simplemind
JF-Expert Member
- Apr 10, 2009
- 16,792
- 9,724
Uamuzi wa Dangote kujenga kiwanda kikubwa cha kusafisha mafuta (refinery) huko Lamu, Kenya, badala ya Tanga, Tanzania, unaonekana kuhusishwa zaidi na masuala ya bandari, usafirishaji wa mafuta ghafi na uwezo wa kupata mafuta kutoka masoko ya kimataifa.
Moja ya faida kubwa ya Lamu ni kuwa na bandari yenye kina kikubwa cha maji. Hii inaiwezesha kupokea meli kubwa sana za kubeba mafuta ghafi.
Kwa refinery yenye uwezo unaopendekezwa wa takribani mapipa 700,000 kwa siku, uwezo wa kupokea meli kubwa za mafuta ni muhimu kwa sababu refinery haiwezi kutegemea mafuta ya Uganda pekee. Meli kubwa zinaweza kuleta mafuta kutoka Mashariki ya Kati, Afrika na maeneo mengine duniani.
Mafuta ya Uganda yanatarajiwa kufikia kiwango cha juu cha takribani mapipa 230,000 kwa siku, wakati refinery inayopangwa Lamu ina uwezo wa takribani mapipa 700,000 kwa siku.
Kwa hiyo, hata kama Uganda ingepeleka mafuta yake yote Lamu, bado kungekuwa na upungufu mkubwa wa mafuta ghafi.
Lamu inatoa uwezekano wa kuchanganya vyanzo mbalimbali:
Hii inaweza kuipa refinery uhakika mkubwa wa upatikanaji wa crude oil.
Tanga ina faida kubwa kwa sababu EACOP kutoka Hoima, Uganda, inaishia Tanga.
Kwa mfumo huo:
Hoima → EACOP → Tanga → Refinery
Hii ingeifanya Tanga kuwa na uhusiano wa moja kwa moja na mafuta ya Uganda.
Lakini kwa upande wa Lamu:
Meli za mafuta → Lamu → Refinery
Hivyo Dangote anaweza kupata mafuta kutoka popote duniani bila kutegemea bomba moja la mafuta.
Refinery ya takribani 700,000 barrels kwa siku ni kubwa sana ikilinganishwa na kiwango cha mafuta kinachotarajiwa kutoka Uganda.
Kwa hiyo, kwa mtazamo wa kibiashara, Dangote angehitaji refinery ambayo inaweza kupata crude oil kwa wingi kutoka vyanzo mbalimbali.
Bandari ya kina kama Lamu inaweza kuwa muhimu kwa sababu inaruhusu matumizi ya meli kubwa za mafuta, ambazo zinaweza kupunguza gharama ya usafirishaji kwa kila pipa.
Refinery ya Lamu haikulengwa tu kuhudumia Kenya. Inaweza kuwa kituo kikubwa cha kusafisha na kusambaza mafuta kwa nchi za Afrika Mashariki na maeneo mengine.
Hivyo soko linaloweza kuhudumiwa linaweza kujumuisha:
Kenya → Uganda → South Sudan → DRC → Ethiopia → Tanzania na nchi nyingine za Afrika Mashariki.
Hii inaifanya Lamu kuwa zaidi ya refinery ya Kenya; inaweza kuwa regional petroleum hub.
Kuchagua Lamu badala ya Tanga hakumaanishi kwamba Dangote ameiondoa Uganda katika mpango wake.
Kinyume chake, mafuta ya Uganda yanaweza kuwa miongoni mwa vyanzo vya crude oil kwa refinery ya Lamu.
Hata hivyo, changamoto kubwa ni gharama na ujenzi wa miundombinu ya kuyapeleka mafuta hayo Lamu.
Kwa sasa, EACOP imejengwa kuelekeza mafuta ya Uganda:
Hoima → Tanga.
Kwa hiyo, ili Lamu ipokee kiasi kikubwa cha mafuta ya Uganda moja kwa moja, kungehitajika mfumo mwingine wa usafirishaji, kama bomba jipya au miundombinu mingine ya kuunganisha Uganda na Lamu.
Kwa ufupi, tofauti kuu ni kwamba Tanga ina faida ya kuwa mwisho wa EACOP, wakati Lamu ina faida ya kuwa bandari ya kina inayoweza kuunganisha refinery na soko la mafuta ghafi la dunia.
Kwa refinery ndogo ambayo ingetegemea zaidi mafuta ya Uganda, Tanga ingekuwa na mantiki kubwa zaidi.
Lakini kwa refinery kubwa ya takribani 700,000 barrels kwa siku, uwezo wa kupata crude oil kutoka vyanzo mbalimbali duniani na kutumia meli kubwa unaweza kuwa jambo muhimu zaidi.
Kwa hiyo, uamuzi wa Dangote kuelekea Lamu unaweza kuonekana kama kubadilisha mkakati kutoka refinery inayotegemea zaidi crude ya kikanda kwenda kwenye refinery kubwa inayoweza kutumia crude kutoka Afrika Mashariki na soko la kimataifa.
