Mkuu tutake radhi walimu, mbona sisi lugha inapanda vizuri tu, tena ndio tunayoitumia kufundishia darasani.
Labda kama Lukuvi ni katika wale walimu wa UPE ''Ualimu Pasipo Elimu''.
Kwa wale walioangalia maadhimisho ya miaka 50 ya Utumishi wa umma mtakubaliana na mimi mh. waziri wa wizara hiyo lugha gongana. Mimi niliyekuwa namsikiliza hadi niliona aibu jinsi alivyotuaibisha tena mbele ya wenye lugha yao. Na hapo alikuwa akisoma kwenye makaratasi. Angekuwa anazungumza moja kwa moja sijui ingekuwaje. Ni bora angeongea katika lugha anayoijua. Yaani ilikuwa balaa.
... nimeiona jana na imeniacha hoi. Jamani huu si ushabiki wa kichama. Huyu mdada ni Waziri wa nchi yangu na ni lazima nijisikie kichefuchefu ati leo hii mtu anayejiita msomi anashindwa kilugha chepesi kama kiingereza. Mbinu za kujifunza na kujiendeleza zipo kibao. Lazima tumshangae na tusikitike. Kwani hiyo Masters degree yake ameipataje bila kujua lugha tajwa? Na huyo aliyemteua bana!
Jaribu kujua unachochangia. Unaposema hotuba alitayarishiwa na wasaidizi wake ndiyo maana hakuisoma fluently ni ujinga. Hujui kuwa hotuba zote huwa zinatayarishwa na wasaidizi? Mtu mwenye akili huwa anatayarishiwa na kuipitia mapema sana na kuifanyia mazoezi ya kuisoma. Hivi ndivyo ulimwengu wa hotuba unavyofanya kazi, huyo mpuuzi hajui Kiingereza wa nidhamu ya hotuba.Mkuu, kukosea kusoma lugha ya kigeni ni aibu? kwanza fahamu kuwa hotuba hiyo alitayarishiwa na wasidizi wake, kwa hiyo sio ajabu kuona hakuisoma "fluently". Tukubaliane kwamba lugha ambayo haipo katika utamaduni wako(culture) sio ajabu kuikosea, hivyo ikitokea kwanini tuone aibu?Je unataka kuniambia ujumbe haukuwafikia walengwa?
Kwa wale walioangalia maadhimisho ya miaka 50 ya Utumishi wa umma mtakubaliana na mimi mh. waziri wa wizara hiyo lugha gongana. Mimi niliyekuwa namsikiliza hadi niliona aibu jinsi alivyotuaibisha tena mbele ya wenye lugha yao. Na hapo alikuwa akisoma kwenye makaratasi. Angekuwa anazungumza moja kwa moja sijui ingekuwaje. Ni bora angeongea katika lugha anayoijua. Yaani ilikuwa balaa.
Msimshangae kukosea kuongea kiingereza.....kwa maana yeye si muingereza ni mtanzania ambayo lugha yake mama ni kiswahili....
halafu musijikie unyonge kushindwa kuongea kiingereza....maana hiyo siyo lugha yako....lugha yako ni kiswahili.....vivyo hivyo usijisikie fahari kama unajua kiingereza maan pia hiyo siyo lugha yako......
nasema hivi kwa kuwa ukienda uingereza ukimkuta mtu anaongea kiswahili kibovu wala hataona haya......au hata akiongea kiswahili kizuri hawezi jisifia......hali hiyo ni tofauti na kwetu kwa sababu bado akili zetu ziko kwenye ukoloni.....bado tunatawaliwa vibaya sana kifikra.....huo ni ukoloni mbaya sana.....ukoloni ambao kuutoa akilini ni ngumu sana kuliko kumfukuza mkoloni mwenyewe...... Nakumbuka baba wa Taifa aliwahi sema....''KUJUA LUGHA YA BWANA MKUBWA YAANI MKOLONI NI FAHARI'' hilo ndilo lililopo sasa.....watu wengi wakiongea kiingereza wanahisi ufahari.....sababu ni lugha ya mtawala..... Waziri Ghasia angekosea kuongea lugha ya kimatumbi au kichebha au kihehe au kihaya au kiha hakuna mtu ambaye angediriki kusema lolote au hata wewe Mkeshaji usinge anzisha hii mada......
Mwisho.....ni kuwa ukiwa unaongea kiingereza ambacho si kizuri haina haja yakufadhaika maana hiyo si lugha yetu...... na hata kama tunajifunza shuleni katika ngazi zote za elimu bado suala.....ni mazingira ya lugha (linguistic environment) si mazuri (conducive) kwa lugha ya kiingereza..... maana kiingereza kinatumika ndani ya darasa na baada ya hapo hamna...... na pia baada ya kumaliza shule mfano daktari... akirudi kwenye jamii anatibu watu ambao wanaongea lugha ya kiswahili..... hivyo kiingereza kinaishia darasani..... hilo linatokea kwa wanasheria, maafisa kilimo, wahandisi nk. hivyo kiingereza hakitakua kwa sababu hizo tajwa....
mimi binafsi najisikia faraja sana nikimsikia mtu ambaye anaeleza mikakati ya kukuza lugha yetu ya kiswahili.....lugha ambayo inakua kwa kasi duniani....
