Chimbuko na Yaliotokea Palestina: miaka ya 1917-1947 (Sehemu ya I)
Utangulizi
Yaliyomo [hide]
Suala la Palestina lilifikishwa mbele ya Umoja wa Mataifa muda mfupi baada ya kumalizika Vita vya Pili vya Dunia.
Asili ya tatizo la Palestina kama suala la kimataifa, hata hivyo, linatokana na matukio yanayotokea kuelekea mwisho wa Vita vya Kwanza vya Kidunia. Matukio haya yalipelekea uamuzi wa Umoja wa Mataifa kuiweka Palestina chini ya utawala wa Uingereza kama Mamlaka ya Lazima chini ya Mfumo wa Mamlaka uliopitishwa na Ligi hiyo. Kimsingi, Mamlaka ilikusudiwa kuwa katika hali ya awamu ya mpito hadi Palestina ipate hadhi ya taifa huru kabisa, hadhi iliyotambuliwa kwa muda katika Agano la Ligi, lakini kwa kweli mabadiliko ya kihistoria ya Mamlaka hayakusababisha kutokea kwa Palestina kama taifa huru.
Uamuzi wa Mamlaka haukuzingatia matakwa ya watu wa Palestina, licha ya maagano makuu ya Mkataba kwamba "matakwa ya jumuiya hizi lazima yazingatiwe katika kufikia azimio". Hili lilichukua umuhimu wa pekee kwa sababu, karibu miaka mitano kabla ya kupokea mamlaka kutoka kwa Umoja wa Mataifa, Serikali ya Uingereza ilikuwa imetoa ahadi kwa Jumuiya ya Kizayuni kuhusu kuanzishwa kwa makao ya kitaifa ya Kiyahudi huko Palestina, ambayo viongozi wa Kizayuni walisisitiza madai ya " uhusiano wa kihistoria" tangu babu zao waliishi Palestina miaka elfu mbili kabla ya kutawanyika katika "Diaspora"
Katika kipindi cha Mamlaka ya Usimamizi wa Umoja wa Mataifa , Jumuiya ya Kizayuni ilifanya kazi ili kuhakikisha kuanzishwa kwa makazi ya kitaifa ya Kiyahudi huko Palestina. Watu wa kiasili wa Palestina, ambao mababu zao walikuwa wameishi katika ardhi hiyo kwa takriban milenia mbili zilizotangulia waliona mpango huu kuwa ukiukaji wa haki zao za asili na zisizoweza kuondolewa. Pia waliona kuwa ni ukiukaji wa uhakikisho wa uhuru uliotolewa na Mataifa ya Makubwa yaliyopigana kama Washirika Vita vya Pili vya Dunia (Allied Powers) kwa viongozi wa Waarabu ili kuwaunga mkono wakati wa vita.
Matokeo yake yalikuwa ni kuongezeka upinzani dhidi ya Mamlaka ya Waarabu wa Palestina, na kufuatiwa na machafuko ya jumuiya ya Wayahudi wakati Vita Kuu ya Pili ya Dunia inakaribia mwisho.
Baada ya robo ya karne ya Mamlaka ya Uangalizi wa Umoja wa Mataifa, Palestina koloni la zamani la Uturuki chini ya dola falme ya Ottoman, Uingereza iliwasilisha kile kilichokuwa "tatizo la Palestina" kwa Umoja wa Mataifa kwa msingi kwamba Nguvu ya Lazima ilikabiliwa na majukumu yanayokinzana ambayo yameonekana kutopatanishwa. Katika hatua hii, wakati Umoja wa Mataifa League of Nations wenyewe haukuwa na umri wa miaka miwili, ghasia ziliharibu Palestina.
Baada ya kuchunguza njia mbadala mbalimbali Umoja wa Mataifa ulipendekeza kugawanywa kwa Palestina katika nchi mbili huru, moja ya Kiarabu ya Palestina na nyingine ya Kiyahudi, huku Jerusalem ikiwa ya kimataifa.