1. Kina cha bahari na uwezo wa kupokea meli kubwa
Moja ya faida kubwa ya Lamu ni kuwa na bandari yenye kina kikubwa cha maji. Hii inaiwezesha kupokea meli kubwa sana za kubeba mafuta ghafi.
Kwa refinery yenye uwezo unaopendekezwa wa takribani mapipa 700,000 kwa siku, uwezo wa kupokea meli kubwa za mafuta ni muhimu kwa sababu refinery haiwezi kutegemea mafuta ya Uganda pekee. Meli kubwa zinaweza kuleta mafuta kutoka Mashariki ya Kati, Afrika na maeneo mengine duniani.
2. Refinery ya Lamu haitategemea mafuta ya Uganda pekee
Mafuta ya Uganda yanatarajiwa kufikia kiwango cha juu cha takribani mapipa 230,000 kwa siku, wakati refinery inayopangwa Lamu ina uwezo wa takribani mapipa 700,000 kwa siku.
Kwa hiyo, hata kama Uganda ingepeleka mafuta yake yote Lamu, bado kungekuwa na upungufu mkubwa wa mafuta ghafi.
Lamu inatoa uwezekano wa kuchanganya vyanzo mbalimbali:
- Uganda
- Kenya
- South Sudan
- nchi nyingine za Afrika
- Mashariki ya Kati
- na wazalishaji wengine wa kimataifa.
Hii inaweza kuipa refinery uhakika mkubwa wa upatikanaji wa crude oil.
3. Tanga ina faida ya EACOP, lakini Lamu ina faida ya bahari
Tanga ina faida kubwa kwa sababu EACOP kutoka Hoima, Uganda, inaishia Tanga.
Kwa mfumo huo:
Hoima → EACOP → Tanga → Refinery
Hii ingeifanya Tanga kuwa na uhusiano wa moja kwa moja na mafuta ya Uganda.
Lakini kwa upande wa Lamu:
Meli za mafuta → Lamu → Refinery
Hivyo Dangote anaweza kupata mafuta kutoka popote duniani bila kutegemea bomba moja la mafuta.
4. Ukubwa wa refinery uliifanya bandari kuwa muhimu zaidi
Refinery ya takribani 700,000 barrels kwa siku ni kubwa sana ikilinganishwa na kiwango cha mafuta kinachotarajiwa kutoka Uganda.
Kwa hiyo, kwa mtazamo wa kibiashara, Dangote angehitaji refinery ambayo inaweza kupata crude oil kwa wingi kutoka vyanzo mbalimbali.
Bandari ya kina kama Lamu inaweza kuwa muhimu kwa sababu inaruhusu matumizi ya meli kubwa za mafuta, ambazo zinaweza kupunguza gharama ya usafirishaji kwa kila pipa.
5. Lamu inaweza kuwa kituo cha mafuta cha kikanda
Refinery ya Lamu haikulengwa tu kuhudumia Kenya. Inaweza kuwa kituo kikubwa cha kusafisha na kusambaza mafuta kwa nchi za Afrika Mashariki na maeneo mengine.
Hivyo soko linaloweza kuhudumiwa linaweza kujumuisha:
Kenya → Uganda → South Sudan → DRC → Ethiopia → Tanzania na nchi nyingine za Afrika Mashariki.
Hii inaifanya Lamu kuwa zaidi ya refinery ya Kenya; inaweza kuwa regional petroleum hub.
6. Uganda bado inaweza kuwa chanzo cha mafuta kwa Lamu
Kuchagua Lamu badala ya Tanga hakumaanishi kwamba Dangote ameiondoa Uganda katika mpango wake.
Kinyume chake, mafuta ya Uganda yanaweza kuwa miongoni mwa vyanzo vya crude oil kwa refinery ya Lamu.
Hata hivyo, changamoto kubwa ni gharama na ujenzi wa miundombinu ya kuyapeleka mafuta hayo Lamu.
Kwa sasa, EACOP imejengwa kuelekeza mafuta ya Uganda:
Hoima → Tanga.
Kwa hiyo, ili Lamu ipokee kiasi kikubwa cha mafuta ya Uganda moja kwa moja, kungehitajika mfumo mwingine wa usafirishaji, kama bomba jipya au miundombinu mingine ya kuunganisha Uganda na Lamu.
Hitimisho
Kwa ufupi, tofauti kuu ni kwamba Tanga ina faida ya kuwa mwisho wa EACOP, wakati Lamu ina faida ya kuwa bandari ya kina inayoweza kuunganisha refinery na soko la mafuta ghafi la dunia.
Kwa refinery ndogo ambayo ingetegemea zaidi mafuta ya Uganda, Tanga ingekuwa na mantiki kubwa zaidi.
Lakini kwa refinery kubwa ya takribani 700,000 barrels kwa siku, uwezo wa kupata crude oil kutoka vyanzo mbalimbali duniani na kutumia meli kubwa unaweza kuwa jambo muhimu zaidi.
Kwa hiyo, uamuzi wa Dangote kuelekea Lamu unaweza kuonekana kama kubadilisha mkakati kutoka refinery inayotegemea zaidi crude ya kikanda kwenda kwenye refinery kubwa inayoweza kutumia crude kutoka Afrika Mashariki na soko la kimataifa.