Wacha matusi ndugu yangu, sioni sababu ya kuniita mjinga. Nilichaongea ni kwamba lugha ambayo haipo kwenye utamaduni wako(culture) nilahisi kuikosea na kwa hotuba iliyotayarishwa na mtu mwingine sio ajabu kukosa 'fluency' ktk kuisoma. Sasa cha ajabu nini mpaka unanitukana? "Who told you that being compentant and conversant in foreign language is synonymous to intellegence?" wacha hizo, sio uugwana kuwatukana watu unaotofautiana nao mitazamo. Na wala hukuwa na sababu yoyote ya kumuita mtu ati ni mpuuzi kwa sababu kwa mtazamo wako hajui kiingereza. Jiulize wewe mwenyewe unaijua lugha hiyo kwa kiwango gani kiasi cha kuwadharau wengine kiasi hicho. Basi changia hoja kwa kiingereza tuuone umahiri wako hapa.Jaribu kujua unachochangia. Unaposema hotuba alitayarishiwa na wasaidizi wake ndiyo maana hakuisoma fluently ni ujinga. Hujui kuwa hotuba zote huwa zinatayarishwa na wasaidizi? Mtu mwenye akili huwa anatayarishiwa na kuipitia mapema sana na kuifanyia mazoezi ya kuisoma. Hivi ndivyo ulimwengu wa hotuba unavyofanya kazi, huyo mpuuzi hajui Kiingereza wa nidhamu ya hotuba.
Nini kitaniumiza? huu utumwa wako wa kiakili wa kukumbatia lugha ya watawala na kuona wanao ikosea ni wakulaumiwa? Mimi nilidhani usingelaumu ubovu wa kiingeza cha mama Ghasia kana kwamba ni dhambi, labda ungenyapalia "audience" walengwa wa hotuba. Lakini hata hiyo sio hoja ya msingi kwani walikuwepo wageni kutoka nje ambao walihitaji kusikiliza na kuielewa hotuba hiyo.Kumbe ulivamia kitu usichokijua. tehe tehe tehe.
Walengwa walikuwa wananchi, sasa ni asilimia ngapi ya wananchi wanaijua lugha hiyo achilia mbali kuwa aliboronga hata kama angeongea barabara. Acha kudandia kijana, utaumia.
Nini kitaniumiza? huu utumwa wako wa kiakili wa kukumbatia lugha ya watawala na kuona wanao ikosea ni wakulaumiwa? Mimi nilidhani usingelaumu ubovu wa kiingeza cha mama Ghasia kana kwamba ni dhambi, labda ungenyapalia "audience" walengwa wa hotuba. Lakini hata hiyo sio hoja ya msingi kwani walikuwepo wageni kutoka nje ambao walihitaji kusikiliza na kuielewa hotuba hiyo.
Wacha matusi ndugu yangu, sioni sababu ya kuniita mjinga. Nilichaongea ni kwamba lugha ambayo haipo kwenye utamaduni wako(culture) nilahisi kuikosea na kwa hotuba iliyotayarishwa na mtu mwingine sio ajabu kukosa 'fluency' ktk kuisoma. Sasa cha ajabu nini mpaka unanitukana? "Who told you that being compentant and conversant in foreign language is synonymous to intellegence?" wacha hizo, sio uugwana kuwatukana watu unaotofautiana nao mitazamo. Na wala hukuwa na sababu yoyote ya kumuita mtu ati ni mpuuzi kwa sababu kwa mtazamo wako hajui kiingereza. Jiulize wewe mwenyewe unaijua lugha hiyo kwa kiwango gani kiasi cha kuwadharau wengine kiasi hicho. Basi changia hoja kwa kiingereza tuuone umahiri wako hapa.
tatizo lugha yetu hatuithamini tunaamini ya wenzetu lakini tungali inatushinda
yanini kujilazimisha kama lugha haipandi? aliyemkataza asihutubie kwa kiswahili nani? ameyataka mwenyewe maaibu hayo
Hiyo pia ni hoja. Iweje waziri tena mwenye masters anaongea vibaya kuliko hata mtoto wa chekechea. Presentation alifanyaje? Au masters yake ndo kama zile za mh. jk?
MAtatizo ya kupeana vyeo kindugu a.k.a kilipa fadhila
ilikuwa aibu,yule omera wa kenya alikuwa anachana lugha as if kazaliwa royal palace.mh waziri wetu alishindwa hata kusuma jamani.hizi masters za wanamagamba nina shaka nazo.alitia aibu.Ndugu yangu afadhali angekuwa anaongea,alishindwa kusoma kilichokwisha andikwa kwenye karatasi ya hotuba.Sijawahi ona kitu kama cha siku ile.