Taasisi za mikopo ya mauzo nje za Sweden (Sweden’s export-credit institutions) zinatarajiwa kukamilisha makubaliano ya ufadhili kwa sehemu za tatu na nne (Lots 3 na 4) za reli ya kisasa ya Standard Gauge Railway (SGR) Aprili 28 jijini Dodoma. Hatua hii inaelezwa na pande zote kama hatua muhimu ya kuendelea kupanua mtandao wa reli ya umeme kuelekea Ziwa Victoria na ukanda mpana wa kanda hiyo.
Mradi huu ni sehemu ya mpango mpana wa SGR wa Tanzania unaolenga kuimarisha usafirishaji wa mizigo na abiria ndani ya nchi, pamoja na kuboresha uunganisho na nchi jirani kama Uganda, Rwanda, Burundi na Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo. Kwa Tanzania, ufadhili huu ni muhimu kwa sababu unaendeleza moja ya miradi mikubwa ya miundombinu Afrika Mashariki yenye thamani inayokadiriwa kufikia dola bilioni 10 za Marekani, ambapo reli hii inalenga kuunganisha Dar es Salaam na Dodoma na hatimaye kufika Mwanza.
Katika mradi wa SGR, kampuni za Sweden tayari zimepata mikataba yenye thamani ya zaidi ya krona bilioni 1.5 za Sweden (takriban shilingi bilioni 428.4), hasa katika mifumo ya uashiriaji na teknolojia za kisasa. Inakadiriwa kuwa zabuni zijazo zinazohusisha teknolojia za Sweden zinaweza kufikia hadi krona bilioni 10 (takriban shilingi trilioni 2.8) kadri mradi unavyoendelea kupanuka.
Ufadhili huu pia unaonesha namna mikopo ya mauzo nje imekuwa muhimu katika ushindani wa miradi mikubwa ya miundombinu. Taasisi ya SEK hutoa mikopo, huku EKN ikihakikisha hatari za malipo. Tafiti za awali za EKN zinaonyesha kuwa ufadhili wa muda mrefu wenye masharti nafuu ulikuwa muhimu katika kusaidia kampuni za Sweden kupata zabuni za awali za mifumo ya uashiriaji katika awamu za kwanza za SGR.
Reli ya SGR inalenga kupunguza muda wa safari, kupunguza uchafuzi wa mazingira, na kuimarisha ushirikiano wa kiuchumi wa kikanda. Mamlaka zinaamini kuwa kuhamisha usafirishaji wa mizigo kutoka barabarani kwenda reli kutasaidia kupunguza msongamano na ajali, hasa ikizingatiwa kuwa zaidi ya asilimia 95 ya mizigo kutoka Bandari ya Dar es Salaam imekuwa ikisafirishwa kwa barabara.
Tayari kuna dalili kuwa reli hii inaanza kubadilisha mwenendo wa usafiri. Jumla ya abiria 5,512,995 walitumia treni za SGR kati ya Dar es Salaam, Morogoro na Dodoma kuanzia Juni 2024 hadi Machi 2026. Shirika la Reli Tanzania (TRC) linaeleza huduma hiyo kuwa chaguo linalopendwa na wengi kutokana na kasi, usalama na uhakika wake.
Soma pia TRC: Abiria waliopanda SGR kati ya Juni 2024 – Machi 2026 ni 5,512,995
Benki ya Maendeleo ya Afrika (AfDB) ilieleza Desemba 2024 kuwa inasaidia kukusanya hadi dola bilioni 1.2 za Marekani kwa ajili ya sehemu nyingine ya SGR kupitia ushirikiano unaohusisha benki za Deutsche Bank na Société Générale. Hii inaonyesha kuwa ujenzi wa reli hiyo sasa unavutia vyanzo mbalimbali vya fedha ikiwemo mikopo ya mauzo nje, benki za kibiashara na taasisi za maendeleo badala ya kutegemea chanzo kimoja tu.
Kusainiwa kwa makubaliano hayo Aprili 28 kunaashiria kuimarika kwa uhusiano kati ya Tanzania na Sweden, ambapo taasisi za Sweden zinatumia kwa pamoja fedha, msaada wa maendeleo endelevu na kukuza biashara, huku Tanzania ikitumia mitaji na teknolojia kutoka nje kuharakisha ujenzi wa mradi huu muhimu wa usafiri.
Wahusika wa makubaliano wanaamini kuwa hatua hii haitakuwa muhimu tu kwa awamu zilizobaki za SGR, bali pia itaathiri namna miradi ya miundombinu ya baadaye katika ukanda huu itakavyofadhiliwa, kupatikana na kuendeshwa kwa kuzingatia biashara, uendelevu na ushirikiano wa muda mrefu.
