mike2k
JF-Expert Member
- May 12, 2016
- 1,650
- 3,655
Kuna mjadala unaendelea kuhusu MoU iliyosainiwa jana kati ya Tanzania na Uganda, huku baadhi ya vijana wa Lumumba wakisema moja kwa moja kwamba “Tanzania na Uganda wamekubaliana kujenga refinery kubwa Tanga kama Dangote Refinery..
Hapo ndipo tunahitaji kutenganisha ukweli wa yaliyosainiwa na propaganda za kisiasa.
Kwanza, MoU haikuwa mkataba wa mwisho wa ujenzi wa refinery yenye capacity fulani, gharama fulani, muda wa ujenzi na ownership structure iliyokwishakubaliwa.
Kilichowekwa mezani ni Tanga Regional Energy Hub — yaani kuifanya Tanga kuwa kituo kikubwa cha kikanda cha petroleum na energy logistics.
Hii inaweza kujumuisha:
• Petroleum storage facilities
• Oil terminals
• Pipelines
• Petroleum trading na distribution
• Logistics
• Processing/refining facilities
• Na, muhimu, proposed refinery
Kwa hiyo kusema “hakuna refinery kabisa kwenye mpango” si sahihi.
Lakini pia kusema “jana Tanzania na Uganda wamesaini makubaliano ya kujenga refinery kama Dangote” ni kuruka hatua ambazo bado hazijafikiwa.
TOFAUTI MUHIMU
MoU kuhusu Energy Hub ≠ Final Investment Decision (FID) ya refinery.
Kujenga refinery kubwa kunahitaji hatua nyingi zaidi:
1. Feasibility study
2. Determination ya refinery capacity
3. Investment structure
4. Financing
5. Environmental approvals
6. Engineering, Procurement & Construction (EPC) contract
7. Final Investment Decision
8. Construction
9. Commissioning
Kwa hiyo, kama hakuna taarifa rasmi inayotaja kwamba hatua zote hizo zimekamilika, hatupaswi ku-present MoU kama kwamba “refinery tayari imekubaliwa kujengwa.”
VITOL ANAINGIA WAPI?
MoU inahusisha TPDC, UNOC na Vitol Bahrain E.C.
Hii inaifanya issue kuwa kubwa zaidi kuliko siasa za Tanzania na Uganda pekee.
UNOC ni upande wa Uganda, TPDC ni upande wa Tanzania, na Vitol ni kampuni kubwa ya kimataifa inayofanya biashara ya energy.
Kwa maana nyingine, kuna attempt ya kujenga integrated petroleum value chain:
Uganda crude oil → EACOP → Tanga → storage/processing/trading/distribution → Tanzania + Uganda + regional markets
Hapo ndipo strategic importance ya Tanga ilipo.
NA DANGOTE/LAMU JE?
Hapa pia kuna kuchanganya mambo.
Dangote alishawahi kuwa na interest katika refinery project ya Tanzania/Tanga, lakini mpango wake baadaye ulihusishwa na Lamu, Kenya.
Kwa hiyo tusichukue habari za Dangote refinery/Lamu na kuziweka moja kwa moja kwenye MoU ya jana.
Tanga refinery inayozungumziwa sasa ni sehemu ya proposed Tanga Regional Energy Hub, chini ya framework inayohusisha TPDC, UNOC na Vitol.
Si sahihi kusema:
«“Tanzania na baharain na UG wamekubali kujenga refinery Tanga.”»
Wala si sahihi kusema:
«“Tanzania na Uganda jana wamesaini mkataba wa mwisho wa kujenga Dangote-size refinery.”»
JAMBO LA KUANGALIA
Kitu cha muhimu zaidi si headline ya kisiasa.
Swali la msingi ni:
Je, baada ya MoU hii, watafanya feasibility study? Capacity ya refinery itakuwa barrels ngapi kwa siku? Nani atafadhili? Ownership itakuwaje? Construction itaanza lini? Na Final Investment Decision itafanyika lini?
Hapo ndipo tutakapojua kama tunazungumzia refinery halisi inayokwenda kujengwa, au bado tuko kwenye hatua ya framework/investment planning.
Kwa hiyo kwa CCM wanaotumia MoU hii kama propaganda ya kusema “tumeshajenga/kupata refinery ya Tanga”, ni vizuri wapunguze speed kidogo.
Na kwa wapinzani wanaosema “MoU haina refinery kabisa”, nao pia wasipotoshe.
Ukweli uko katikati:
👉 Refinery ipo kwenye vision/proposed components za Tanga Regional Energy Hub.
👉 Lakini MoU yenyewe si sawa na final contract ya kujenga refinery kubwa.
