Mzigo mzito aliopewa Profesa Palamagamba Kabudi kusimamia tasnia nzima ya habari Tanzania. Yupo katika mtihani mzito baina ya kuruhusu habari zipi na zipi azifungie kabatini asiudhi viongozi wakuu wa chama dola kongwe.
Lakini ukweli ni kuwa Viongozi watawala hao hao , wanachama wa chama dola wakiwa nyumbani na familia zao hukacha kusikiliza TBC Radio au kutazama TBC Televisheni ni sawa na kilichotokea Afrika ya Kusini ya kibaguzi.
MAKALA YA KIUCHUNGUZI YA MWAKA 1984 iliyofukuliwa kutoka hifadhi za maktaba:
WAZUNGU WA AFRIKA KUSINI WATAFUTA WEUSI (BLACK) TV
Wazungu wa Afrika Kusini hivi majuzi wamejikuta kwenye mwisho mbaya wa ubaguzi wa rangi, kutengwa na ufikiaji wa kituo cha televisheni cha watu weusi pekee.
Kama matokeo, wanatafuta njia za kupokea vipindi kutoka kwa kituo cha, Bop-TV, chenye makao yake katika mojawapo ya nchi zinazojiita huru kama ''homelands'' ambazo Afrika Kusini iliziunda ili kuweka mbio hizo tofauti.
Nchi ya asili, Bophuthatswana, ni jigsaw isiyokamilika ya mahali palipotawanyika kati ya ardhi inayokaliwa na wazungu na kinadharia ni makazi ya watu wa asili ya kabila la Tswana. Bop-TV ilianza kuvuma Januari iliyopita. Ilifanya hivyo, mipaka ya na uwezekano wa aibu juu ya aina ya uhuru wa ruzuku ya Afrika Kusini kwa mataifa yake kibaraka iliangaziwa.
Kabla ya kuonyeshwa kwa vipindi vya kwanza, maafisa wakuu wa Afrika Kusini walikwenda Bophuthatswana kutafuta hakikisho kwamba vipindi hivyo havitakiuka viwango vya maadili ya Kikalvini ambavyo Afrika Kusini inajiwekea kwenye kituo chake chenyewe cha televisheni ambacho hakijahamasishwa kwa ujumla.
Kujadiliana Makubaliano Wakati huo huo, Bop-TV ilijadili makubaliano na Shirika la Utangazaji la Afrika Kusini ambapo watangazaji wa Afrika Kusini wangetumiwa kutangaza vipindi vya Bop-TV kwa watazamaji wanaozungumza Kitswana nje ya nchi, katika maeneo kama Soweto, makaazi ya weusi ya Johannesburg. .
Kisha programu zilianza, na, kulingana na watazamaji wazungu, ufunuo ulifanyika. ''Kama una bahati unaweza kupata kipindi kimoja kizuri cha kutazama jioni'' kwenye televisheni ya Afrika Kusini, alisema Steve Roos, mwanaharakati anayefanya kampeni ya kupata ufikiaji mkubwa wa Bop-TV nchini Afrika Kusini.
Chaneli mpya, kinyume chake, alisema, ''inajaribu kufurahisha asilimia 90 ya watu asilimia 90 ya wakati,'' hasa inayotoa vichekesho na mfululizo wa Kimarekani kama vile ''Gimme a Break'' na ''Falcon Crest.' '
Mara moja, katika maeneo ambayo mawimbi ya televisheni ya Bop-TV yalimwagika zaidi ya maeneo yaliyolengwa na watu weusi, watazamaji weupe kama Bw. Roos walianza kusimika misitu ya antena za bendi pana ili kuboresha upokeaji wao wa kituo kipya, wakiketi kwa raha kila jioni ili kutazama vipindi vya habari. ambazo hazikudhibitiwa kama zile za televisheni na vipindi vya burudani vya Afrika Kusini ambavyo hawakuwahi kuona hapo awali.
Kuboresha Mawimbi
Waafrika Kusini walirudi nyuma, wakiboresha polepole mawimbi ya TV ya Bop-TV hadi ikafika tu maeneo yaliyolengwa kati ya watu weusi na haikumwagika katika maeneo ya wazungu. ''Nilitumia takriban randi 350 kununua antena nne mpya,'' Bw Roos alisema, ''lakini siwezi kupata mawimbi ipasavyo.'' Kiasi hicho ni sawa na dola 250.
''Hii,'' alisema Bw Roos, ''ni ubaguzi kwa njia nyingine.''Siku ya Jumamosi, Bw Roos na marafiki zake wanane walianza kukusanya sahihi kwa ajili ya ombi Bungeni, wakidai ufikiaji wa Bop-TV. Walichukua vyeo katika eneo la maduka katika kitongoji cha weupe cha Johannesburg cha Randburg na, katika muda wa saa chache, alisema, walikusanya sahihi zaidi ya 3,800, hasa kutoka kwa wazungu waliokasirika ambao wanataka maonyesho yao ya vipindi vya burudani 'soap' ya Bop-TV na taarifa za habari.
Msukumo huo unaungwa mkono na chama cha upinzani cha Progressive Federal Party, ambacho msemaji wake wa vyombo vya habari, David Dalling, pia alienda kufanya harakati kwenye maduka la Randburg kutoa msaada na kutia saini ombi hilo.
