Oscar Wissa
Senior Member
- Sep 5, 2018
- 128
- 196
Katika miaka ya karibuni, Tanzania imeingia katika kipindi ambacho watu maarufu wana ushawishi mkubwa kuliko taasisi zilizokuwa zinajenga maadili hapo awali, kama familia, kanisa, shule na jamii.
Leo hii, mtu mwenye wafuasi wengi kwenye mitandao ya kijamii anaweza kubadili namna maelfu ya vijana wanavyofikiri ndani ya dakika chache. Hili ni jambo linalopaswa kutafakariwa kwa uzito.
Tatizo si kwamba watu wanazungumza au wana maoni tofauti. Tatizo ni pale ambapo maoni ya mtu binafsi yanaanza kuwasilishwa kana kwamba ni ukweli usiopingika, huku yakipingana na maadili ya jamii na mafundisho ya Biblia.
Wakati mwingine uzoefu wa mtu mmoja unageuzwa kuwa kanuni ambayo kila mtu anatakiwa kuifuata. Kisa cha mtu mmoja kinaanza kupewa uzito kuliko kanuni za kudumu.
Kisaikolojia, watu wengi, hasa vijana, hujifunza kwa kuiga (social learning). Wanaiga wale wanaowavutia, si lazima wale walio sahihi. Hivyo, mtu maarufu anaposema jambo kwa kujiamini, akiwa na ushawishi na umaarufu, wengi hulikubali bila kulichambua.
Taratibu, maoni yanageuka kuwa "ukweli", na ukweli halisi huonekana kama wa zamani au usioendana na wakati.
Hatari yake ni kwamba jamii inaanza kupoteza dira ya pamoja. Kila mtu anakuwa na "ukweli wake". Kile kilichokuwa dhambi jana leo kinaweza kuitwa uhuru. Kile kilichokuwa maadili leo kinaweza kuitwa ukale. Mwishowe, kizazi kinajikuta hakina msingi mmoja wa kupimia mema na mabaya.
Kwa mtazamo wa kibiblia, Mungu hakuliacha kanisa liishi kwa hisia au uzoefu wa watu binafsi. Alitoa Neno lake liwe kipimo. Biblia inasema katika 2 Timothy 3:16-17 kwamba Maandiko yote yamevuviwa na Mungu na yanafaa kwa mafundisho, kwa kuwaonya watu makosa yao, kwa kuwaongoza na kwa kuwaadibisha katika haki. Hii inaonyesha kuwa kipimo cha kweli si umaarufu wa msemaji bali uaminifu wa ujumbe wake kwa Maandiko.
Historia inaonyesha kuwa jamii yoyote inapoweka watu juu ya kanuni, huingia kwenye mgogoro wa maadili. Leo wanafuata mtu mmoja, kesho wanamfuata mwingine. Matokeo yake ni kizazi kisicho na uthabiti wa maamuzi kwa sababu msingi wake unabadilika kulingana na anayezungumza.
Ndiyo maana jukumu la wazazi, viongozi wa dini, walimu na walezi ni kubwa kuliko wakati mwingine wowote. Hatupaswi kuwaandaa vijana kufuata watu maarufu; tunapaswa kuwaandaa kupima kila fundisho. Wawe na uwezo wa kuuliza: "Je, hili linaendana na Neno la Mungu? Je, linajenga tabia njema? Je, linalinda utu wa mwanadamu? Je, likifuatwa na kila mtu litafanya jamii iwe bora?"
Biblia haikutuita kuwa wafuasi wa uzoefu wa watu bali wafuasi wa Kristo. Uzoefu unaweza kufundisha, lakini haupaswi kutawala juu ya Maandiko. Hisia zinaweza kubadilika, mitazamo inaweza kubadilika, tamaduni zinaweza kubadilika, lakini kweli ya Mungu hubaki.
Kizazi chetu hakihitaji watu maarufu zaidi; kinahitaji watu wenye misingi. Hakihitaji sauti nyingi zaidi; kinahitaji sauti zilizo na ukweli.
Hatari kubwa si kwamba kuna mafundisho mengi yenye utata, bali kwamba kuna watu wengi wanaoyapokea bila kuyachunguza. Pale ambapo umaarufu unakuwa mkubwa kuliko ukweli, jamii huanza kupoteza maadili yake.
Lakini pale ambapo Biblia inabaki kuwa kipimo cha mwisho, hata katikati ya sauti nyingi zenye mkanganyiko, kizazi kinaweza kusimama imara na kuendelea kubeba maadili ya Mungu badala ya mitazamo inayobadilika ya wanadamu.
