Huihui2
JF-Expert Member
- Jan 5, 2012
- 9,818
- 14,585
Yasemekana Humphrey Polepole amedakwa na watu wa mfumo, kisa ni kauli zake kwenye mitandao ya jamii akiwa mafichoni.
Namfananisha na wafuatao:-
1. Edward Snowden
Alifichua siri za kimataifa za NSA zinazoonyesha namna Serikali ya USA ilivyokuwa ikiwapeleleza raia wake kinyume na sheria. Alishtakiwa na Serikali ya USA kwa uhaini, ufichaji siri, na wizi. Alikimbilia China, na hatimaye Urusi, ambako anaishi hadi leo kama mkimbizi.
2. Alexander Litvinenko
Alikuwa afisa wa KGB na FSB. Alikimbilia Uingereza na kukosoa sana serikali ya Vladimir Putin. Alidai kuwa FSB ilikuwa inafanya mauaji ya wapinzani wa kisiasa. Aliuawa kwa sumu ya Polonium-210 mjini London mwaka wa 2006.
3. Julian Assange
Alianzisha tovuti ya WikiLeaks, ambayo ilichapisha maelfu ya nyaraka za siri za Serikali ya USA, pamoja na viita vya Iraq na Afghanistan, vilivyofichua ukatili wa kivita na ukiukaji wa haki za binadamu. Alikimbilia kwenye ubalozi wa Ecuador nchini Uingereza na kukaa huko kwa miaka 7. Baadaye, alifungwa gerezani nchini Uingereza.
4. Katharine Gun
Alikuwa mtaalamu wa lugha wa Kichina anayefanya kazi kwa niaba ya Uingereza (GCHQ). Mwaka 2003, alifichua kumbi maalum kutoka kwa NSA ya Marekani iliyokuwa ikitaka majina ya wabunge wa Uingereza kwenye simu zao ili "kushawishi" kupiga kura kwenye vita vya Iraq. Alikamatwa na kushitakiwa kwa kukiuka Sheria ya Siri za Kitaifa.
5. Hervé Falciani
Alikuwa mfanyakazi wa benki ya HSBC nchini Uswisi. Alichukua data za wateja zaidi ya 130,000 wa benki hiyo, wengi wao walikuwa wameficha pesa kwenye akaunti za ssiri nchini Uswisi. Alishtakiwa na Uswisi kwa kuvunja siri za benki. Alikimbilia Uhispania, ambako alifungwa kwa muda mfupi.
6. Markus R.
Alikuwa afisa wa Ujerumani wa upelelezi wa nje (BND). Alifichua mbinu za upelelezi za BND na habari kuhusu Bunge la Ujerumani kuhusu shughuli za upelelezi za NSA nchini. Alikamatwa na kuhukumiwa kwa uhaini na kufungwa gerezani kwa miaka minane na miezi mitatu.
7. Baba Athol Williams
Huyu ni mtaalamu wa maadili kutoka Afrika Kusini. Alitoa ushahidi kwa Zondo Commission. Alifichua maelezo ya ndani kuhusu kampuni ya Bain & Company, ambayo aliidai kuharibu utendaji wa mamlaka ya ushuru ya SARS kwa makusudi ili kurahisisha ufisadi. Alilazimika kukimbia nchini Afrika Kusini.
8. John Githongo
Alikuwa Katibu Mkuu wa Kupambana na Ufisadi nchini Kenya (2003-2005). Alichunguza kashfa kubwa ya ufisadi iitwayo "Anglo-Leasing", ambapo serikali ililipia kampuni za kigeni consultancy fee kwa bei ya kifisadi. Alipowagusa viongozi wa Serikali, mashambulizi ya kifo yalianza kumfika. Ilibidi akimbie nchini Uingereza kwa usalama wake.
Hitimisho la Mwisho
Kutoka kwa mifano hii, inaonekana wazi kuwa hatima ya whistleblowers inatofautiana kulingana na:
1. Aina ya Habari: Kufichua ufisadi (kama Githongo) kunaweza kuwa na hatari tofauti na kufichua siri za ujasusi (kama Snowden).
2. Nguvu ya Sheria na Demokrasia: Katika nchi kama Uingereza na Ujerumani, mchakato wa kisheria mara nyingi hufanyika. Katika nchi zenye mfumo dhaifu, hatari za nje ya sheria kama mauaji huongezeka.