Mpango wa kugawanya nchi mbili haukuleta amani kwa Palestina, na ghasia zilizoenea zilienea huku nchi za Kiarabu za Jordan, Egypt na Syria kuanzisha vita vya Mashariki ya Kati 1948 vilivyosimamishwa tu na hatua ya Umoja wa Mataifa.
Moja ya Mataifa mawili yaliyotajwa katika mpango wa kugawanyika eneo la Palestine ya Ottoman ilitangaza uhuru wake kama Israeli na, katika mfululizo wa vita vilivyofuatana, udhibiti wake wa eneo ulipanuka na kuikalia Palestina yote.
Taifa (state) la Kiarabu la Palestina lililokusudiwa katika mpango wa kugawanya halijawahi kuonekana kwenye ramani ya dunia na, zaidi ya miaka 30 iliyofuata, watu wa Palestina wamepigania haki zao zilizopotea.
Tatizo la Palestina lilienea haraka katika mzozo wa Mashariki ya Kati kati ya Mataifa ya Kiarabu na Israeli. Tangu 1948 kumekuwa na vita na uharibifu, na kulazimisha mamilioni ya Wapalestina uhamishoni, na kushirikisha Umoja wa Mataifa katika kutafuta suluhu la tatizo ambalo lilikuja kuwa na uwezekano wa chanzo kikubwa cha hatari kwa amani ya dunia.
Katika juhudi kutafuta suluhisho, idadi kubwa ya Wajumbe wa Mataifa ya Umoja wa Mataifa wametambua kwamba suala la Palestina linaendelea kuwa kiini cha tatizo la Mashariki ya Kati, tishio kubwa zaidi la amani ambalo Umoja wa Mataifa unapaswa kukabiliana nalo.
Makubaliano katika maoni ya jumuiya ya kimataifa yazidi kusambaa kwamba watu wa Palestina lazima wahakikishwe haki yao ya asili isiyoweza kuondolewa ya kujitawala kitaifa ili amani irejeshwe.
Mwaka 1947 Umoja wa Mataifa ulikubali jukumu la kutafuta suluhu la haki kwa suala la Palestina, na bado unapambana na kazi hii hadi leo. Miongo kadhaa ya mizozo na mabishano ya kisiasa na kisheria yamefunika maswala ya msingi na kuficha chimbuko na mabadiliko ya shida ya Palestina, ambayo utafiti huu unajaribu kufafanua.
I. Mwanzo wa Suala la Palestina
Kusambaratika kwa Dola ya Ottoman
Kufikia mwanzoni mwa karne, "swali la Mashariki" lilikuwa shida kuu ya diplomasia ya Uropa, kama Mataifa Makuu yalipofanya njama ili kuweka udhibiti au nyanja za ushawishi juu ya maeneo ya Milki ya Ottoman iliyopungua.
"Mienendo ya shida ya Mashariki (Palestine) kwa hivyo ililalia Ulaya"1 na suala hilo hatimaye lilitatuliwa kwa kushindwa kwa Uturuki katika Vita vya Kwanza vya Dunia.
Wakati vita vilipokuwa katika kilele chake na mgawanyiko wa Milki ya Ottoman ukawa umekaribia, Mamlaka ya Entente tayari yalikuwa yakijadiliana juu ya matarajio ya eneo pinzani kwa uwezekano wa Russia kuingiza ushawishi.
Mnamo 1916, mazungumzo kati ya Uingereza, Ufaransa na Urusi, ambayo baadaye pia yalijumuisha Italia, yalisababisha makubaliano ya siri ya Sykes-Picot juu ya ugawaji wa maeneo ya Waarabu wa Ottoman kwa nchi zenye ushawishi za Mataifa ya Ulaya (kiambatisho I). Kwa kuwa sehemu takatifu kwa dini tatu za ulimwengu yaani Ukristo, Uislam na Kiyahudi zilipatikana hapo, Umoja wa Kimataifa wa Uingereza na Ufaransa ilitarajiwa kuisimamia kutawala Palestina , hata hivyo, jukumu hilo likawekwa chini ya udhibiti wa Waingereza.....
