Rwanda imeandika historia baada ya kufikia makubaliano ya miaka 10 na waandaaji wa mashindano ya Formula 1 (F1) kuandaa African Grand Prix, ambayo inatarajiwa kuingia kwenye ratiba mwanzoni mwa mwaka 2030.
Hii si habari ndogo. Formula 1 ni moja ya mashindano makubwa zaidi ya magari duniani, yenye kuvutia mabilioni ya watazamaji, wawekezaji, makampuni makubwa na watalii kutoka sehemu mbalimbali za dunia.
Kinachofanya habari hii iwe ya kuvutia zaidi ni kwamba Rwanda imefanikiwa kupata makubaliano hayo wakati nchi nyingine za Afrika, zikiwemo Afrika Kusini na Morocco, pia zina historia au nia ya kuandaa mashindano hayo.
Rwanda imefanyaje hili?
Mashindano hayo yatafanyika Bugesera, takribani kilomita 40 kutoka Kigali, ambapo kunapangwa kujengwa uwanja maalumu wa mbio za magari utakaokidhi viwango vya juu vya kimataifa vya FIA.
Mpango huo ni sehemu ya mkakati mpana wa Rwanda wa kukuza utalii, uwekezaji na michezo, huku ikiendelea kujitangaza kimataifa kupitia kampeni ya Visit Rwanda.
Makubaliano yamesainiwa kwa miaka 10, lakini tarehe rasmi ya mashindano ya kwanza bado haijatangazwa. Utekelezaji wake utategemea kukamilika kwa ujenzi wa uwanja huo.
Kagame ana maono ambayo viongozi wengine wanapaswa kuyatafakari?
Chini ya Rais Paul Kagame, Rwanda imewekeza katika kujenga taswira ya nchi inayoweza kuvutia matukio makubwa ya kimataifa.
Wakati nchi nyingi zinapambana kuvutia uwekezaji na watalii, Rwanda imekuwa ikitumia michezo kama njia ya kuitangaza nchi duniani. Tumeshuhudia juhudi zake kupitia udhamini wa michezo na kampeni za kimataifa, na sasa inaingia kwenye hatua nyingine kubwa kupitia Formula 1.
Jambo la kujiuliza ni hili: Rwanda yenye ukubwa mdogo imewezaje kujiweka kwenye nafasi ya kushindania fursa kubwa kama hizi na mataifa yenye uchumi mkubwa zaidi?
Afrika Kusini ina historia ndefu ya Formula 1, huku Morocco ikiwa mwenyeji wa mashindano hayo mwaka 1958. Hata hivyo, sasa Rwanda ndiyo iliyopata makubaliano mapya ya kurejesha mashindano hayo Afrika baada ya kusimama tangu mwaka 1993.
Hii haimaanishi kuwa Rwanda imeizidi Afrika Kusini kiuchumi au katika kila sekta. Inaonyesha kwamba kwenye fursa hii maalumu, Rwanda imefanikiwa kupata nafasi ambayo mataifa mengine nayo yalikuwa na nia ya kuipata.
Tanzania na Afrika Mashariki tujifunze nini?
Tanzania ina vivutio vikubwa vya utalii, ikiwemo Ngorongoro-Serengeti, Kilimanjaro, Zanzibar, n.k. Pia tuna soko kubwa na fursa nyingi za uwekezaji. Lakini swali ni kama tunazitumia fursa hizi kwa kiwango kinachoweza kutuweka kwenye ramani ya dunia kama Rwanda inavyojitahidi kufanya?
Kagame anaweza kukosolewa katika maeneo mbalimbali ya uongozi wake, lakini katika suala la kuitangaza Rwanda na kutafuta matukio makubwa ya kimataifa, mikakati ya nchi hiyo inastahili kuchunguzwa kwa makini.
Kuandaa Formula 1 hakuhitaji jina kubwa tu. Kunahitaji mipango ya muda mrefu, uwekezaji, miundombinu, mazungumzo na wadau wa kimataifa pamoja na uwezo wa kutekeleza makubaliano hayo.
Faida zinazotarajiwa kwa Rwanda ni pamoja na kuongezeka kwa watalii, ajira, fursa za biashara na kuitangaza nchi duniani. Hata hivyo, manufaa halisi yatategemea gharama za mradi na namna utakavyotekelezwa.
Sasa swali kwenu wakuu:
1. Je, Kagame ana maono ya muda mrefu ambayo viongozi wengine wa Afrika Mashariki wanapaswa kujifunza kutoka kwake?
2. Kwanini Rwanda inafanikiwa kujipatia fursa kubwa za kimataifa licha ya kuwa nchi ndogo?
3. Tanzania, yenye utajiri mkubwa wa vivutio vya utalii, tunakosea wapi katika kujitangaza kimataifa?
4. Je, ni wakati wa nchi za Afrika Mashariki kuanza kushindana kwa vitendo kwenye uwekezaji, utalii na michezo ya kimataifa badala ya kutegemea uwezo tulionao kwenye makaratasi?