Kuna wadau wameandika humu kwamba Mwl alikuwa katibu wa TAA tawi la Tabora na aliwahi kufika Dar mwaka 1948 kwenye mkutano wa TAA.
Mpaka hapo si alikuwa maarufu miongoni mwa Viongozi wa TAA ikiwemo Abdul, kwanini ionekane kwamba Abdul ndio kampa umaarufu Nyerere ?
Mpaka Mwl anamshinda Abdul kwenye uchaguzi wa TAA baadae, ina maana bado hakuwa maarufu ?, Au alipendelewa tu na wajumbe ?
Unazungumzia Viongozi wa TAA au raia wa kawaida ?
Proved,
Unahitaji kuijua historia yote ya African Association kama ilivyokuwa Tabora ili upime mwenyewe:
''Tabora ilianza kushiriki katika siasa mwaka 1945 wakati African Association ilipoingizwa mjini Tabora kutoka Dodoma kutokana na juhudi za Edward Mwangosi.
Tabora kwenyewe msukumo wa katika kuanzisha chama cha Waafrika zilitoka kutoka Combine Dancing Club, kilabu kilichoanzishwa na vijana wa pale mjini kwa ajili ya kujifurahisha.
Wanachama mashuhuri wa kilabu hiyo walikuwa ndugu wawili Wamanyema - Maulid na Abdallah Kivuruga, Chamngíanda Usingizi, Ramadhani Nasibu, Rashid Mussa, Issa Kibira, Hamis Wabeba, Mwinyi Khatib Hemed, Swedi Juma, Issa Hamis Pama na Rajab Kanyama.
Wanachama wengi wa kilabu hii walikuwa Wamanyema, kizazi cha pili baba zao wakiwa wametokea ile iliyokuwa wakati huo Belgian Congo, wakafanya maskani Kigoma, Ujiji na Tabora mwishoni mwa karne ya kumi na tisa.
Wamanyema likiwa kabila la Waislam watupu ilikuwa rahisi kuungana kama kikundi cha kabila moja na kuanzisha chama cha siasa.
Kwa hiyo Combine Dancing Club kidogo kidogo ilijigeuza kutoka chama cha starehe na kuwa chama cha siasa.
Kumbukumbu za kikoloni zinaonyesha kwamba kamati ndogo ndani ya kilabu iliundwa katika mwaka 1945, Mwinyi Khatibu Hemed, Mzigua kutoka Bweni, Pangani, akiwa katibu.
Hemed aliandika barua makao makuu ya African Association mjini Dar es Salaam kuujulisha uongozi juu ya dhamira ya kufungua tawi mjini Tabora.
Tarehe 3 Machi, 1945 African Association mjini Tabora ilifungua ofisi yake ikiwa na na viongozi wafuatao: Hamisi Simbe (Rais), Ramadhani Nasibu (Makamu wa Rais), M. K. Hemed (katibu), Chamngíanda Usingizi (Mwenyekiti), Fimbo Mtwana (Mweka Hazina) na Rashidi Mussa (Mkaguzi wa Hesabu).
African Association, kama ilivyokuwa asili ya kilabu iliyotokana nayo, ilishikwa na Wamanyema.
Hivi ndivyo Wamanyema walivyokuja kuongoza siasa Tanganyika.
Julius Nyerere, wakati huo akifundisha St. Maryís School, alishuhudia sherehe za uzinduzi wa African Association.
Nyerere hakutambua hata kidogo wakati huo kuwa alikuwa akishuhudia sehemu ya historia kazi yake mwenyewe ikijifungua mbele ya macho yake.
Mwaka 1946 wasomi wa Makerere walianza kujishughulisha na African Association pale Hamza Mwapachu na Julius Nyerere walipochaguliwa Katibu na Katibu Msaidizi na nafasi nyingine za uongozi zikishikwa na Wamanyema.
Baada ya uhamisho wa Mwapachu kutoka Tabora, Nyerere akashika nafasi yake na kuwa katibu wa chama. Mwaka huo huo Nyerere alisafiri kwenda Dar es Salaam kama mjumbe wa Tabora kwenye mkutano mkuu wa mwaka wa African Association.
Katika mkutano huu ndiyo kwa mara ya kwanza Dossa Aziz alimtia Nyerere machoni.
Lakini urafiki baina ya Dossa na Nyerere haukushamiri hadi mwaka 1952, Nyerere alipokuja Dar es Salaam na kuungana na wazalendo wengine.''
(Kutoka kitabu cha Abdul Sykes)
Katibu wa AA alikuwa Hamza Mwapachu, Nyerere alikuwa Katibu Msaidizi.
Alipoondoka Mwapachu Tabora ndipo Nyerere akashika nafasi hiyo.
Kuhusu Nyerere kushinda uchaguzi wa 1953 dhidi ya Abdul Sykes nimeeleza kuwa Hamza Mwapachu, Abdul Sykes na Ali Mwinyi Tambwe walifanya mkutano nyumbani kwa Mwapachu Nansio, Ukerewe kuhusu kumtia Nyerere katika uongozi wa TAA na 1954 TANU iundwe.
Tatizo lilikuwa Nyerere vipi atamshinda Abdul Sykes Dar es Salaam?
Akina Sykes walikuwa na nguvu sana.
Nyerere alikuwa mgeni hakuna aliyekuwa anamjua.
Uamuzi ukawa Abdul amsaidie Nyerere apate kuchukua nafasi hiyo ili yeye akabidhiwe jukumu la kuongoza mapambano ya kudai uhuru.
Mwapachu hakutaka Abdul aongoze mapambano ya kudai uhuru kwa kuwa hakutaka ionekane TANU kama vuguvugu la Waislam dhidi ya Waingereza.
Hii ndiyo sababu Abdul alimtaka Chief David Kidaha Makwaia aje TAA wamchague Rais kisha waunde TANU mwaka unaofuatia na Chief Kidaha aongoze harakati za kudai uhuru.
Historia hii nieieleza kwa kirefu katika kitabu cha Abdul Sykes.
Muhimu hapa ni kuwa fikra ya kuunda TANU iko kati ya Hamza Mwapachu na Abdul Sykes miaka mingi nyuma.
Huulizwa maswali mengi sana katika haya.
Je, Nyerere alikuwa anajua historia hii au hakuwa anaijua na ndiyo maana amekuwa kimya kuhusu vipi alikuja kuongoza TANU?
Au hakuwa anajua ndiyo sababu hakupata kumwadhimisha Hamza Mwapachu au Abdul Sykes?
Chief David Kidaha Makwaia