Wabunge Kushindwa Kuielewa Misuada

[Kichankuli]

Katika habari zilizorushwa na Kituo cha ITV jana toka kwenye semina ya Wabunge, wabunge walieleza kuwa na wakati mgumumu kuielewa misuada inayowasilishwa kwao kabla ya kuipitisha. Hali hii imenishangaza na kunishitua. Imenishangaza kwa sababu Bunge la serikali ya awamu ya tatu limejaa ma DR. wengi kweli kweli. Sasa sijui MaDr. hao ni wa aina ya Remmy!. Lakini kilichonishitua ni kwamba inamaana muda wote huu wamekuwa wakipiga makofi kwenye meza na kuunga mkono kupitisha vitu ambavyo hawavielewi. Je wadau wa JF hali hii itatufikisha wapi/ Natoa hoja kwa mjadala

 

[Mpita Njia]

kauli hiyo ilitolewa na mwakyembe, nadhani kuna watu alikuwa anawalenga

 

[Mtanzania]

Hata mimi nilipoanza kusoma hiyo habari nilishutuka hayo maneno ya Dr. Lakini ukisoma vizuri unagundua mawazo ya Dr. yalikuwa mazuri tu. Ushauri wake kwamba misuada iandikwe kwa Kiswahili nafikiri ni sahihi kabisa. Pia wanaweza kuwa wanatafsiri kwenye lugha zote mbili. Nafikiri Mwandishi wa hii habari katumia vibaya hilo neno kuwaumbua. Ukisoma ndani unakuta lengo lilikuwa sio kuumbua wengine.

Dk. Mwakyembe awaumbua wabunge wenzake
• Adai baadhi hawajui Kiingereza

na Sauli Giliard


MBUNGE wa Kyela, Dk. Harrison Mwakyembe (CCM), amesema baadhi ya wabunge hawaijui lugha ya Kiingereza, hivyo kuwa kikwazo kwao kutoa mawazo wakati wa mijadala ya miswaada mbalimbali bungeni inayoandaliwa kwa lugha hiyo.

Mwakyembe ambaye kitaaluma ni mwanasheria, alitoa kauli hiyo jana katika semina iliyolenga kuwawezesha wabunge kuzifahamu na kuzingatia kanuni wakati wa kufanya marekebisho ya miswada mbalimbali bungeni.

Akichangia katika semina hiyo ya siku mbili, iliyoendeshwa na Naibu Spika wa Bunge, Anne Makinda, na kuwashirikisha wenyeviti na makatibu wa kamati mbalimbali za Bunge, Dk. Mwakyembe alisema matumizi ya Kiingereza, yanawanyima fursa baadhi ya wabunge kuchangia miswada bungeni kwa kuwa wengi hawaifahamu lugha hiyo, jambo linalosababisha kupitishwa miswada ambayo baadaye utekelezaji wake huwa mgumu.

Mbunge huyo machachari ndani ya CCM, aliyewahi kuwa Mwenyekiti wa Kamati Teule ya Bunge iliyochunguza kashfa ya zabuni ya uingizaji wa mitambo ya kampuni ya kufua umeme wa dharura ya Richmond, alishauri Kiswahili kiwe mbadala wa lugha ya Kiingereza katika uandaaji wa miswada bungeni ili kutoa fursa ya kujadiliwa kwa kina na wabunge wote.

Dk. Mwakyembe alishangazwa na utaratibu wa kutumia lugha ya Kiingereza na kuhoji sababu za kutotumia lugha ya Kiswahili wakati wa kujadili na kupitisha miswada mbalimbali ya sheria.

Alisema kwa sasa sifa anazotakiwa kuwa nazo mtu anayetaka ubunge ni mbili tu, ambazo ni kujua kusoma na kuandika.

Akielezea athari nyingine ya kutumia lugha ya Kiingereza, alisema ni wanahabari kuwachanganya zaidi wananchi, wanapowasilisha kilichomo katika miswada iliyoko katika lugha hiyo.

