SankaraBoukaka
JF-Expert Member
- Jul 2, 2019
- 3,577
- 5,664
Kauli ya “No Reform No Election” iliyotolewa na Chama cha Demokrasia na Maendeleo (CHADEMA) imekuwa gumzo kubwa kwenye medani za siasa za Tanzania. Wafuasi wake wanasema ni msimamo thabiti wa kudai mabadiliko ya msingi kwenye mfumo wa uchaguzi kabla ya kushiriki tena kwenye chaguzi zijazo. Hata hivyo, kwa macho ya wakosoaji, msimamo huu unaweza kufananishwa na msemo wa Kiswahili, “kusubiri meli airport” yaani kungoja kitu kisichowezekana au kisicho na nafasi ya kutokea katika mazingira halisi ya sasa.
Kwanza, ni muhimu kuelewa lengo la msimamo huu. CHADEMA inasisitiza kuwa bila marekebisho makubwa ya kisheria na kikatiba, hususan kwenye tume huru ya uchaguzi, usimamizi wa daftari la wapiga kura, na uhuru wa wagombea, kushiriki uchaguzi ni sawa na kuhalalisha mchezo uliojaa upendeleo. Kwa mtazamo huu, “No Reform No Election” ni ishara ya kupinga mfumo unaoonekana kuwa hautoi nafasi sawa kwa vyama vyote.
Lakini changamoto kubwa ni ukweli kwamba mabadiliko makubwa ya kisheria na kiutendaji mara chache hutokea ghafla, hasa katika mifumo ya kisiasa inayokaliwa na chama tawala kwa muda mrefu. Historia ya Tanzania inaonyesha kuwa marekebisho ya sheria za uchaguzi yamekuwa yakija taratibu, mara nyingi kupitia mijadala mirefu bungeni na mashinikizo ya muda mrefu kutoka kwa wadau mbalimbali. Kwenye hali hii, msimamo wa kutoshiriki uchaguzi hadi mabadiliko makubwa yafanyike unaweza kuonekana kama mkakati wa kisiasa usio na matokeo ya haraka, sawa na mtu anayengoja meli kwenye uwanja wa ndege eneo lisilo na miundombinu ya meli wala bahari.
Pili, kwa kutoshiriki chaguzi, chama kinaacha uwanja wazi kwa wapinzani wake (hasa chama tawala) kuendelea kujijengea nguvu bila changamoto. Hii inaweza kudhoofisha uwepo wa chama hicho kwenye siasa za kitaifa na kupunguza nguvu za kisiasa na ushawishi wake mbele ya wananchi. Historia ya vyama vya siasa barani Afrika inaonyesha kuwa mara nyingi, vyama vinavyoamua kususia chaguzi kwa muda mrefu hupoteza mtaji wa kisiasa, na kurejea kwenye ulingo wa siasa kunakuwa kugumu zaidi.
Tatu, kisiasa, wananchi wengi wanapenda kuona vyama vikifanya kazi kwa vitendo – kushiriki majukwaani, kupigania kura, kushindana, na kutoa hoja kuliko kusubiri mazingira bora kabisa. Katika jamii inayokabiliwa na changamoto za kiuchumi, ajira, na huduma za kijamii, hoja za “kusubiri marekebisho” zinaweza kuonekana mbali na mahitaji ya kila siku ya wananchi.
Hata hivyo, kauli hii ya “No Reform No Election” pia inaweza kuangaliwa kama mbinu ya kuongeza shinikizo la kimataifa na kisiasa. Kwa kutangaza hadharani kuwa hawatashiriki uchaguzi bila mabadiliko, CHADEMA inaweza kujaribu kuwashirikisha wadau wa nje kama jumuiya za kimataifa, mashirika ya haki za binadamu, na wachambuzi wa siasa, ili kushinikiza serikali kuharakisha mabadiliko. Ni kama ishara ya tahadhari kwamba demokrasia ya Tanzania ipo hatarini bila mageuzi hayo.
Kwa ujumla, kauli ya “No Reform No Election” ina pande mbili , ni wito wa haki na uwazi kwenye uchaguzi, lakini pia ni hatari kama mkakati wa kisiasa endapo utageuka kuwa kisingizio cha kutoshiriki mchakato kwa muda mrefu. Ikiwa mabadiliko hayatakuja haraka, na chama kikaendelea kungoja, basi hatari ni kubwa kwamba kitabaki pembeni kwenye michezo ya siasa ya taifa, hali inayoweza kuwatenga wafuasi wake na kupunguza ushawishi wake kwa vizazi vijavyo vya wapiga kura.
