Kwa mujibu wa katiba yetu hii yenye mapungufu mengi, wasimamizi wakuu wa sheiia ni Polisi, na chombo cha kutafsiri sheria hizo ni Mahakama.
Sheria ndiyo inayoonesha haki yako na isiyo yako. Kwa hiyo taasisi hizi mbili, Polisi na Mahakama ndiyo wasimamizi wa haki. Na hiyo ipo Duniani Kote.
Miaka yote ilipokuwa inatolewa taarifa juu ya ulaji Rushwa, wakati wote, kinara wa rushwa, kwa taasisi, aliyekuwa akiongoza ni POLISI akifuatiwa kwa ukaribu na MAHAKAMA.
Ni jambo la kufikirisha sana. Rushwa hupofusha macho. Humfanya mlaji rushwa asitende haki. Leo tuna Jeshi la Polisi, na Mahakama, vyote vyombo vya kusimamia haki, kwa taarifa ambazo zimekuwa zikitolewa kila mwaka (ukiacha kipindi cha awamu ya 5), ndizo taasisi zinazoongoza kwa ulaji rushwa, yaani ni taasisi zinazoongoza kwa kupofuka macho kwa sababu ya rushwa (rushwa ya vyeo na rushwa ya pesa), lakini sisi wananchi tunasubiria kutendewa haki na taasisi hizi. Hivi sisi tuna akili? Huku siyo sawa na kusubiria samaki wadondoke toka kwenye mti wa mbuyu?
Mahakama na Jeshi la Polisi, taasisi hizi, ni kati ya taasisi zinazotakiwa kuundwa upya, ili kuziondoa kwenye mwelekeo wa ulaji rushwa na kuzipeleka kwenye mwelekeo wa utoaji haki.
Leo hii, ukiwa una haraka, unasafiri, uwe na kosa au huna kosa, kama unaendesha gari, unalazimika pembeni ulipokaa kuweka elfu tano tano au kumi kumi kwaajili ya polisi njiani maana bila hivyo, watakuchelewesha, watakuzungusha, na njiani ni wengi, huwezi kuwahi unakoenda. Wapo watakaokuomba moja kwa moja, wapo watakaokulazimisha kwa kukutafutia makosa.
Ukienda mahakamani, hali ni hiyo hiyo. Ndiyo maana kesi ikifika mahakama kuu, watu wanataka kujua kesi inasikilizwa na jaji gani. Hata hukumu ikitoka ili upate nakala ya hukumu haraka, ni lazima umtafutie chochote karani na jaji.
Jambo la kujiuliza, hivi vyombo viwili, ni vyombo vya utoaji haki au uvurugaji haki? Mara nyingi mahakama zetu zimetumika kama mihuri ya kuidhinisha uovu na dhuluma. Kuna wakati unaona wazi kabisa, ni aheri hata kwenye mabaraza ya koo kule vijijini yanahukumu kwa weledi kuliko wanaojiita majaji, na sababu kubwa ni kuwa wale wazee vijijini hawajui vifungu vya sheria lakini wanajua iliyo haki. Majaji wetu wengi wanatumia ujuzi wa vifungu vya sheria, kupindisha haki ili kufikia hukumu wanayoitaka wao na siyo ile inayotakiwa na haki.