Katika mazungumzo na wanaharakati, masuala mapana zaidi yaliingia.
Televisheni ilikuja Afrika Kusini mwaka wa 1976 pekee, Bw. Dalling alisema, kwa sababu watu katika mamlaka za serikali ya kibaguzi wanaosimamia utangazaji walichukulia ''televisheni kama uovu ambao ungeharibu roho za watu.''
''Waliamini ingeiweka Afrika Kusini katika ushawishi mbaya na kuupinga,'' alisema. Kisha, Bw. Dalling alisema, tume rasmi ilichunguza uwezekano wa televisheni na ''iligundua kuwa inaweza kudhibitiwa sana na inaweza kutumika kwa itikadi ya yeyote anayeidhibiti.''
Televisheni ni kama Gari tu
Kwa hivyo, alisema, televisheni ikawa gari la Chama cha National Party , kikundi ambacho kinawakilisha idadi kubwa ya wazungu Waafrikana milioni 2.8, Wazungu wa Afrika Kusini ambao wameshikilia madaraka tangu 1948.
Upinzani wa wazungu, Bw. Dalling alisema, unaamini kuwa ni makosa kwa ''Serikali kuamuru ni programu gani tunafaa kuruhusiwa kuona.''
Bw. Roos alikuwa na pingamizi zingine. Televisheni ya Afrika Kusini inagawanya muda wake, alisema, kati ya Kiingereza na Kiafrikana, lakini wahamiaji wengi wanazungumza Kiingereza pekee hivyo wanaelewa nusu tu ya vipindi. ''Televisheni ya Afrika Kusini si ya ubora wa juu zaidi,'' alisema.
''Habari zinakandamizwa, na zinahudumia kundi finyu sana la watu.'' Hivyo, alisema, Jumapili usiku kwa kiasi kikubwa inachukuliwa kuwa ''muziki wa kanisa na wa kitambo'' kwenye televisheni ya Afrika Kusini huku Bop-TV'''. kwenda kwa burudani.''
Bop-TV pia inaangazia duru za habari zinazotolewa na UPITN, shirika la habari la televisheni lenye makao yake makuu nchini Uingereza linalomilikiwa kwa pamoja na United Press International na Independent Television News, likitoa kile alichokiita ''utangazaji wa habari huria.''
Kama matokeo, mawimbi ya Bop-TV yanazimwa, alisema, kwa hofu kwamba ''watazamaji wazungu watasikia kitu ambacho hawapaswi kusikia.'' Kwa mfano, Bw. Roos alisema, Bop-TV ilionyesha filamu ya hali halisi kwenye marehemu mzalendo mweusi Steve Biko, jambo ambalo televisheni ya Afrika Kusini - ambayo pia inatangaza kwenye chaneli tofauti katika lugha za baadhi ya Waafrika Kusini weusi - isingeweza kamwe kufanya.
Walakini, uhuru wa Bop-TV umepunguzwa sana. Mapema mwaka huu, kituo hicho kilitangaza nia yake ya kuonesha kipindi hicho cha televisheni kinachoegemea kwenye riwaya maarufu ya ''Roots.'' ya mwandishi Alex Haley kipindi hicho hakikuonekana, iliaminika kwa ujumla kuwa kiliwekwa kabatini kwa amri ya mamlaka za habari za Afrika Kusini.
Televisheni ya Afrika Kusini inarusha matangazo kwenye chaneli tatu, ile iitwayo TV-1 ikiwa imeundwa kwa ajili ya wazungu. Vipindi vyake vilimsukuma Greg Garden, mkosoaji wa wakati mmoja wa televisheni wa gazeti la The Rand Daily Mail, kuandika kwamba ''sio 'televisheni ya wazungu,' kama inavyotangazwa kwa kawaida, bali ni 'televisheni nyeupe''' ''Kwa siku,'' aliandika, ''mitaa ya Johannesburg inajaa watu, asilimia 90 wakiwa weusi,'' wengi wao wakifanya kazi duni ambazo hutegemeza ukuu wa wazungu. Lakini, kwenye TV-1, watazamaji waliona ''ulimwengu ambao wazungu wana udhibiti kamili na wa mwisho juu ya mambo yao wenyewe, ambapo asilimia 90 ya nyuso ni nyeupe, ambapo ni jasho la nyuso zetu na ngozi za pua zetu. imetuweka hapa tulipo.''
Ajabu ya mjadala huo mkubwa ni kwamba televisheni ya Afrika Kusini, kwa akili ya juu na mbinu kali, inalazimishwa kushindana kwa matangazo na watazamaji wa kizungu dhidi ya kituo kisichotoa vipindi vya televisheni vya kisasa. Bw. Roos anakielezea kwa upole kama ''kituo kipya.''
Kabla ya safu yake ya uwazi kumalizika, Bw. Garden aliielezea kama ''takataka chache za Marekani kwenye kituo cha televisheni cha tinpot,'' maelezo ambayo yanaweza kuwapa wapangaji programu wa Afrika Kusini kusitisha urushwaji .
Toleo la makala haya limechapishwa mnamo Agosti 1, 1984 na gazeti tajwa New York Times la Marekani
