Adui wa Uonevu
New Member
- Jun 30, 2026
- 3
- 1
Jana, Jumatatu tarehe 29 Juni, na leo Jumanne tarehe 30 Juni, Chuo kinaendesha uchaguzi wa Serikali ya Wanafunzi. Hata hivyo, ukifuatilia namna uchaguzi huo unavyoendeshwa, kuna maswali mengi yanayojitokeza kuhusu uhalali, uwazi na usimamizi wake.
1. Matumizi ya mfumo wa e-voting
Uchaguzi unafanyika kwa njia ya kielektroniki (e-voting). Hata hivyo, mfumo huu unaelezwa kuingizwa kupitia rasimu ya Katiba mpya ya mwaka 2026 ambayo, kwa mujibu wa taarifa zilizopo, bado haijatiwa sahihi wala kusajiliwa rasmi. Ikiwa ni kweli, inazua swali la msingi: kwa nini katiba ambayo bado haina nguvu ya kisheria inatumika kuongoza uchaguzi? Je, Menejimenti ya chuo inalifahamu hili?
2. Nafasi ya Dean of Students
Dean of Students anatajwa kuwa mmoja wa wasaini wa akaunti za Serikali ya Wanafunzi, ambayo hukusanya zaidi ya shilingi milioni 100 kwa mwaka kutokana na ada ya wanafunzi.
Aidha, wakati wa kuhitimisha Bunge la Serikali ya Wanafunzi linalomaliza muda wake, Waziri Mkuu alikataa kuwasilisha taarifa ya uongozi akidai hakukubaliana na yaliyomo. Badala yake, Dean of Students, ambaye si mjumbe wa Bunge, alishauri Waziri wa Fedha awasilishe taarifa hiyo huku Waziri Mkuu akiwa bado yupo. Hili linazua maswali kuhusu mipaka ya mamlaka yake na uwepo wa mifumo madhubuti ya uwajibikaji na ukaguzi wa fedha.
3. Uteuzi wa Tume ya Uchaguzi
Inaelezwa kuwa wajumbe wa Tume ya Uchaguzi waliteuliwa kwa kupigiwa simu kutoka Ofisi ya Dean of Students, badala ya kupitia mchakato wa wazi unaowashirikisha wanafunzi. Vilevile, licha ya Katiba kutaka tume ifanye vikao kwa takribani wiki moja kabla ya uteuzi wa wagombea, inadaiwa walikutana kwa siku moja tu kwa saa chache kabla ya kuanza kazi.
4. Tuhuma za kuingiliwa kwa uchaguzi
Mmoja wa waliochukua fomu ya kugombea anadai kuwa alipowasiliana na Dean of Students, alielezwa kuwa Menejimenti inapendelea Rais wa Serikali ya Wanafunzi atoke katika Shule ya Uuguzi (SONU), na kwamba hata akiendelea na mchakato hatashinda urais.
Iwapo madai haya ni ya kweli, yanazua swali kubwa kuhusu uhuru wa uchaguzi na nafasi ya Menejimenti katika kuamua matokeo yake.
5. Uhesabuji wa kura
Kwa mujibu wa baadhi ya wajumbe wa Tume ya Uchaguzi, kura za urais zilihesabiwa na Dean of Students pamoja na Mwenyekiti wa Tume pekee, licha ya tume kuwa na wajumbe tisa. Pia, inadaiwa hakukuwa na utaratibu wa wajumbe wote kuthibitisha matokeo kwa kusaini baada ya zoezi la kujumlisha kura.
6. Rufaa za wagombea
Baadhi ya wagombea waliokatwa majina walipowasilisha malalamiko yao, wanadai waliundiwa kamati ya muda ya kusikiliza rufaa ambayo haikuwa na uhalali wala uhuru wa kutosha, huku wajumbe wake wakilipwa posho na kumaliza suala hilo bila uwazi.
7. Wajibu wa Menejimenti na wamiliki wa chuo
Maswali yanaendelea kuibuka: Je, viongozi wa Kanisa Anglikana Tanzania, ambao ni wamiliki wa chuo, wanafahamu kinachoendelea? Je, Menejimenti imechukua hatua yoyote kuhakikisha uchaguzi unasimamiwa kwa uwazi, haki na kwa kuzingatia taratibu?
Ikiwa madai haya yana ukweli, basi yanagusa misingi ya utawala bora, uwajibikaji na demokrasia ndani ya taasisi ya elimu ya juu.