Oscar Wissa
Leo hii, mtu mwenye wafuasi wengi kwenye mitandao ya kijamii anaweza kubadili namna maelfu ya vijana wanavyofikiri ndani ya dakika chache. Hili ni jambo linalopaswa kutafakariwa kwa uzito.
Tatizo si kwamba watu wanazungumza au wana maoni tofauti. Tatizo ni pale ambapo maoni ya mtu binafsi yanaanza kuwasilishwa kana kwamba ni ukweli usiopingika, huku yakipingana na maadili ya jamii na mafundisho ya Biblia.
Wakati mwingine uzoefu wa mtu mmoja unageuzwa kuwa kanuni ambayo kila mtu anatakiwa kuifuata. Kisa cha mtu mmoja kinaanza kupewa uzito kuliko kanuni za kudumu.
Kisaikolojia, watu wengi, hasa vijana, hujifunza kwa kuiga (social learning). Wanaiga wale wanaowavutia, si lazima wale walio sahihi. Hivyo, mtu maarufu anaposema jambo kwa kujiamini, akiwa na ushawishi na umaarufu, wengi hulikubali bila kulichambua.
Taratibu, maoni yanageuka kuwa "ukweli", na ukweli halisi huonekana kama wa zamani au usioendana na wakati.
Hatari yake ni kwamba jamii inaanza kupoteza dira ya pamoja. Kila mtu anakuwa na "ukweli wake". Kile kilichokuwa dhambi jana leo kinaweza kuitwa uhuru. Kile kilichokuwa maadili leo kinaweza kuitwa ukale. Mwishowe, kizazi kinajikuta hakina msingi mmoja wa kupimia mema na mabaya.
Kwa mtazamo wa kibiblia, Mungu hakuliacha kanisa liishi kwa hisia au uzoefu wa watu binafsi. Alitoa Neno lake liwe kipimo. Biblia inasema katika 2 Timothy 3:16-17 kwamba Maandiko yote yamevuviwa na Mungu na yanafaa kwa mafundisho, kwa kuwaonya watu makosa yao, kwa kuwaongoza na kwa kuwaadibisha katika haki. Hii inaonyesha kuwa kipimo cha kweli si umaarufu wa msemaji bali uaminifu wa ujumbe wake kwa Maandiko.
Historia inaonyesha kuwa jamii yoyote inapoweka watu juu ya kanuni, huingia kwenye mgogoro wa maadili. Leo wanafuata mtu mmoja, kesho wanamfuata mwingine. Matokeo yake ni kizazi kisicho na uthabiti wa maamuzi kwa sababu msingi wake unabadilika kulingana na anayezungumza.
Ndiyo maana jukumu la wazazi, viongozi wa dini, walimu na walezi ni kubwa kuliko wakati mwingine wowote. Hatupaswi kuwaandaa vijana kufuata watu maarufu; tunapaswa kuwaandaa kupima kila fundisho. Wawe na uwezo wa kuuliza: "Je, hili linaendana na Neno la Mungu? Je, linajenga tabia njema? Je, linalinda utu wa mwanadamu? Je, likifuatwa na kila mtu litafanya jamii iwe bora?"
Biblia haikutuita kuwa wafuasi wa uzoefu wa watu bali wafuasi wa Kristo. Uzoefu unaweza kufundisha, lakini haupaswi kutawala juu ya Maandiko. Hisia zinaweza kubadilika, mitazamo inaweza kubadilika, tamaduni zinaweza kubadilika, lakini kweli ya Mungu hubaki.
Kizazi chetu hakihitaji watu maarufu zaidi; kinahitaji watu wenye misingi. Hakihitaji sauti nyingi zaidi; kinahitaji sauti zilizo na ukweli.
Hatari kubwa si kwamba kuna mafundisho mengi yenye utata, bali kwamba kuna watu wengi wanaoyapokea bila kuyachunguza. Pale ambapo umaarufu unakuwa mkubwa kuliko ukweli, jamii huanza kupoteza maadili yake.
Lakini pale ambapo Biblia inabaki kuwa kipimo cha mwisho, hata katikati ya sauti nyingi zenye mkanganyiko, kizazi kinaweza kusimama imara na kuendelea kubeba maadili ya Mungu badala ya mitazamo inayobadilika ya wanadamu.
Oscar Wissa