Tanzania–Uganda MoU ya Tanga: Tusichanganye “energy hub” na “refinery imekubaliwa kujengwa”

Tanzania–Uganda MoU ya Tanga: Tusichanganye “energy hub” na “refinery imekubaliwa kujengwa”

mike2k

JF-Expert Member
Joined
May 12, 2016
Posts
1,650
Reaction score
3,655
Kuna mjadala unaendelea kuhusu MoU iliyosainiwa jana kati ya Tanzania na Uganda, huku baadhi ya vijana wa Lumumba wakisema moja kwa moja kwamba “Tanzania na Uganda wamekubaliana kujenga refinery kubwa Tanga kama Dangote Refinery..

Hapo ndipo tunahitaji kutenganisha ukweli wa yaliyosainiwa na propaganda za kisiasa.

Kwanza, MoU haikuwa mkataba wa mwisho wa ujenzi wa refinery yenye capacity fulani, gharama fulani, muda wa ujenzi na ownership structure iliyokwishakubaliwa.

Kilichowekwa mezani ni Tanga Regional Energy Hub — yaani kuifanya Tanga kuwa kituo kikubwa cha kikanda cha petroleum na energy logistics.

Hii inaweza kujumuisha:

• Petroleum storage facilities
• Oil terminals
• Pipelines
• Petroleum trading na distribution
• Logistics
• Processing/refining facilities
• Na, muhimu, proposed refinery

Kwa hiyo kusema “hakuna refinery kabisa kwenye mpango” si sahihi.

Lakini pia kusema “jana Tanzania na Uganda wamesaini makubaliano ya kujenga refinery kama Dangote” ni kuruka hatua ambazo bado hazijafikiwa.

TOFAUTI MUHIMU

MoU kuhusu Energy Hub ≠ Final Investment Decision (FID) ya refinery.

Kujenga refinery kubwa kunahitaji hatua nyingi zaidi:

1. Feasibility study
2. Determination ya refinery capacity
3. Investment structure
4. Financing
5. Environmental approvals
6. Engineering, Procurement & Construction (EPC) contract
7. Final Investment Decision
8. Construction
9. Commissioning

Kwa hiyo, kama hakuna taarifa rasmi inayotaja kwamba hatua zote hizo zimekamilika, hatupaswi ku-present MoU kama kwamba “refinery tayari imekubaliwa kujengwa.”

VITOL ANAINGIA WAPI?

MoU inahusisha TPDC, UNOC na Vitol Bahrain E.C.

Hii inaifanya issue kuwa kubwa zaidi kuliko siasa za Tanzania na Uganda pekee.

UNOC ni upande wa Uganda, TPDC ni upande wa Tanzania, na Vitol ni kampuni kubwa ya kimataifa inayofanya biashara ya energy.

Kwa maana nyingine, kuna attempt ya kujenga integrated petroleum value chain:

Uganda crude oil → EACOP → Tanga → storage/processing/trading/distribution → Tanzania + Uganda + regional markets

Hapo ndipo strategic importance ya Tanga ilipo.

NA DANGOTE/LAMU JE?

Hapa pia kuna kuchanganya mambo.

Dangote alishawahi kuwa na interest katika refinery project ya Tanzania/Tanga, lakini mpango wake baadaye ulihusishwa na Lamu, Kenya.

Kwa hiyo tusichukue habari za Dangote refinery/Lamu na kuziweka moja kwa moja kwenye MoU ya jana.

Tanga refinery inayozungumziwa sasa ni sehemu ya proposed Tanga Regional Energy Hub, chini ya framework inayohusisha TPDC, UNOC na Vitol.

Si sahihi kusema:

«“Tanzania na baharain na UG wamekubali kujenga refinery Tanga.”»

Wala si sahihi kusema:

«“Tanzania na Uganda jana wamesaini mkataba wa mwisho wa kujenga Dangote-size refinery.”»

JAMBO LA KUANGALIA

Kitu cha muhimu zaidi si headline ya kisiasa.

