Thomas Sankara: Maisha, msimamo, na ukweli mchungu kwa Tanzania

[Suzi Rafael]

🚨 *THOMAS SANKARA: MAISHA, MSIMAMO, NA UKWELI MCHUNGU KWA TANZANIA * 🚨
Huu ni wasifu kamili wa "Mtu Muungwana" Rais wa Kwanza Wa Burkina Faso na Mwanamapinduzi, Thomas Sankara na kioo kinachoonyesha makosa makubwa ya kimfumo ya Serikali ya Tanzania.

-----

### 🔴 SEHEMU YA KWANZA: WASIFU WA THOMAS SANKARA WENYE KINA

Thomas Sankara alizaliwa tarehe 21 Desemba 1949 katika nchi ambayo wakati huo ilijulikana kama Upper Volta (koloni la Ufaransa). Alikuwa mwanajeshi, msomi, na mwanamapinduzi wa kweli ambaye hakutaka makuu. Wazazi wake walitaka awe padri wa Kanisa Katoliki, lakini aliamua kujiunga na jeshi.

Mafunzo na Kuzaliwa kwa Fikra za Kimapinduzi
Akiwa jeshini, Sankara alipelekwa nchini Madagascar kwa mafunzo. Akiwa huko mwaka 1972, alishuhudia mapinduzi ya wananchi wanyonge (wanafunzi na wafanyakazi) wakiuangusha utawala wa kidikteta. Tukio hili lilibadilisha maisha yake. Alisoma vitabu vya Karl Marx na Vladimir Lenin, na kuelewa kwamba jeshi halipaswi kutumika kuwapiga wananchi, bali linapaswa kuwa chombo cha kuwakomboa. Sankara hakuwa mwanajeshi wa kawaida; alikuwa anapiga gitaa vizuri sana katika bendi iliyoitwa Tout-à-Coup Jazz na alipenda kuendesha pikipiki mitaani akiwa karibu na raia.

Kuingia Madarakani na Kubadili Taifa
Mwaka 1983, akiwa na umri wa miaka 33 tu, Sankara aliingia madarakani kupitia mapinduzi yaliyoungwa mkono na wananchi, baada ya kuwekwa kizuizini na serikali iliyotangulia kwa sababu ya misimamo yake ya kutetea wanyonge. Kitu cha kwanza alichofanya mwaka 1984 kilikuwa ni kufuta jina la kikoloni la "Upper Volta" na kuipa nchi jina jipya la Burkina Faso, ambalo linamaanisha "Nchi ya Watu Waungwana" (The Land of Upright Men).

Sera za Kijitegemea na Kukataa Anasa
Sankara aliamini kwamba nchi ya kiafrika haiwezi kuendelea kama viongozi wake wanaishi kama wafalme wakati wananchi wanakufa na njaa. Alifanya maamuzi magumu ambayo viongozi wengi wa Afrika wanaogopa kuyafanya:

• Alikataa mshahara mkubwa: Alijishushia mshahara wake mpaka kufikia dola 450 tu (kama Tsh milioni 1.2 kwa sasa) kwa mwezi.
• Alipiga marufuku magari ya kifahari: Aliuza magari yote aina ya Mercedes-Benz yaliyokuwa yakitumiwa na mawaziri na kuamuru viongozi wote, akiwemo yeye mwenyewe, watumie gari aina ya Renault 5, ambalo lilikuwa gari la bei rahisi zaidi nchini humo na hata kuendesha baiskeli na Pikipiki katika shughuli za kiofisi.
• Kukataa viyoyozi (AC) na picha ofisini: Alikataa kufunga kiyoyozi ofisini kwake akisema hana haki ya kufurahia baridi wakati wananchi wake wengi hawana hata umeme. Pia, alipiga marufuku picha yake kutundikwa maofisini akisema, "Kuna kina Thomas Sankara milioni saba, mimi siyo mungu mtu." NA apoulizwa kwanini amekataza matumizi ya AC ilhali alikuwa akitoa jasho kutokana na joto kali, alijibu kuwa yeye kama Rais anapaswa ahisi kile wanachokipitia Waburkina Faso na Alipiga Marufuku Picha zake kuwekwa Maofisini na Sehemu za Umma Kwa sababu aliamini yeye ni sawa na Waburkina Faso wengine na ana hadhi sawa nao.