Hatimaye, swali la msingi linabaki kuwa: ikiwa hata ndani ya vyuo vikuu wanafunzi hawawezi kushiriki katika uchaguzi unaoonekana kuwa wa haki na uwazi, tunajenga viongozi wa aina gani kwa ajili ya jamii ya kesho?
1. Matumizi ya mfumo wa e-voting
Uchaguzi unafanyika kwa njia ya kielektroniki (e-voting). Hata hivyo, mfumo huu unaelezwa kuingizwa kupitia rasimu ya Katiba mpya ya mwaka 2026 ambayo, kwa mujibu wa taarifa zilizopo, bado haijatiwa sahihi wala kusajiliwa rasmi. Ikiwa ni kweli, inazua swali la msingi: kwa nini katiba ambayo bado haina nguvu ya kisheria inatumika kuongoza uchaguzi? Je, Menejimenti ya chuo inalifahamu hili?
2. Nafasi ya Dean of Students
Dean of Students anatajwa kuwa mmoja wa wasaini wa akaunti za Serikali ya Wanafunzi, ambayo hukusanya zaidi ya shilingi milioni 100 kwa mwaka kutokana na ada ya wanafunzi.
Aidha, wakati wa kuhitimisha Bunge la Serikali ya Wanafunzi linalomaliza muda wake, Waziri Mkuu alikataa kuwasilisha taarifa ya uongozi akidai hakukubaliana na yaliyomo. Badala yake, Dean of Students, ambaye si mjumbe wa Bunge, alishauri Waziri wa Fedha awasilishe taarifa hiyo huku Waziri Mkuu akiwa bado yupo. Hili linazua maswali kuhusu mipaka ya mamlaka yake na uwepo wa mifumo madhubuti ya uwajibikaji na ukaguzi wa fedha.
3. Uteuzi wa Tume ya Uchaguzi
Inaelezwa kuwa wajumbe wa Tume ya Uchaguzi waliteuliwa kwa kupigiwa simu kutoka Ofisi ya Dean of Students, badala ya kupitia mchakato wa wazi unaowashirikisha wanafunzi. Vilevile, licha ya Katiba kutaka tume ifanye vikao kwa takribani wiki moja kabla ya uteuzi wa wagombea, inadaiwa walikutana kwa siku moja tu kwa saa chache kabla ya kuanza kazi.
4. Tuhuma za kuingiliwa kwa uchaguzi
Mmoja wa waliochukua fomu ya kugombea anadai kuwa alipowasiliana na Dean of Students, alielezwa kuwa Menejimenti inapendelea Rais wa Serikali ya Wanafunzi atoke katika Shule ya Uuguzi (SONU), na kwamba hata akiendelea na mchakato hatashinda urais.
Iwapo madai haya ni ya kweli, yanazua swali kubwa kuhusu uhuru wa uchaguzi na nafasi ya Menejimenti katika kuamua matokeo yake.
5. Uhesabuji wa kura
Kwa mujibu wa baadhi ya wajumbe wa Tume ya Uchaguzi, kura za urais zilihesabiwa na Dean of Students pamoja na Mwenyekiti wa Tume pekee, licha ya tume kuwa na wajumbe tisa. Pia, inadaiwa hakukuwa na utaratibu wa wajumbe wote kuthibitisha matokeo kwa kusaini baada ya zoezi la kujumlisha kura.
6. Rufaa za wagombea
Baadhi ya wagombea waliokatwa majina walipowasilisha malalamiko yao, wanadai waliundiwa kamati ya muda ya kusikiliza rufaa ambayo haikuwa na uhalali wala uhuru wa kutosha, huku wajumbe wake wakilipwa posho na kumaliza suala hilo bila uwazi.
7. Wajibu wa Menejimenti na wamiliki wa chuo
Maswali yanaendelea kuibuka: Je, viongozi wa Kanisa Anglikana Tanzania, ambao ni wamiliki wa chuo, wanafahamu kinachoendelea? Je, Menejimenti imechukua hatua yoyote kuhakikisha uchaguzi unasimamiwa kwa uwazi, haki na kwa kuzingatia taratibu?
Ikiwa madai haya yana ukweli, basi yanagusa misingi ya utawala bora, uwajibikaji na demokrasia ndani ya taasisi ya elimu ya juu.
Hatimaye, swali la msingi linabaki kuwa: ikiwa hata ndani ya vyuo vikuu wanafunzi hawawezi kushiriki katika uchaguzi unaoonekana kuwa wa haki na uwazi, tunajenga viongozi wa aina gani kwa ajili ya jamii ya kesho?