Swali lako lina sehemu mbili tofauti:
“Biblia sahihi ni ipi?” na “Gnostic Gospels zina mamlaka gani?”. Kihistoria, jibu si rahisi kusema tu “hii ndiyo Biblia ya kweli” kwa sababu madhehebu ya kale hayakukubaliana kabisa juu ya orodha ya vitabu vya Agano la Kale.
1. Kati ya 81, 76, 73 na 66 ipi ni sahihi?
Hakuna kanisa moja linalotambuliwa na Wakristo wote linalosema kwamba hesabu moja ndiyo “Biblia pekee ya kweli.”
Protestant — 66
Catholic — 73
Eastern Orthodox — takriban 76, kwa kuwa hesabu hutofautiana kidogo kati ya makanisa ya Orthodox.
Ethiopian Orthodox — 81.
Lakini kuna jambo muhimu sana:
Agano Jipya lenye vitabu 27 ni sehemu ya pamoja katika mapokeo makuu haya. Tofauti kubwa iko zaidi kwenye vitabu vya Agano la Kale na namna vinavyohesabiwa.
Kwa mfano, mwaka 367 BK, Athanasius wa Alexandria aliandika orodha inayolingana kabisa na vitabu 27 vya Agano Jipya tunavyovijua leo Mathayo, Marko, Luka, Yohana, Matendo, nyaraka na Ufunuo. Hii ni ushahidi muhimu sana wa kihistoria kwamba orodha hiyo ilikuwa tayari imefikia hali yake ifikapo karne ya 4.
Kwa hiyo kama swali ni “Ni vitabu gani vya Agano Jipya vilivyokuwa msingi wa Ukristo wa kale?” vile 27 tunavyovijua leo vina msingi mkubwa sana wa kihistoria.
2. Je Biblia inaweza kuongezewa vitabu vipya vikigunduliwa?
Kugunduliwa kwa kitabu cha zamani hakumaanishi moja kwa moja kwamba ni Maandiko Matakatifu.
Mfano mzuri ni Gospel of Thomas. Kugunduliwa kwake kulifanya watafiti wajifunze zaidi kuhusu Ukristo wa karne za mwanzo, lakini hakukufanya kitabu hicho kiingizwe kwenye Agano Jipya.
3. Sasa kuhusu Gnostic Gospels
Hapa kuna marekebisho muhimu ya taarifa uliyopewa.
Mwaka 1945 huko Nag Hammadi, Misri, viligunduliwa codices 13 zenye takriban tractates/maandishi 52. Si kwamba viligunduliwa “Injili zaidi ya 50.” Maandishi hayo yalijumuisha Gospel of Thomas, Gospel of Philip, Gospel of Truth na maandishi mengine mengi si yote yalikuwa “injili.”
Na jambo lingine muhimu:
Maandishi hayo hayakuandikwa mwaka 1945. Codices zenyewe ni za takriban karne ya 4, ingawa baadhi ya kazi zilizomo zinaweza kuwa zilitungwa mapema zaidi.
Je Kanisa lilificha hizo Injili?
Hapa tunahitaji kutenganisha ukweli wa kihistoria na nadharia.
Ni kweli kwamba waandishi wa Kikristo waliokuwa upande wa “orthodox” walipinga mafundisho ya Gnostic na baadhi ya maandishi yao. Athanasius mwenyewe mwaka 367 alitofautisha vitabu vya kanoni na maandishi mengine aliyoyaona kuwa hayakuwa katika kanoni.
Lakini kusema:
“Kanisa lilikuwa na Biblia kamili yenye Gnostic Gospels, likaificha kwa makusudi, kisha likaamua kuzifuta.”
hiyo si hitimisho linalothibitishwa na ushahidi wa Nag Hammadi.
Kinyume chake, Nag Hammadi inatuonyesha kwamba Ukristo wa karne za mwanzo ulikuwa na makundi na mitazamo mbalimbali, na baadhi yao yaliitwa Gnostic au yalihusishwa na Gnosticism.
4. Je Gnostic Gospels zinafundisha kitu tofauti na Injili nne?
Ndiyo, katika baadhi ya maandishi tofauti zake ni kubwa.
Kwa mfano, Gospel of Thomas kimsingi ni mkusanyiko wa misemo inayohusishwa na Yesu, badala ya simulizi la maisha yake kama Mathayo, Marko, Luka na Yohana.
Maandishi mengine yanaonyesha cosmology na Christology zinazotofautiana sana na Ukristo uliokuja kuwa wa kawaida kwa hiyo si sahihi kuyachukulia kama tu “Injili ya tano, ya sita, ya saba...” zilizotolewa kwenye Biblia.