Mafanikio Makubwa ya Kimapinduzi Ndani ya Miaka Minne (1983–1987)
Sankara hakuishia kuongea; alitenda maajabu yaliyoishtua dunia na kuwatisha mabeberu:

• Chanjo kwa Umati: Katika wiki moja tu, serikali yake iliwachanja watoto milioni 2.5 dhidi ya magonjwa ya uti wa mgongo, homa ya manjano, na surua. Shirika la Afya Duniani (WHO) lilishangazwa na ufanisi huu.
• Kuzuia Jangwa (Mazingira): Alianzisha kampeni ya kupanda miti milioni 10 kuzuia jangwa la Sahara kusambaa, na kila kijiji kililazimishwa kujenga zahanati na shule kwa nguvu zao wenyewe bila kusubiri misaada ya kigeni.
• Miundombinu Bila Mikopo: Aliunganisha mji mkuu na mikoa mingine kwa kujenga reli na barabara kwa kutumia mikono ya wananchi na wafanyakazi wa serikali, bila kuchukua mkopo hata senti moja kutoka World Bank.

Kujitosheleza kwa Chakula na Haki za Wanawake
Ndani ya miaka minne tu, Sankara aliifanya Burkina Faso ijitosheleze kwa chakula kwa kuwapa ardhi wakulima wadogo na kuwafukuza mabepari waliokuwa wanahodhi ardhi. Alikataa misaada ya chakula kutoka nje akisema, "Anayekulisha, ndiye anayekutawala."

Pia, alikuwa mtetezi mkubwa wa haki za wanawake. Alipiga marufuku ukeketaji, ndoa za utotoni, na ndoa za wake wengi (polygamy). Aliwaingiza wanawake wengi kwenye nafasi za juu serikalini na jeshini, na hata kuanzisha "Siku ya Wanaume Kwenda Sokoni" ili wanaume wapate hisia ya ugumu wa kazi za nyumbani wanazofanya wanawake.

Kifo Chake na Usaliti
Misimamo yake ya kupinga ubeberu, kukataa kulipa madeni ya Benki ya Dunia (World Bank) na Shirika la Fedha la Kimataifa (IMF), na kuikataa Ufaransa (koloni la zamani), ilimletea maadui wazito barani Ulaya na kwa majirani zake (kama Félix Houphouët-Boigny wa Ivory Coast). Tarehe 15 Oktoba 1987, Sankara aliuawa kikatili kwa kupigwa risasi na rafiki yake wa karibu, Blaise Compaoré, katika mapinduzi yaliyofadhiliwa na Ufaransa na mabeberu wengine. Alikufa akiwa maskini, akiacha baiskeli chache, gitaa, friji mbovu, na nyumba ya kawaida sana.

-----

### 🔴 SEHEMU YA PILI: NUKUU NZITO ZA THOMAS SANKARA (QUOTES)

1. Kuhusu Madeni ya Taifa na Mabeberu (IMF/World Bank)

"Debt is a cleverly managed reconquest of Africa. It is a reconquest that turns each one of us into a financial slave... The debt cannot be repaid, first because if we don't pay, the lenders will not die. That is for sure. But if we pay, we are going to die. That is also for sure. Those who led us into debt were gambling as if in a casino. As long as they had gains, there was no debate. But now that they suffer losses, they demand repayment. We cannot repay the debt because we have nothing to pay it with. We cannot repay the debt because it is not our responsibility."

"Deni ni mbinu iliyopangwa kwa akili sana ya kuitawala tena Afrika. Ni ukoloni mamboleo unaomgeuza kila mmoja wetu kuwa mtumwa wa kifedha... Deni hili haliwezi kulipwa, kwanza kwa sababu tusipolipa, waliotukopesha hawatakufa. Hilo ni jambo la uhakika. Lakini tukilipa, sisi ndio tutakufa. Hilo nalo ni la uhakika. Wale waliotuingiza kwenye madeni walikuwa wanacheza kamari. Wakati walipokuwa wanapata faida, hawakulalamika. Lakini sasa hivi wanapopata hasara, wanadai walipwe. Hatuwezi kulipa deni hili kwa sababu hatuna cha kulipa. Hatuwezi kulipa deni hili kwa sababu sio jukumu letu."