👉 Kilichosainiwa ni framework ya ushirikiano wa kuendeleza regional energy hub na petroleum value chain.
Siasa ziendelee, lakini facts zisipotoshwe.
Hapo ndipo tunahitaji kutenganisha ukweli wa yaliyosainiwa na propaganda za kisiasa.
Kwanza, MoU haikuwa mkataba wa mwisho wa ujenzi wa refinery yenye capacity fulani, gharama fulani, muda wa ujenzi na ownership structure iliyokwishakubaliwa.
Kilichowekwa mezani ni Tanga Regional Energy Hub — yaani kuifanya Tanga kuwa kituo kikubwa cha kikanda cha petroleum na energy logistics.
Hii inaweza kujumuisha:
• Petroleum storage facilities
• Oil terminals
• Pipelines
• Petroleum trading na distribution
• Logistics
• Processing/refining facilities
• Na, muhimu, proposed refinery
Kwa hiyo kusema “hakuna refinery kabisa kwenye mpango” si sahihi.
Lakini pia kusema “jana Tanzania na Uganda wamesaini makubaliano ya kujenga refinery kama Dangote” ni kuruka hatua ambazo bado hazijafikiwa.
TOFAUTI MUHIMU
MoU kuhusu Energy Hub ≠ Final Investment Decision (FID) ya refinery.
Kujenga refinery kubwa kunahitaji hatua nyingi zaidi:
1. Feasibility study
2. Determination ya refinery capacity
3. Investment structure
4. Financing
5. Environmental approvals
6. Engineering, Procurement & Construction (EPC) contract
7. Final Investment Decision
8. Construction
9. Commissioning
Kwa hiyo, kama hakuna taarifa rasmi inayotaja kwamba hatua zote hizo zimekamilika, hatupaswi ku-present MoU kama kwamba “refinery tayari imekubaliwa kujengwa.”
VITOL ANAINGIA WAPI?
MoU inahusisha TPDC, UNOC na Vitol Bahrain E.C.
Hii inaifanya issue kuwa kubwa zaidi kuliko siasa za Tanzania na Uganda pekee.
UNOC ni upande wa Uganda, TPDC ni upande wa Tanzania, na Vitol ni kampuni kubwa ya kimataifa inayofanya biashara ya energy.
Kwa maana nyingine, kuna attempt ya kujenga integrated petroleum value chain:
Uganda crude oil → EACOP → Tanga → storage/processing/trading/distribution → Tanzania + Uganda + regional markets
Hapo ndipo strategic importance ya Tanga ilipo.
NA DANGOTE/LAMU JE?
Hapa pia kuna kuchanganya mambo.
Dangote alishawahi kuwa na interest katika refinery project ya Tanzania/Tanga, lakini mpango wake baadaye ulihusishwa na Lamu, Kenya.
Kwa hiyo tusichukue habari za Dangote refinery/Lamu na kuziweka moja kwa moja kwenye MoU ya jana.
Tanga refinery inayozungumziwa sasa ni sehemu ya proposed Tanga Regional Energy Hub, chini ya framework inayohusisha TPDC, UNOC na Vitol.
Si sahihi kusema:
«“Tanzania na baharain na UG wamekubali kujenga refinery Tanga.”»
Wala si sahihi kusema:
«“Tanzania na Uganda jana wamesaini mkataba wa mwisho wa kujenga Dangote-size refinery.”»
JAMBO LA KUANGALIA
Kitu cha muhimu zaidi si headline ya kisiasa.
Swali la msingi ni:
Je, baada ya MoU hii, watafanya feasibility study? Capacity ya refinery itakuwa barrels ngapi kwa siku? Nani atafadhili? Ownership itakuwaje? Construction itaanza lini? Na Final Investment Decision itafanyika lini?
Hapo ndipo tutakapojua kama tunazungumzia refinery halisi inayokwenda kujengwa, au bado tuko kwenye hatua ya framework/investment planning.
Kwa hiyo kwa CCM wanaotumia MoU hii kama propaganda ya kusema “tumeshajenga/kupata refinery ya Tanga”, ni vizuri wapunguze speed kidogo.
Na kwa wapinzani wanaosema “MoU haina refinery kabisa”, nao pia wasipotoshe.
Ukweli uko katikati:
👉 Refinery ipo kwenye vision/proposed components za Tanga Regional Energy Hub.
👉 Lakini MoU yenyewe si sawa na final contract ya kujenga refinery kubwa.
👉 Kilichosainiwa ni framework ya ushirikiano wa kuendeleza regional energy hub na petroleum value chain.
Siasa ziendelee, lakini facts zisipotoshwe.