Kwa maneno mengine, bila mbinu mbadala, “No Reform No Election” inaweza kuishia kuwa sawa na kusubiri meli airport nia njema lakini njia isiyo na uhakika wa kufanikisha safari.
Kwanza, ni muhimu kuelewa lengo la msimamo huu. CHADEMA inasisitiza kuwa bila marekebisho makubwa ya kisheria na kikatiba, hususan kwenye tume huru ya uchaguzi, usimamizi wa daftari la wapiga kura, na uhuru wa wagombea, kushiriki uchaguzi ni sawa na kuhalalisha mchezo uliojaa upendeleo. Kwa mtazamo huu, “No Reform No Election” ni ishara ya kupinga mfumo unaoonekana kuwa hautoi nafasi sawa kwa vyama vyote.
Lakini changamoto kubwa ni ukweli kwamba mabadiliko makubwa ya kisheria na kiutendaji mara chache hutokea ghafla, hasa katika mifumo ya kisiasa inayokaliwa na chama tawala kwa muda mrefu. Historia ya Tanzania inaonyesha kuwa marekebisho ya sheria za uchaguzi yamekuwa yakija taratibu, mara nyingi kupitia mijadala mirefu bungeni na mashinikizo ya muda mrefu kutoka kwa wadau mbalimbali. Kwenye hali hii, msimamo wa kutoshiriki uchaguzi hadi mabadiliko makubwa yafanyike unaweza kuonekana kama mkakati wa kisiasa usio na matokeo ya haraka, sawa na mtu anayengoja meli kwenye uwanja wa ndege eneo lisilo na miundombinu ya meli wala bahari.
Pili, kwa kutoshiriki chaguzi, chama kinaacha uwanja wazi kwa wapinzani wake (hasa chama tawala) kuendelea kujijengea nguvu bila changamoto. Hii inaweza kudhoofisha uwepo wa chama hicho kwenye siasa za kitaifa na kupunguza nguvu za kisiasa na ushawishi wake mbele ya wananchi. Historia ya vyama vya siasa barani Afrika inaonyesha kuwa mara nyingi, vyama vinavyoamua kususia chaguzi kwa muda mrefu hupoteza mtaji wa kisiasa, na kurejea kwenye ulingo wa siasa kunakuwa kugumu zaidi.
Tatu, kisiasa, wananchi wengi wanapenda kuona vyama vikifanya kazi kwa vitendo – kushiriki majukwaani, kupigania kura, kushindana, na kutoa hoja kuliko kusubiri mazingira bora kabisa. Katika jamii inayokabiliwa na changamoto za kiuchumi, ajira, na huduma za kijamii, hoja za “kusubiri marekebisho” zinaweza kuonekana mbali na mahitaji ya kila siku ya wananchi.
Hata hivyo, kauli hii ya “No Reform No Election” pia inaweza kuangaliwa kama mbinu ya kuongeza shinikizo la kimataifa na kisiasa. Kwa kutangaza hadharani kuwa hawatashiriki uchaguzi bila mabadiliko, CHADEMA inaweza kujaribu kuwashirikisha wadau wa nje kama jumuiya za kimataifa, mashirika ya haki za binadamu, na wachambuzi wa siasa, ili kushinikiza serikali kuharakisha mabadiliko. Ni kama ishara ya tahadhari kwamba demokrasia ya Tanzania ipo hatarini bila mageuzi hayo.
Kwa ujumla, kauli ya “No Reform No Election” ina pande mbili , ni wito wa haki na uwazi kwenye uchaguzi, lakini pia ni hatari kama mkakati wa kisiasa endapo utageuka kuwa kisingizio cha kutoshiriki mchakato kwa muda mrefu. Ikiwa mabadiliko hayatakuja haraka, na chama kikaendelea kungoja, basi hatari ni kubwa kwamba kitabaki pembeni kwenye michezo ya siasa ya taifa, hali inayoweza kuwatenga wafuasi wake na kupunguza ushawishi wake kwa vizazi vijavyo vya wapiga kura.
Kwa maneno mengine, bila mbinu mbadala, “No Reform No Election” inaweza kuishia kuwa sawa na kusubiri meli airport nia njema lakini njia isiyo na uhakika wa kufanikisha safari.