Akizungumzia suala hilo, Waziri wa Nchi, Ofisi ya Waziri Mkuu (Bunge), Philip Marmo ambaye alifungua semina hiyo, alisema kuendelea kutumika kwa lugha ya Kiingereza bungeni, kunatokana na kasumba iliyopo katika nchi za Jumuiya ya Madola ambapo Tanzania ni miongoni mwao.

"Kinachofanyika kwa sasa ni kuandaliwa kwa mswada ambao utanguliwa na muhtasari kwa lugha ya Kiswahili, hasa katika mambo muhimu ili wabunge waweze kujadili wakiwa na uwelewa wa kutosha," alisema Marmo.

Naye Mama Makinda, aliwataka wabunge wakati wa kujadili miswada kuondoa mabishano yasiyo ya lazima, ili kutoa fursa ya kujadili miswada mingine.

Alisema ili wabunge waweze kuchangia vema, wanatakiwa kutengeneza mtandao wao na kufanya ushawishi ili hoja zao zikubalike katika jamii na kuacha kuendeleza majadiliano nje ya Bunge.

Akichangia hoja hiyo, Mbunge wa Mkanyageni, Habibu Mnyaa (CUF), alisema suala la kufanya ushawishi kwa namna moja, linaweza kutawaliwa na rushwa kwa wabunge kutumiwa na watu wenye maslahi binafsi.

"Nikiwa na pesa ninaweza kuwachukua wabunge na kuwapeleka sehemu, na baadaye bungeni wakaenda kujadili jambo lisilokuwa na manufaa. Tuiangalie hii ‘lobbying' (ushawishi) ni kwa kiasi gani," alisema.

Kwa upande wake, Mwenyekiti wa Kamati ya Kudumu ya Mambo ya Nje na Usalama, Wilson Masilingi, alisema kabla ya mswada kupelekwa bungeni, kuna umuhimu wa kujadiliwa na umma ili kutoa maoni kwa lengo la kuuboresha na kuliwezesha Bunge kuujadili kwa kina.

Kwa mujibu wa Masilingi, kinachokwamisha kwa sasa ni fedha, lakini Idara ya Mawasiliano ya Bunge inatakiwa kutoa matangazo kupitia vyombo vya habari na tovuti ya Bunge ili wananchi wajue kinachoendelea na kutoa michango yao.

Awali, akifungua semina hiyo, Waziri Marmo alisema kuna umuhimu wa wabunge wote kufanyiwa semina kama hiyo, ili waweze kushiriki katika mijadala kwa nidhamu, huku wakifuata kanuni za Bunge.

 

[Kichankuli]

kauli hiyo ilitolewa na mwakyembe, nadhani kuna watu alikuwa anawalenga

Siyo Mwakyembe pekee, bali wengi ambao walipata fursa ya kuonekana kwenye Runinga ya ITV walikiri kuwepo udhaifu huo na wakawa wanawsema kuna haja misuada hiyo kupelekwa kwa wataalamu wa fani husika na wadau kabla ya kuwasilishwa Bungeni. Mimi naona kuna udhaifu wa uelewa miongoni mwa wanasiasa wetu. Ukiangalia wabunge wengi ni Askari Wastaafu, na katika Tanzania hii watu wengi waliokuwa wakiingia Jeshini wakati ule walikuwa ni wale waliokuwa na matokeo dhaifu darasani. Pitia kwa harakaharaka wakuu wa wilaya na mikoa waliopo uone walivyojaa maaskari. Wakishatoka huko wanaingia kwenye Ubunge.

Lakini lingine ambalo nadhani linaletas hali hii ni ubunge kutokuwa na ukomo wa kiumri. Hali hii inafanya Bunge kujaa watu ambao uwezo wa akili zao katika kufikiria ukoo katika stage ya kudimishish. Mfano Mzee Kingunge alishatangaza kustaafu, lakini kwa mshangao JK akamteua tena. Nafasi kama hizo anazopewa Rais kuteua angekuwa anazitumia kuwateua vijana wanaomazilza vyuo vikuu ili kuwa na mchanganyiko mzuri wa kifikra. Angalia changamoto anazotoa Zito, je wangekuwepo hao kumi wa aina yake hali ingekuwaje? Lakini badala yake tunapeleka bungeni wazee wanaenda kulala, Mke (Viti Maalumu) na Mume na Kufanya Bunge kuwa familia

 

[Abdulhalim]

Hivi majukumu ya mbunge ni yepi?