Dhana ya msingi ni kwamba hakuna nchi duniani inavumilia vitendo vya kuanikwa siri zake.
Namfananisha na wafuatao:-
1. Edward Snowden
Alifichua siri za kimataifa za NSA zinazoonyesha namna Serikali ya USA ilivyokuwa ikiwapeleleza raia wake kinyume na sheria. Alishtakiwa na Serikali ya USA kwa uhaini, ufichaji siri, na wizi. Alikimbilia China, na hatimaye Urusi, ambako anaishi hadi leo kama mkimbizi.
2. Alexander Litvinenko
Alikuwa afisa wa KGB na FSB. Alikimbilia Uingereza na kukosoa sana serikali ya Vladimir Putin. Alidai kuwa FSB ilikuwa inafanya mauaji ya wapinzani wa kisiasa. Aliuawa kwa sumu ya Polonium-210 mjini London mwaka wa 2006.
3. Julian Assange
Alianzisha tovuti ya WikiLeaks, ambayo ilichapisha maelfu ya nyaraka za siri za Serikali ya USA, pamoja na viita vya Iraq na Afghanistan, vilivyofichua ukatili wa kivita na ukiukaji wa haki za binadamu. Alikimbilia kwenye ubalozi wa Ecuador nchini Uingereza na kukaa huko kwa miaka 7. Baadaye, alifungwa gerezani nchini Uingereza.
4. Katharine Gun
Alikuwa mtaalamu wa lugha wa Kichina anayefanya kazi kwa niaba ya Uingereza (GCHQ). Mwaka 2003, alifichua kumbi maalum kutoka kwa NSA ya Marekani iliyokuwa ikitaka majina ya wabunge wa Uingereza kwenye simu zao ili "kushawishi" kupiga kura kwenye vita vya Iraq. Alikamatwa na kushitakiwa kwa kukiuka Sheria ya Siri za Kitaifa.
5. Hervé Falciani
Alikuwa mfanyakazi wa benki ya HSBC nchini Uswisi. Alichukua data za wateja zaidi ya 130,000 wa benki hiyo, wengi wao walikuwa wameficha pesa kwenye akaunti za ssiri nchini Uswisi. Alishtakiwa na Uswisi kwa kuvunja siri za benki. Alikimbilia Uhispania, ambako alifungwa kwa muda mfupi.
6. Markus R.
Alikuwa afisa wa Ujerumani wa upelelezi wa nje (BND). Alifichua mbinu za upelelezi za BND na habari kuhusu Bunge la Ujerumani kuhusu shughuli za upelelezi za NSA nchini. Alikamatwa na kuhukumiwa kwa uhaini na kufungwa gerezani kwa miaka minane na miezi mitatu.
7. Baba Athol Williams
Huyu ni mtaalamu wa maadili kutoka Afrika Kusini. Alitoa ushahidi kwa Zondo Commission. Alifichua maelezo ya ndani kuhusu kampuni ya Bain & Company, ambayo aliidai kuharibu utendaji wa mamlaka ya ushuru ya SARS kwa makusudi ili kurahisisha ufisadi. Alilazimika kukimbia nchini Afrika Kusini.
8. John Githongo
Alikuwa Katibu Mkuu wa Kupambana na Ufisadi nchini Kenya (2003-2005). Alichunguza kashfa kubwa ya ufisadi iitwayo "Anglo-Leasing", ambapo serikali ililipia kampuni za kigeni consultancy fee kwa bei ya kifisadi. Alipowagusa viongozi wa Serikali, mashambulizi ya kifo yalianza kumfika. Ilibidi akimbie nchini Uingereza kwa usalama wake.
Hitimisho la Mwisho
Kutoka kwa mifano hii, inaonekana wazi kuwa hatima ya whistleblowers inatofautiana kulingana na:
1. Aina ya Habari: Kufichua ufisadi (kama Githongo) kunaweza kuwa na hatari tofauti na kufichua siri za ujasusi (kama Snowden).
2. Nguvu ya Sheria na Demokrasia: Katika nchi kama Uingereza na Ujerumani, mchakato wa kisheria mara nyingi hufanyika. Katika nchi zenye mfumo dhaifu, hatari za nje ya sheria kama mauaji huongezeka.
Dhana ya msingi ni kwamba hakuna nchi duniani inavumilia vitendo vya kuanikwa siri zake.