Soma zaidi : Source : https://www.un.org/unispal/history2...ion_of_the_Palestine_Problem_1917-1947_Part_I
Utangulizi
Yaliyomo [hide]
Suala la Palestina lilifikishwa mbele ya Umoja wa Mataifa muda mfupi baada ya kumalizika Vita vya Pili vya Dunia.
Asili ya tatizo la Palestina kama suala la kimataifa, hata hivyo, linatokana na matukio yanayotokea kuelekea mwisho wa Vita vya Kwanza vya Kidunia. Matukio haya yalipelekea uamuzi wa Umoja wa Mataifa kuiweka Palestina chini ya utawala wa Uingereza kama Mamlaka ya Lazima chini ya Mfumo wa Mamlaka uliopitishwa na Ligi hiyo. Kimsingi, Mamlaka ilikusudiwa kuwa katika hali ya awamu ya mpito hadi Palestina ipate hadhi ya taifa huru kabisa, hadhi iliyotambuliwa kwa muda katika Agano la Ligi, lakini kwa kweli mabadiliko ya kihistoria ya Mamlaka hayakusababisha kutokea kwa Palestina kama taifa huru.
Uamuzi wa Mamlaka haukuzingatia matakwa ya watu wa Palestina, licha ya maagano makuu ya Mkataba kwamba "matakwa ya jumuiya hizi lazima yazingatiwe katika kufikia azimio". Hili lilichukua umuhimu wa pekee kwa sababu, karibu miaka mitano kabla ya kupokea mamlaka kutoka kwa Umoja wa Mataifa, Serikali ya Uingereza ilikuwa imetoa ahadi kwa Jumuiya ya Kizayuni kuhusu kuanzishwa kwa makao ya kitaifa ya Kiyahudi huko Palestina, ambayo viongozi wa Kizayuni walisisitiza madai ya " uhusiano wa kihistoria" tangu babu zao waliishi Palestina miaka elfu mbili kabla ya kutawanyika katika "Diaspora"
Katika kipindi cha Mamlaka ya Usimamizi wa Umoja wa Mataifa , Jumuiya ya Kizayuni ilifanya kazi ili kuhakikisha kuanzishwa kwa makazi ya kitaifa ya Kiyahudi huko Palestina. Watu wa kiasili wa Palestina, ambao mababu zao walikuwa wameishi katika ardhi hiyo kwa takriban milenia mbili zilizotangulia waliona mpango huu kuwa ukiukaji wa haki zao za asili na zisizoweza kuondolewa. Pia waliona kuwa ni ukiukaji wa uhakikisho wa uhuru uliotolewa na Mataifa ya Makubwa yaliyopigana kama Washirika Vita vya Pili vya Dunia (Allied Powers) kwa viongozi wa Waarabu ili kuwaunga mkono wakati wa vita.
Matokeo yake yalikuwa ni kuongezeka upinzani dhidi ya Mamlaka ya Waarabu wa Palestina, na kufuatiwa na machafuko ya jumuiya ya Wayahudi wakati Vita Kuu ya Pili ya Dunia inakaribia mwisho.
Baada ya robo ya karne ya Mamlaka ya Uangalizi wa Umoja wa Mataifa, Palestina koloni la zamani la Uturuki chini ya dola falme ya Ottoman, Uingereza iliwasilisha kile kilichokuwa "tatizo la Palestina" kwa Umoja wa Mataifa kwa msingi kwamba Nguvu ya Lazima ilikabiliwa na majukumu yanayokinzana ambayo yameonekana kutopatanishwa. Katika hatua hii, wakati Umoja wa Mataifa League of Nations wenyewe haukuwa na umri wa miaka miwili, ghasia ziliharibu Palestina.
Baada ya kuchunguza njia mbadala mbalimbali Umoja wa Mataifa ulipendekeza kugawanywa kwa Palestina katika nchi mbili huru, moja ya Kiarabu ya Palestina na nyingine ya Kiyahudi, huku Jerusalem ikiwa ya kimataifa.
