Kulima vitunguu maji wakati wa masika kunahitaji kuzingatia hali ya unyevunyevu na udhibiti wa magonjwa kutokana na mvua nyingi. Hapa kuna mwongozo wa hatua kwa hatua:
1. Uchaguzi wa eneo
Ardhi: Chagua eneo lenye udongo wa kichanga, usio na maji mengi, wenye rutuba na unaopitisha maji kwa urahisi. Epuka sehemu zinazotuamisha maji.
Mwanga: Vitunguu vinahitaji mwanga wa jua wa kutosha (angalau masaa 6-8 kwa siku).
2. Kuandaa shamba
Kupalilia: Safisha shamba kwa kuondoa magugu na mabaki ya mimea.
Kulima: Lima kwa kina cha sentimeta 15-20 ili udongo uwe mwepesi na kuruhusu mizizi ya vitunguu kukua vizuri.
Mbolea: Weka mbolea ya asili (samadi) au mbolea ya viwandani kama vile DAP au NPK kabla ya kupanda ili kuongeza rutuba ya udongo.
3. Kupanda vitunguu
Mbegu: Tumia mbegu bora zinazostahimili magonjwa na hali ya mvua nyingi.
Umbali: Panda mbegu kwa nafasi ya sentimeta 15-20 kati ya mimea na sentimeta 30 kati ya mistari.
Kupanda kwa safu: Hakikisha unatumia safu ili vitunguu vipate nafasi ya kukua vizuri.
4. Umwagiliaji
Wakati wa masika, unaweza kupunguza umwagiliaji kutokana na mvua za mara kwa mara. Hakikisha unamwagilia pale tu unapoona ardhi imekauka kidogo.
Udhibiti wa maji: Hakikisha kuna mifereji ya kupitisha maji shambani ili kuzuia maji kutuama, ambayo yanaweza kusababisha magonjwa kama vile mnyauko na kuoza mizizi.
5. Palizi
Magugu: Palilia mara kwa mara ili kuondoa magugu yanayoshindana na vitunguu kwa virutubisho.
Mizizi: Palilia kwa uangalifu ili kuepuka kuharibu mizizi ya vitunguu.
6. Udhibiti wa magonjwa na wadudu
Wakati wa masika, magonjwa kama ukungu wa vitunguu (blight) na kuoza yanaweza kuongezeka kutokana na unyevu mwingi. Tumia dawa za kuzuia magonjwa kama vile fungicides.
Angalia pia kwa wadudu kama vile thrips, na tumia dawa zinazofaa ikiwa kuna mashambulizi.
7. Kuvuna
Vitunguu huwa tayari kuvunwa baada ya miezi 3-4 tangu kupanda. Majani yanapoanza kunyauka na kulala chini, hiyo ni ishara ya kwamba vitunguu vimekomaa.
Vuna vitunguu kwa kuvikokota kwa uangalifu ili usiharibu bulbu.
Kwa kufuata hatua hizi, utapata mavuno bora ya vitunguu maji hata wakati wa msimu wa masika.
1. Uchaguzi wa eneo
Ardhi: Chagua eneo lenye udongo wa kichanga, usio na maji mengi, wenye rutuba na unaopitisha maji kwa urahisi. Epuka sehemu zinazotuamisha maji.
Mwanga: Vitunguu vinahitaji mwanga wa jua wa kutosha (angalau masaa 6-8 kwa siku).
2. Kuandaa shamba
Kupalilia: Safisha shamba kwa kuondoa magugu na mabaki ya mimea.
Kulima: Lima kwa kina cha sentimeta 15-20 ili udongo uwe mwepesi na kuruhusu mizizi ya vitunguu kukua vizuri.
Mbolea: Weka mbolea ya asili (samadi) au mbolea ya viwandani kama vile DAP au NPK kabla ya kupanda ili kuongeza rutuba ya udongo.
3. Kupanda vitunguu
Mbegu: Tumia mbegu bora zinazostahimili magonjwa na hali ya mvua nyingi.
Umbali: Panda mbegu kwa nafasi ya sentimeta 15-20 kati ya mimea na sentimeta 30 kati ya mistari.
Kupanda kwa safu: Hakikisha unatumia safu ili vitunguu vipate nafasi ya kukua vizuri.
4. Umwagiliaji
Wakati wa masika, unaweza kupunguza umwagiliaji kutokana na mvua za mara kwa mara. Hakikisha unamwagilia pale tu unapoona ardhi imekauka kidogo.
Udhibiti wa maji: Hakikisha kuna mifereji ya kupitisha maji shambani ili kuzuia maji kutuama, ambayo yanaweza kusababisha magonjwa kama vile mnyauko na kuoza mizizi.
5. Palizi
Magugu: Palilia mara kwa mara ili kuondoa magugu yanayoshindana na vitunguu kwa virutubisho.
Mizizi: Palilia kwa uangalifu ili kuepuka kuharibu mizizi ya vitunguu.
6. Udhibiti wa magonjwa na wadudu
Wakati wa masika, magonjwa kama ukungu wa vitunguu (blight) na kuoza yanaweza kuongezeka kutokana na unyevu mwingi. Tumia dawa za kuzuia magonjwa kama vile fungicides.
Angalia pia kwa wadudu kama vile thrips, na tumia dawa zinazofaa ikiwa kuna mashambulizi.
7. Kuvuna
Vitunguu huwa tayari kuvunwa baada ya miezi 3-4 tangu kupanda. Majani yanapoanza kunyauka na kulala chini, hiyo ni ishara ya kwamba vitunguu vimekomaa.
Vuna vitunguu kwa kuvikokota kwa uangalifu ili usiharibu bulbu.
Kwa kufuata hatua hizi, utapata mavuno bora ya vitunguu maji hata wakati wa msimu wa masika.