Swali la msingi ni:

Je, baada ya MoU hii, watafanya feasibility study? Capacity ya refinery itakuwa barrels ngapi kwa siku? Nani atafadhili? Ownership itakuwaje? Construction itaanza lini? Na Final Investment Decision itafanyika lini?

Hapo ndipo tutakapojua kama tunazungumzia refinery halisi inayokwenda kujengwa, au bado tuko kwenye hatua ya framework/investment planning.

Kwa hiyo kwa CCM wanaotumia MoU hii kama propaganda ya kusema “tumeshajenga/kupata refinery ya Tanga”, ni vizuri wapunguze speed kidogo.

Na kwa wapinzani wanaosema “MoU haina refinery kabisa”, nao pia wasipotoshe.

Ukweli uko katikati:

👉 Refinery ipo kwenye vision/proposed components za Tanga Regional Energy Hub.

👉 Lakini MoU yenyewe si sawa na final contract ya kujenga refinery kubwa.

👉 Kilichosainiwa ni framework ya ushirikiano wa kuendeleza regional energy hub na petroleum value chain.

Siasa ziendelee, lakini facts zisipotoshwe.
 
Usiwe mpumbavu sana, SGR ni mradi wa $10b , hadi leo haujakamilika na haifahamiki utakamilika lini,.

kisha usikie kuna mradi mwingine wa $10b unawekewa sign?! Kwa taarifa yako, huyo Museveni aliwahi kupewa eneo kwenye bandari ya Tanga na utawala wa Mkapa, lengo lilikuwa ni kujenga bandari ya kupokelea na kusafirisha bidhaa za Uganda, hadi leo hawajawahi hata kuleta matofali mabovu 50
 
Usiwe mpumbavu sana, SGR ni mradi wa $10b , hadi leo haujakamilika na haifahamiki utakamilika lini,.

kisha usikie kuna mradi mwingine wa $10b unawekewa sign?! Kwa taarifa yako, huyo Museveni aliwahi kupewa eneo kwenye bandari ya Tanga na utawala wa Mkapa, lengo lilikuwa ni kujenga bandari ya kupokelea na kusafirisha bidhaa za Uganda, hadi leo hawajawahi hata kuleta matofali mabovu 50
Hii waambiwe vijana wa CCM wanaompongeza Mama Samia kwa kujenga refinery Tanga. Kitu ambacho siyo halisi.
 
Kuna mjadala unaendelea kuhusu MoU iliyosainiwa jana kati ya Tanzania na Uganda, huku baadhi ya vijana wa Lumumba wakisema moja kwa moja kwamba “Tanzania na Uganda wamekubaliana kujenga refinery kubwa Tanga kama Dangote Refinery..

Hapo ndipo tunahitaji kutenganisha ukweli wa yaliyosainiwa na propaganda za kisiasa.

Kwanza, MoU haikuwa mkataba wa mwisho wa ujenzi wa refinery yenye capacity fulani, gharama fulani, muda wa ujenzi na ownership structure iliyokwishakubaliwa.

Kilichowekwa mezani ni Tanga Regional Energy Hub — yaani kuifanya Tanga kuwa kituo kikubwa cha kikanda cha petroleum na energy logistics.

Hii inaweza kujumuisha:

• Petroleum storage facilities
• Oil terminals
• Pipelines
• Petroleum trading na distribution
• Logistics
• Processing/refining facilities
• Na, muhimu, proposed refinery

Kwa hiyo kusema “hakuna refinery kabisa kwenye mpango” si sahihi.

Lakini pia kusema “jana Tanzania na Uganda wamesaini makubaliano ya kujenga refinery kama Dangote” ni kuruka hatua ambazo bado hazijafikiwa.

TOFAUTI MUHIMU

MoU kuhusu Energy Hub ≠ Final Investment Decision (FID) ya refinery.

Kujenga refinery kubwa kunahitaji hatua nyingi zaidi:

1. Feasibility study
2. Determination ya refinery capacity
3. Investment structure
4. Financing
5. Environmental approvals
6. Engineering, Procurement & Construction (EPC) contract
7. Final Investment Decision
8. Construction
9. Commissioning

Kwa hiyo, kama hakuna taarifa rasmi inayotaja kwamba hatua zote hizo zimekamilika, hatupaswi ku-present MoU kama kwamba “refinery tayari imekubaliwa kujengwa.”