--------
My take
Kwa kifupi, Sweden haitoi misaada tena, bali inatumia mfumo wa kifedha unaochanganya biashara + mikopo + uwekezaji, ambapo Tanzania inanufaika na miundombinu, lakini pia inabeba jukumu la kulipa fedha hizo kwa muda.
Source: The Chanzo
Mradi huu ni sehemu ya mpango mpana wa SGR wa Tanzania unaolenga kuimarisha usafirishaji wa mizigo na abiria ndani ya nchi, pamoja na kuboresha uunganisho na nchi jirani kama Uganda, Rwanda, Burundi na Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo. Kwa Tanzania, ufadhili huu ni muhimu kwa sababu unaendeleza moja ya miradi mikubwa ya miundombinu Afrika Mashariki yenye thamani inayokadiriwa kufikia dola bilioni 10 za Marekani, ambapo reli hii inalenga kuunganisha Dar es Salaam na Dodoma na hatimaye kufika Mwanza.
Katika mradi wa SGR, kampuni za Sweden tayari zimepata mikataba yenye thamani ya zaidi ya krona bilioni 1.5 za Sweden (takriban shilingi bilioni 428.4), hasa katika mifumo ya uashiriaji na teknolojia za kisasa. Inakadiriwa kuwa zabuni zijazo zinazohusisha teknolojia za Sweden zinaweza kufikia hadi krona bilioni 10 (takriban shilingi trilioni 2.8) kadri mradi unavyoendelea kupanuka.
Ufadhili huu pia unaonesha namna mikopo ya mauzo nje imekuwa muhimu katika ushindani wa miradi mikubwa ya miundombinu. Taasisi ya SEK hutoa mikopo, huku EKN ikihakikisha hatari za malipo. Tafiti za awali za EKN zinaonyesha kuwa ufadhili wa muda mrefu wenye masharti nafuu ulikuwa muhimu katika kusaidia kampuni za Sweden kupata zabuni za awali za mifumo ya uashiriaji katika awamu za kwanza za SGR.
Reli ya SGR inalenga kupunguza muda wa safari, kupunguza uchafuzi wa mazingira, na kuimarisha ushirikiano wa kiuchumi wa kikanda. Mamlaka zinaamini kuwa kuhamisha usafirishaji wa mizigo kutoka barabarani kwenda reli kutasaidia kupunguza msongamano na ajali, hasa ikizingatiwa kuwa zaidi ya asilimia 95 ya mizigo kutoka Bandari ya Dar es Salaam imekuwa ikisafirishwa kwa barabara.
Tayari kuna dalili kuwa reli hii inaanza kubadilisha mwenendo wa usafiri. Jumla ya abiria 5,512,995 walitumia treni za SGR kati ya Dar es Salaam, Morogoro na Dodoma kuanzia Juni 2024 hadi Machi 2026. Shirika la Reli Tanzania (TRC) linaeleza huduma hiyo kuwa chaguo linalopendwa na wengi kutokana na kasi, usalama na uhakika wake.
Soma pia TRC: Abiria waliopanda SGR kati ya Juni 2024 – Machi 2026 ni 5,512,995
Benki ya Maendeleo ya Afrika (AfDB) ilieleza Desemba 2024 kuwa inasaidia kukusanya hadi dola bilioni 1.2 za Marekani kwa ajili ya sehemu nyingine ya SGR kupitia ushirikiano unaohusisha benki za Deutsche Bank na Société Générale. Hii inaonyesha kuwa ujenzi wa reli hiyo sasa unavutia vyanzo mbalimbali vya fedha ikiwemo mikopo ya mauzo nje, benki za kibiashara na taasisi za maendeleo badala ya kutegemea chanzo kimoja tu.
Kusainiwa kwa makubaliano hayo Aprili 28 kunaashiria kuimarika kwa uhusiano kati ya Tanzania na Sweden, ambapo taasisi za Sweden zinatumia kwa pamoja fedha, msaada wa maendeleo endelevu na kukuza biashara, huku Tanzania ikitumia mitaji na teknolojia kutoka nje kuharakisha ujenzi wa mradi huu muhimu wa usafiri.
Wahusika wa makubaliano wanaamini kuwa hatua hii haitakuwa muhimu tu kwa awamu zilizobaki za SGR, bali pia itaathiri namna miradi ya miundombinu ya baadaye katika ukanda huu itakavyofadhiliwa, kupatikana na kuendeshwa kwa kuzingatia biashara, uendelevu na ushirikiano wa muda mrefu.
--------
My take
Kwa kifupi, Sweden haitoi misaada tena, bali inatumia mfumo wa kifedha unaochanganya biashara + mikopo + uwekezaji, ambapo Tanzania inanufaika na miundombinu, lakini pia inabeba jukumu la kulipa fedha hizo kwa muda.
Source: The Chanzo