2. Kuhusu Kujitegemea na Chakula Tunachokula

"Where is imperialism? Look at your plates when you eat. These imported grains of rice, corn, and millet—that is imperialism. You don’t need to look any further. Let us consume only what we ourselves control\! We must accept living African. It is the only way to live free and to live with dignity."

"Ubeberu uko wapi? Angalia kwenye sahani zenu mnapokula. Mchele, mahindi, na mtama mnaoagiza kutoka nje ya nchi—huo ndio ubeberu. Huhitaji kutafuta mbali zaidi. Hebu tule tu kile ambacho sisi wenyewe tunakizalisha na kukidhibiti\! Lazima tukubali kuishi kiafrika. Hiyo ndiyo njia pekee ya kuishi kwa uhuru na kwa heshima."

3. Kuhusu Ukombozi wa Mwanamke

"The revolution and women's liberation go together. We do not talk of women's emancipation as an act of charity or because of a surge of human compassion. It is a basic necessity for the triumph of the revolution. Women hold up the other half of the sky."

"Mapinduzi na ukombozi wa mwanamke ni vitu vinavyokwenda pamoja. Hatuzungumzii ukombozi wa mwanamke kama hisani au kwa sababu ya kumuonea huruma. Ni takwa la msingi na la lazima ili mapinduzi yaweze kufanikiwa. Wanawake wameshikilia nusu ya pili ya anga."

4. Kuhusu Ujasiri wa Kufanya Mabadiliko Makubwa (Wazimu wa Kimapinduzi)

"You cannot carry out fundamental change without a certain amount of madness. In this case, it comes from nonconformity, the courage to turn your back on the old formulas, the courage to invent the future. It took the madmen of yesterday for us to be able to act with extreme clarity today. I want to be one of those madmen. We must dare to invent the future."

"Huwezi kufanya mabadiliko ya msingi bila kuwa na kiasi fulani cha wazimu. Katika muktadha huu, wazimu huu unatokana na kukataa kufuata mkumbo, ujasiri wa kuzipa kisogo mbinu za kizamani, ujasiri wa kubuni mustakabali mpya. Ilihitaji watu walioitwa vichaa wa jana ili sisi leo tuweze kutenda kwa uwazi mkubwa. Nataka kuwa mmoja wa hao vichaa. Lazima tuthubutu kubuni mustakabali wetu."

5. Kuhusu Jeshi na Elimu ya Kisiasa

"A soldier without any political or ideological training is a potential criminal. Without patriotic political education, a soldier is only a criminal in power, armed with a gun, ready to oppress the very people he is supposed to protect."

"Mwanajeshi asiye na mafunzo yoyote ya kisiasa au kiitikadi ni mhalifu mtarajiwa. Bila elimu ya kisiasa ya kizalendo, mwanajeshi anakuwa tu ni mhalifu aliye madarakani, aliyeshika bunduki, tayari kuwakandamiza wale watu ambao kimsingi alipaswa kuwalinda."

-----

### 🔴 SEHEMU YA TATU: KINYUME KABISA (THE ABSOLUTE OPPOSITE) CHA SERIKALI YA TANZANIA

(Kuanzia Nyerere hadi Samia Suluhu, ukiondoa awamu ya Magufuli)

Ikiwa Thomas Sankara alisimama kwenye haki, usawa, na kukataa anasa za kibepari, mfumo wa Serikali ya Tanzania umefanya kinyume kabisa na mafundisho yake kwa miongo kadhaa. Hapa kuna ukweli usiopambwa:

1. Utamaduni wa Anasa (The V8 Culture) badala ya Renault 5
Sankara aliuza magari yote ya kifahari ya serikali akijua nchi maskini haiwezi kuwa na viongozi wanaoishi kitajiri.

* Kinyume chake Tanzania: Kuanzia awamu ya pili (Mwinyi), Mkapa, Kikwete, na sasa Samia Suluhu, viongozi wa Tanzania wamejenga utamaduni wa "Umungu Mtu." Wabunge, Mawaziri, na Wakuu wa Wilaya (DC) wanatumia magari ya kifahari aina ya Toyota Land Cruiser V8 yenye thamani ya mamilioni ya pesa za walipakodi. Wanasafiri kwenye misafara mikubwa yenye viyoyozi, wakipishana na wananchi maskini wanaopanda daladala mbovu au kutembea kwa miguu kwenye barabara zenye mashimo. Huku ni kuwasaliti wanyonge.

