Ugonjwa wa bawasiri: Chanzo, Dalili na tiba

[stabilityman]

Bawasiri (Hemorrhoids/Piles)

Bawasiri ni hali ambapo mishipa ya damu katika sehemu ya haja kubwa (rectum na eneo la haja kubwa) huvimba na kuwaka, na kusababisha maumivu, kuwasha, au kutokwa damu.

Aina za Bawasiri

• Bawasiri za ndani – hutokea ndani ya sehemu ya haja kubwa, mara nyingi hazina maumivu makali lakini huweza kutoka damu
• Bawasiri za nje – hutokea nje ya sehemu ya haja kubwa, husababisha maumivu makubwa zaidi, kuvimba, na wakati mwingine kuganda kwa damu (thrombosed hemorrhoid)

Chanzo/Vihatarishi

• Kukaza sana wakati wa haja kubwa (constipation)
• Kukaa muda mrefu chooni
• Ulaji hafifu wa nyuzinyuzi (fiber)
• Uzito uliozidi (obesity)
• Ujauzito (mimba huongeza shinikizo eneo la pelvic)
• Kukaa muda mrefu bila kutembea
• Kunyanyua vitu vizito mara kwa mara
• Uzee (mishipa hulegea kadiri umri unavyoongezeka)

Dalili

• Kutokwa damu nyekundu bila maumivu wakati wa haja kubwa
• Kuwasha au muwasho eneo la sehemu ya haja kubwa
• Maumivu au usumbufu, hasa ukiwa umekaa
• Uvimbe unaoweza kuguswa karibu na sehemu ya haja kubwa
• Hisia ya kutokamilika baada ya haja kubwa

Tiba na Kinga

• Kula vyakula vyenye nyuzinyuzi nyingi (mboga, matunda, nafaka nzima)
• Kunywa maji mengi
• Kuepuka kukaza wakati wa haja kubwa
• Kufanya mazoezi mara kwa mara
• Dawa za kupaka (creams/ointments) kupunguza uvimbe na maumivu
• Kuoga maji ya uvuguvugu (sitz bath) kupunguza maumivu
• Kwa hali mbaya zaidi: taratibu za kitiba kama banding, sclerotherapy, au upasuaji

Bawasiri zinazoendelea kutokwa damu kwa muda mrefu au kusababisha maumivu makali zinahitaji uchunguzi wa daktari ili kuondoa uwezekano wa matatizo mengine makubwa zaidi ya utumbo.