VITOL ANAINGIA WAPI?

MoU inahusisha TPDC, UNOC na Vitol Bahrain E.C.

Hii inaifanya issue kuwa kubwa zaidi kuliko siasa za Tanzania na Uganda pekee.

UNOC ni upande wa Uganda, TPDC ni upande wa Tanzania, na Vitol ni kampuni kubwa ya kimataifa inayofanya biashara ya energy.

Kwa maana nyingine, kuna attempt ya kujenga integrated petroleum value chain:

Uganda crude oil → EACOP → Tanga → storage/processing/trading/distribution → Tanzania + Uganda + regional markets

Hapo ndipo strategic importance ya Tanga ilipo.

NA DANGOTE/LAMU JE?

Hapa pia kuna kuchanganya mambo.

Dangote alishawahi kuwa na interest katika refinery project ya Tanzania/Tanga, lakini mpango wake baadaye ulihusishwa na Lamu, Kenya.

Kwa hiyo tusichukue habari za Dangote refinery/Lamu na kuziweka moja kwa moja kwenye MoU ya jana.

Tanga refinery inayozungumziwa sasa ni sehemu ya proposed Tanga Regional Energy Hub, chini ya framework inayohusisha TPDC, UNOC na Vitol.

Si sahihi kusema:

«“Tanzania na baharain na UG wamekubali kujenga refinery Tanga.”»

Wala si sahihi kusema:

«“Tanzania na Uganda jana wamesaini mkataba wa mwisho wa kujenga Dangote-size refinery.”»

JAMBO LA KUANGALIA

Kitu cha muhimu zaidi si headline ya kisiasa.

Swali la msingi ni:

Je, baada ya MoU hii, watafanya feasibility study? Capacity ya refinery itakuwa barrels ngapi kwa siku? Nani atafadhili? Ownership itakuwaje? Construction itaanza lini? Na Final Investment Decision itafanyika lini?

Hapo ndipo tutakapojua kama tunazungumzia refinery halisi inayokwenda kujengwa, au bado tuko kwenye hatua ya framework/investment planning.

Kwa hiyo kwa CCM wanaotumia MoU hii kama propaganda ya kusema “tumeshajenga/kupata refinery ya Tanga”, ni vizuri wapunguze speed kidogo.

Na kwa wapinzani wanaosema “MoU haina refinery kabisa”, nao pia wasipotoshe.

Ukweli uko katikati:

👉 Refinery ipo kwenye vision/proposed components za Tanga Regional Energy Hub.

👉 Lakini MoU yenyewe si sawa na final contract ya kujenga refinery kubwa.

👉 Kilichosainiwa ni framework ya ushirikiano wa kuendeleza regional energy hub na petroleum value chain.

Siasa ziendelee, lakini facts zisipotoshwe.
Tunashukuru kwa taarifa ya kina.
Unaweza kutu-update maendeleo ya refinery ambayo Uganda wanapanga kujenga Hoima?
Mwanzo si tuliambiwa TPDC ilikchukua hisa ya 8% kwenye huo mradi? Ilikuwaje?
 
Tunashukuru kwa taarifa ya kina.
Unaweza kutu-update maendeleo ya refinery ambayo Uganda wanapanga kujenga Hoima?
Mwanzo si tuliambiwa TPDC ilikchukua hisa ya 8% kwenye huo mradi? Ilikuwaje?
Asante. Kuhusu Hoima Refinery, ndiyo, Uganda bado inaendelea na mpango huo.

Ni refinery inayopangwa kujengwa Hoima yenye uwezo wa takribani 60,000 barrels kwa siku (60,000 bpd). Mwaka 2025 Uganda ilisaini Implementation Agreement na kampuni ya UAE Alpha MBM Investments LLC, ambapo muundo uliotangazwa ni Alpha MBM 60% na UNOC 40%. Hivyo, kwa taarifa rasmi za sasa, TPDC haina 8% ya Hoima Refinery.