Mpango wa kugawanya nchi mbili haukuleta amani kwa Palestina, na ghasia zilizoenea zilienea huku nchi za Kiarabu za Jordan, Egypt na Syria kuanzisha vita vya Mashariki ya Kati 1948 vilivyosimamishwa tu na hatua ya Umoja wa Mataifa.
Moja ya Mataifa mawili yaliyotajwa katika mpango wa kugawanyika eneo la Palestine ya Ottoman ilitangaza uhuru wake kama Israeli na, katika mfululizo wa vita vilivyofuatana, udhibiti wake wa eneo ulipanuka na kuikalia Palestina yote.
Taifa (state) la Kiarabu la Palestina lililokusudiwa katika mpango wa kugawanya halijawahi kuonekana kwenye ramani ya dunia na, zaidi ya miaka 30 iliyofuata, watu wa Palestina wamepigania haki zao zilizopotea.
Tatizo la Palestina lilienea haraka katika mzozo wa Mashariki ya Kati kati ya Mataifa ya Kiarabu na Israeli. Tangu 1948 kumekuwa na vita na uharibifu, na kulazimisha mamilioni ya Wapalestina uhamishoni, na kushirikisha Umoja wa Mataifa katika kutafuta suluhu la tatizo ambalo lilikuja kuwa na uwezekano wa chanzo kikubwa cha hatari kwa amani ya dunia.
Katika juhudi kutafuta suluhisho, idadi kubwa ya Wajumbe wa Mataifa ya Umoja wa Mataifa wametambua kwamba suala la Palestina linaendelea kuwa kiini cha tatizo la Mashariki ya Kati, tishio kubwa zaidi la amani ambalo Umoja wa Mataifa unapaswa kukabiliana nalo.
Makubaliano katika maoni ya jumuiya ya kimataifa yazidi kusambaa kwamba watu wa Palestina lazima wahakikishwe haki yao ya asili isiyoweza kuondolewa ya kujitawala kitaifa ili amani irejeshwe.
Mwaka 1947 Umoja wa Mataifa ulikubali jukumu la kutafuta suluhu la haki kwa suala la Palestina, na bado unapambana na kazi hii hadi leo. Miongo kadhaa ya mizozo na mabishano ya kisiasa na kisheria yamefunika maswala ya msingi na kuficha chimbuko na mabadiliko ya shida ya Palestina, ambayo utafiti huu unajaribu kufafanua.
I. Mwanzo wa Suala la Palestina
Kusambaratika kwa Dola ya Ottoman
Kufikia mwanzoni mwa karne, "swali la Mashariki" lilikuwa shida kuu ya diplomasia ya Uropa, kama Mataifa Makuu yalipofanya njama ili kuweka udhibiti au nyanja za ushawishi juu ya maeneo ya Milki ya Ottoman iliyopungua.
"Mienendo ya shida ya Mashariki (Palestine) kwa hivyo ililalia Ulaya"1 na suala hilo hatimaye lilitatuliwa kwa kushindwa kwa Uturuki katika Vita vya Kwanza vya Dunia.
Wakati vita vilipokuwa katika kilele chake na mgawanyiko wa Milki ya Ottoman ukawa umekaribia, Mamlaka ya Entente tayari yalikuwa yakijadiliana juu ya matarajio ya eneo pinzani kwa uwezekano wa Russia kuingiza ushawishi.
Mnamo 1916, mazungumzo kati ya Uingereza, Ufaransa na Urusi, ambayo baadaye pia yalijumuisha Italia, yalisababisha makubaliano ya siri ya Sykes-Picot juu ya ugawaji wa maeneo ya Waarabu wa Ottoman kwa nchi zenye ushawishi za Mataifa ya Ulaya (kiambatisho I). Kwa kuwa sehemu takatifu kwa dini tatu za ulimwengu yaani Ukristo, Uislam na Kiyahudi zilipatikana hapo, Umoja wa Kimataifa wa Uingereza na Ufaransa ilitarajiwa kuisimamia kutawala Palestina , hata hivyo, jukumu hilo likawekwa chini ya udhibiti wa Waingereza.....
Soma zaidi : Source : https://www.un.org/unispal/history2...ion_of_the_Palestine_Problem_1917-1947_Part_I
