Anaandika Zitto Kabwe
Mkenya Sylivia Mulinge ateuliwa kuwa bosi mpya wa Vodacom Tanzania. Je ni kweli kamba Watanzania hawana uwezo wa kuongoza makampuni haya? Mbali na kukabiliwa na kesi ya kugonga na kuua pamoja na rushwa huko Kenya, Mulinge anazidiwa uwezo na Watanzania wengi tu embat wangeweza kuongoza Vodacom (ambayo sasa ina wanahisa zaidi ya 40,000 wa Watanzania). Tujifunze kutokana na historia na tuone jambo hili si jema kwetu. Tukumbuke kuwa Kiwanda pekee za kutengeneza transforma nchini, TANELEC kiliwekwa chini ya usimamizi wa raia kutoka Kenya wakati kikifanya kazi vizuri, lakini kiliishia kuzalisha hasara na mwisho kufungwa. Huo ni mfano mmoja tu. Hatupaswi pia kusahau namna Kiwanda cha Bia cha Kibo (Kibo Breweries) kilivyokumbana na changamoto ya watu walafi kilipochukuliwa na African Breweries chini ya Mkurugenzi Mkuu Mkenya Gerald Mahinda. Kiwanda hicho kilianza kukumbwa na migogoro mingi kutokana na uongozi wa Mahinda uliokuwa na ubaguzi, usio na uwezo wala weledi ambapo migogoro mingine ilibatizwa “Vita ya Bia” iliyokuwa kati ya Tanzania na Kenya. Kufuatia changamoto nyingi kiwanda cha Bia cha Kibo, kilifungwa na hivyo kuuacha Mji wa Moshi na wakazi wake wakiwa hawana ajira lakini pia kupotea sokoni kwa bia maarufu Kibo Gold. Kuna familia zilirudi kwenye umaskini moja kwa moja. Tuombee yasitokee Vodacom.
Tukio la Kibo Gold limejirudia tena katika Kiwanda cha Bia cha Serengeti kilichochukuliwa na East African Breweries. Hivi karibuni East African Breweries iliwekwa chini ya uchunguzi wa Tume Huru ya Ushindani kufuatia kukiukwa kwa baadhi ya vipengele wakati wa kuichukua Serengeti Breweries. Haya ni maamuzi mabaya yaliyofanyika Jijini Nairobi na kupuuza kwa makusudi makubaliano yaliyotolewa na Tume Huru ya Ushindani ya Tanzania.
Baada ya kuchukua kiwanda hicho, jitihada kubwa zilizowekwa mbele zilikuwa kuhakikisha kwamba Tusker inapata soko kubwa nchini Tanzania jambo lililopelekea kupoteza soko kwa bia za Serengeti na kupelekea kupungua kwa hisa zake. Bia za Serengeti zilikataliwa kwa makusudi nchini Kenya na hazikupewa hadhi sawa na bia nyingine. Mbali na hilo, makubaliano ya kuchukua kiwanda hicho yalitaka Serengeti isitishe udhamini wake kwa baadhi ya vikundi vya michezo nchini, jambo lililopelekea kuporomoka kwa soko lake.
Kabla ya hayo, bia za Serengeti zilikuwa zimefanikiwa kuliteka soko kufuatia jitihada za makusudi zilizokuwa zikifanywa kuziinua, jambo lililopelekea kupendwa na wateja wengi. Licha ya kuwapo kwa ushindani mkali kutoka kwa Sabmiller, hisa zake zilikuwa zimepanda na wakati inachukuliwa na East African Breweries, Serengeti Breweries ilikuwa tayari ina soko la hisa asilimia 15 kote nchini Tanzania.
Kwa bahati mbaya, kutokana na uongozi mbaya wa East African Breweries jijini Nairobi, hisa za Seringeti zimepungua na kufika chini ya asilimia 7 kwa sasa. Kwangu, suala la kuporomoka kwa Serengeti halikuja kwa bahati mbaya, na tena ukiangalia hii ni awamu ya pili na tena baada ya kuona kuwa East African Breweries inawekeza TZS 339.1 bilioni katika kiwanda Kisumu eneo ambalo ni jirani kabisa na Mwanza ambapo kuna kiwanda cha Serengeti.
Kwangu mimi naamini hakika kwamba, kuporomoka kwa Serengeti kumekusudiwa ili kutoa sababu ya kuanzisha kiwanda cha Kisumu, na kutumia kigezo kuwa Kiwanda cha Mwanza hakifanyi vizuri, kwamba eneo hilo sio zuri kibishara hivyo kifungwe.
Matukio hayo yanayojirudia kila mara kuhakikisha kuwa wanahujumu viwanda vyetu yanaweza kuelezwa tena kwenye Kiwanda cha TANELEC kilichochukuliwa na Transcentury chini ya Mkurugenzi Mkuu, Kiuna Gachao. Kama ilivyokuwa kwa viwanda vya awali, kampuni hii ya Kenya ilipelekea utendaji mbovu wa TANELEC na kupelekea kiwanda kingine kama hicho kufunguliwa Kenya. Hatua hiyo ilipelekea kufa kwa kiwanda cha Tanzania wakati raia wa Kenya wakinufaika na ajira za kiwanda kipya Nairobi.
Habari kama hizo za kusikitisha pia ndizo zilizokikumba Kiwanda cha Maziwa cha Arusha (Arusha Diary) kilichochukuliwa na Brookside inayomilikiwa na Rais wa Kenya, Uhuru Kenyatta.
Nina wasiwasi mkubwa sana, Mulinge ametumwa katika kazi maalumu (kazi ya utume) kuhakikisha kuwa Safaricom ya Kenya inaichukua Vodacom ya Tanzania na kutawala soko lake.
Mwenye masikio na asikie.