Kuhusu ile taarifa ya zamani ya TPDC 8%, hapa ndipo tunahitaji kuwa makini: inaonekana kuchanganywa na ushiriki wa Tanzania kwenye miradi mingine ya petroleum/EACOP. Si sahihi kuichukulia moja kwa moja kama ownership ya 8% kwenye Hoima Refinery bila kuonyesha mkataba unaothibitisha hilo.

Kwa hiyo kwa sasa picha ni:

Hoima → Uganda's 60,000 bpd refinery
Tanga → Regional Energy Hub inayopendekezwa, ambayo refinery ni moja ya components zake
EACOP → inapeleka crude ya Uganda Tanga kwa ajili ya export/energy value chain.

Na hili ndilo jambo la kuvutia: Uganda inaweza kuwa na refinery yake Hoima, wakati huo huo Tanzania inaendeleza Tanga kama regional petroleum hub. Kwa hiyo si lazima MoU ya Tanga iwe replacement ya Hoima refinery.

Kwa reference, "Uganda Investment Authority — Quick Facts About Uganda’s Oil Refinery" (https://reference-url-citation.invalid/0) inaeleza capacity ya 60,000 bpd na maendeleo ya mradi.

Kwa hiyo kuhusu ile 8% ya TPDC, kama kuna mtu ana reference ya official document inayosema TPDC ina 8% ya Hoima Refinery itself, hiyo document ndiyo itakuwa muhimu kuitoa mezani. Bila hiyo, ni bora tusichanganye ownership ya miradi mbalimbali.
 
Nakumbuka kelele za bandani ya Trilioni 22 ya Bagamoyo... mpaka leo bado ni kelele
 
Asante. Kuhusu Hoima Refinery, ndiyo, Uganda bado inaendelea na mpango huo.

Ni refinery inayopangwa kujengwa Hoima yenye uwezo wa takribani 60,000 barrels kwa siku (60,000 bpd). Mwaka 2025 Uganda ilisaini Implementation Agreement na kampuni ya UAE Alpha MBM Investments LLC, ambapo muundo uliotangazwa ni Alpha MBM 60% na UNOC 40%. Hivyo, kwa taarifa rasmi za sasa, TPDC haina 8% ya Hoima Refinery.

Kuhusu ile taarifa ya zamani ya TPDC 8%, hapa ndipo tunahitaji kuwa makini: inaonekana kuchanganywa na ushiriki wa Tanzania kwenye miradi mingine ya petroleum/EACOP. Si sahihi kuichukulia moja kwa moja kama ownership ya 8% kwenye Hoima Refinery bila kuonyesha mkataba unaothibitisha hilo.

Kwa hiyo kwa sasa picha ni:

Hoima → Uganda's 60,000 bpd refinery
Tanga → Regional Energy Hub inayopendekezwa, ambayo refinery ni moja ya components zake
EACOP → inapeleka crude ya Uganda Tanga kwa ajili ya export/energy value chain.

Na hili ndilo jambo la kuvutia: Uganda inaweza kuwa na refinery yake Hoima, wakati huo huo Tanzania inaendeleza Tanga kama regional petroleum hub. Kwa hiyo si lazima MoU ya Tanga iwe replacement ya Hoima refinery.

Kwa reference, "Uganda Investment Authority — Quick Facts About Uganda’s Oil Refinery" (https://reference-url-citation.invalid/0) inaeleza capacity ya 60,000 bpd na maendeleo ya mradi.

Kwa hiyo kuhusu ile 8% ya TPDC, kama kuna mtu ana reference ya official document inayosema TPDC ina 8% ya Hoima Refinery itself, hiyo document ndiyo itakuwa muhimu kuitoa mezani. Bila hiyo, ni bora tusichanganye ownership ya miradi mbalimbali.
Hiyo share ya 8% ya TPDC ilikuwa imetangazwa mwanzoni wakati hii project likpopendekezwa na Museveni mwaka 2013. Ukiweza kusoma hiyo article utaona mchannaguo wa shares zilizokuwa zinapendekezwa.
1787096953663.png
 
Back
Top Bottom