Yanahitaji elimu gani?

Naomba kuelimishwa hapa.

 

[Mpita Njia]

Hivi majukumu ya mbunge ni yepi?

Yanahitaji elimu gani?

Naomba kuelimishwa hapa.

Jukumu kubwa la Mbunge ni kuisimamia serikali katika utekelezaji wake. Anatakwia ajue kuandika na kusoma

 

[Abdulhalim]

Jukumu kubwa la Mbunge ni kuisimamia serikali katika utekelezaji wake. Anatakwia ajue kuandika na kusoma

Shukran,

Jukumu la bunge kwa ujumla nadhani ndilo hilo, tukilichukulia kwa mapana yake, yaani kuisimamia serikali. Kwa jinsi inavyofahamika, na kwa jinsi ulivyoweka hayo mahitaji ya mtu kuwa mbunge, yaani kujua kusoma na kuandika, sioni ni kwa jinsi ipi huyu mbunge, au wabunge (tukizungumza kwa mapana) wanawezaje kuisimamia serikali yenye wataalamu. Serikali ina wataalamu, bunge halina..

Sasa huu si mchezo wa kuigiza? Au nipo bado kizani?

Ningependa kueleweshwa kwa undani kidogo zaidi,kuhusu mbunge as an individual member of parliament, day to day, anatarajiwa afanye nini kuisimamia serikali, na kama hafanyi hivyo, anachukuliwa hatua gani.(Maana kuna wabunge sijawahi kuwasikia hata sauti zao zinasound vipi)

 

[Kichankuli]

Hivi majukumu ya mbunge ni yepi?

Yanahitaji elimu gani?

Naomba kuelimishwa hapa.

Kwa mujibu wa katiba (kifungu sikikumbuki) jukumu kuu la Bunge ni kutunga sheria. Lakini jukumu lingine la msingi la bunge ni kupitia, kujadili na kuidhinisha bajeti ya serikali; na baada ya hapo kuhakikisha kwamba serikali inatekeleza yale yaliyoainishwa kwenye bejati za wizara ambazo zimeidhinishwa na Bunge kwa ajili ya kutekelezwa.

Sasa kama ulishawahi kuona vitabu vya bajeti za wizara unaweza kupata picha kiwango cha elimu (lakini pia na umri) ambacho kinastahili mtu kuweza kuyapitia makabrasha yale na kupembua mchele na chuya. Ndiyo maana wakati Mheshimiwa Waziri Mkuu alipotoas tamko la kufuta semina pamoja na ununuzi wa Mashangingi mimi nilishangaa kwa sababu hayo yalitakiwa kufanyika katika mchakato wa kujadili bajeti za wizara kabla ya kuziidhinisha. Lakini wakati ule Wabunge hawakufanya hivyo ila waliunga mkono hoja kwa asilimia mia moja na kufanya bajeti zile kuwa na azimio la Bunge ambalo wabunge wenyewe wanasema kisheria haliruhusiwi kuhojiwa badala yake linahitaji utekelezaji tu.

 

[Killuminati]

Plain and clear kuwa wabunge wengi ni maimuna, ninakumbuka one time wakati bunge linaanza la mshikaji wenu kikwete, kuna mbunge alimponda Mzee Kabuye(Ex- MP) kuwa hajui kiingereza the reason behind ni kuwa atakwenda kusema nini akiwakilisha bunge nje ya nchi, naye mzee wa watu akatoa mfano kuwa amewasomesha watu wa nje wa kumwaga na kumalizia kumshukuru kwa kiingereza. It was a total humiliation lakini inaonyesha kasumba ya watu kujifanya wanaijua sana lugha ya malkia na kisha kupitisha contract kibao zenye utata.