2. Kuabudu Madeni ya Nje badala ya Kukataa Utumwa wa Kifedha
Sankara alikataa katakata mikopo ya IMF na World Bank, akijua inaleta masharti yanayoua nchi.

* Kinyume chake Tanzania: Hata Mwalimu Nyerere, licha ya sera yake ya Ujamaa, mwishoni mwa utawala wake na hasa kuanzia awamu za Mwinyi na Mkapa, Tanzania ilikubali "Masharti ya Kurekebisha Uchumi" (Structural Adjustment Programs) ya IMF. Serikali zilizofuata, hadi sasa kwa Rais Samia, zinaendesha nchi kwa kukopa matrilioni ya pesa kutoka nje. Viongozi wanashangilia wanapopewa mikopo kana kwamba ni ushindi, bila kujali kuwa wananunua utumwa wa kiuchumi kwa vizazi vijavyo. Sankara angesema serikali hizi zinauza uhuru wa nchi.

3. Ubinafsishaji wa Rasilimali badala ya Umiliki wa Umma
Sankara aliamini rasilimali za nchi zinamilikiwa na wazawa, na mabeberu hawapaswi kuruhusiwa kupora utajiri wa nchi.

* Kinyume chake Tanzania: Kuanzia awamu ya Mkapa, Tanzania ilifanya ubinafsishaji mkubwa wa viwanda na migodi kwa makampuni ya kigeni yaliyopewa mikataba ya ajabu yenye misamaha ya kodi (Tax Holidays). Hadi leo (mfano sakata la mkataba wa Bandari na DP World chini ya awamu ya sita), viongozi wanaamini kabisa kwamba "Wawekezaji wa Kigeni" ndio watakaoijenga Tanzania. Wanatoa ardhi na rasilimali kwa wageni huku wazawa wakifukuzwa na kuteswa (mfano kule Ngorongoro na Loliondo). Hii ni kinyume kabisa na kile Sankara alichokiamini.

4. Matumizi Makubwa (Mabasha ya Posho) badala ya Kujitolea
Sankara alikata mshahara wake na kukataa marupurupu.

* Kinyume chake Tanzania: Bunge na Serikali ya Tanzania imetengeneza mfumo wa kisheria wa kujilipa posho lukuki (Sitting allowances, per diems) kwa kufanya kazi ambayo tayari wanalipiwa mishahara. Viongozi wanajilipa mamilioni kwenye vikao, huku madaktari na walimu vijijini wakikosa mishahara na vitendea kazi. Utumishi wa umma Tanzania umegeuzwa kuwa sehemu ya kujitajirisha badala ya kujitolea.

5. Kutegemea Vitu vya Nje badala ya Uzalishaji wa Ndani
Sankara aliwalazimisha viongozi kuvaa nguo zilizofumwa na pamba ya Burkina Faso (Faso Dan Fani).

* Kinyume chake Tanzania: Tanzania inalima pamba kule Kanda ya Ziwa, lakini viongozi wote kuanzia Bungeni mpaka Ikulu wanavaa suti za kuagizwa kutoka Uturuki, Uingereza, na China. Taifa linategemea nguo za mitumba na bidhaa zote kutoka nje. Viwanda vilivyojengwa wakati wa Nyerere viliuzwa au kutelekezwa, na nchi imekuwa dampo la bidhaa za nje, kitu ambacho Sankara alikiita "Ubeberu wa kwenye Sahani."

Hivyo, Captain Ibrahim Traole ni kama mrithi WA mbinu na mawazo ya baba wa Taifa Hilo , Thomas Sankara

Kama kijana wa Kitanzania, unapoisoma historia hii ya Sankara, unadhani ni hatua gani ya kwanza na ya lazima ambayo vijana wanapaswa kuichukua ili kuvunja huu mfumo wa "Umungu Mtu" uliojengwa na wanasiasa wetu na Mali za CCM ambavyo ni vyombo vya Ulinzi na Usalama?