JE, NI SAWA MWANAFUNZI KUPOTEZA MWAKA WA MASOMO KWA SABABU YA TAARIFA ZA MALIPO YA ADA?
Leo nikiwa maeneo ya Posta, Dar es Salaam, nilikutana na dada mmoja ambaye ni mwanafunzi mpya (fresher) katika Chuo cha Elimu ya Biashara (CBE). Alikuwa katika hali isiyo nzuri kabisa, akilia kwa uchungu. Nilipomuona, nilijiuliza, “Hivi huyu dada ana shida gani mpaka analia hivi?”
Nikaamua kumsogelea na kumuuliza kama kulikuwa na jambo lililokuwa likimsumbua. Baadaye, nikamwomba twende pembeni kidogo, karibu na fensi ya DIT, ili tuweze kuzungumza kwa utulivu. Tulipokaa, nilimuuliza kilichokuwa kimetokea.
Alianza kunisimulia kwa huzuni kwamba yeye ni mwanafunzi wa mwaka wa kwanza katika CBE, ametoka Mbeya na amechaguliwa kujiunga na chuo hicho. Hata hivyo, alipofika chuoni kwa ajili ya usajili, alikataliwa kusajiliwa kwa sababu ya ada.
Dada huyo hakupata mkopo wa elimu ya juu. Pamoja na changamoto hiyo, alikuwa na matumaini kwamba angeweza kutafuta fedha na kukamilisha malipo yake kabla ya tarehe ya mwisho iliyoainishwa kwenye joining instructions alizopewa.
Kwa mujibu wa maelezo yake, joining instructions zilionyesha kuwa tarehe ya mwisho ya kulipa ada ni Novemba 18. Akiwa na uelewa huo, alifika chuoni akiamini kwamba angeweza kulipa angalau TSh 200,000 kwa wakati huo na kuendelea na taratibu za usajili huku akijipanga kukamilisha malipo yaliyobaki kabla ya tarehe iliyotajwa.
Lakini cha kusikitisha, alipofika chuoni, aliambiwa kwamba hawezi kusajiliwa mpaka alipie ada yote ya TSh 855,000 pamoja na TSh 50,400 za bima, jumla ya TSh 905,400.
Jambo lililomuumiza zaidi ni kwamba, kwa maelezo yake, hakuona maelekezo yaliyomweleza wazi kwamba alipaswa kulipa kiasi hicho chote kabla ya kusajiliwa. Alitarajia kuwa angepata nafasi ya kufanya malipo kwa awamu, au angalau kulipa sehemu ya ada huku akitafuta fedha zilizobaki.
Akiwa amevunjika moyo, alipiga simu nyumbani na kuwaeleza kilichokuwa kimetokea. Jibu alilopewa lilikuwa kwamba arudi Mbeya, kisha ajipange kuanza masomo mwaka ujao.
Hebu fikiria hali yake! Ametoka Mbeya, ana matumaini ya kuanza maisha mapya ya chuo, amefika Dar es Salaam kwa lengo la kutimiza ndoto zake, lakini anarudi nyumbani akiwa na machozi kwa sababu ya changamoto ambayo, kwa mtazamo wangu, huenda ingeweza kuepukwa kwa maelekezo yaliyo wazi tangu mwanzo.
Hapa ndipo ninapojiuliza maswali kadhaa.
Je, ni sawa mwanafunzi kupewa joining instructions zinazoonyesha tarehe ya mwisho ya kulipa ada bila kueleweshwa wazi masharti yote ya malipo yanayohitajika kabla ya usajili?
Je, si muhimu mwanafunzi kujua mapema kwamba anatakiwa kulipa ada yote kabla ya kusajiliwa, ili aweze kupanga fedha na kufanya maamuzi sahihi kabla ya kusafiri kutoka mkoani kwenda chuoni?
Na kama mwanafunzi hana mkopo, je, hakuna utaratibu wa kumsikiliza na kutathmini changamoto yake kabla ya kumwambia arudi nyumbani na kusubiri mwaka mwingine?
Ninaelewa kwamba kila chuo kina taratibu zake za kifedha, na siwezi kusema moja kwa moja kwamba CBE imekiuka kanuni bila kuona maelekezo rasmi na kuthibitisha utaratibu wake wa malipo. Hata hivyo, taarifa zinazohusu malipo ya ada na masharti ya usajili zinapaswa kuwa wazi, sahihi na zinazoeleweka kabla mwanafunzi hajafika chuoni.
Lengo si kupinga taratibu za chuo, bali kuhoji umuhimu wa mawasiliano mazuri kati ya taasisi na wanafunzi wake. Kwa sababu nyuma ya kila mwanafunzi kuna familia, gharama za usafiri, mipango ya kifedha na ndoto zinazotegemewa kutimia kupitia elimu.
Huenda kwa mtu mwingine TSh 905,400 ni kiasi kinachoweza kupatikana, lakini kwa familia nyingine ni fedha zinazohitaji mipango ya muda mrefu. Ndiyo maana taarifa za mapema zina umuhimu mkubwa.
Kwa nini mwanafunzi asipewe taarifa zote muhimu mapema ili aweze kujiandaa, badala ya kukutana na hali inayoweza kumfanya aache masomo hata kabla hajaanza?
Ninaamini kuwa elimu ni uwekezaji katika maisha ya mtu, na mawasiliano sahihi yana nafasi kubwa katika kulinda uwekezaji huo.
Natumaini suala hili litapata ufafanuzi kutoka kwa wahusika, na ikiwezekana, mwanafunzi huyu atapata nafasi ya kusikilizwa na kusaidiwa kwa mujibu wa taratibu za chuo.
Mwisho, nawaomba wanafunzi, wazazi, viongozi wa vyuo na wadau wa elimu kulitazama jambo hili kwa umakini.
Je, unadhani ni sahihi mwanafunzi kurudishwa nyumbani na kusubiri mwaka mwingine kutokana na hali kama hii, ikiwa masharti yote ya malipo hayakuelezwa wazi tangu mwanzo?
Ningependa kusikia maoni yenu.
#CBE #ElimuKwaWote #HakiYaElimu #WanafunziWaVyuo #Tanzania
Leo nikiwa maeneo ya Posta, Dar es Salaam, nilikutana na dada mmoja ambaye ni mwanafunzi mpya (fresher) katika Chuo cha Elimu ya Biashara (CBE). Alikuwa katika hali isiyo nzuri kabisa, akilia kwa uchungu. Nilipomuona, nilijiuliza, “Hivi huyu dada ana shida gani mpaka analia hivi?”
Nikaamua kumsogelea na kumuuliza kama kulikuwa na jambo lililokuwa likimsumbua. Baadaye, nikamwomba twende pembeni kidogo, karibu na fensi ya DIT, ili tuweze kuzungumza kwa utulivu. Tulipokaa, nilimuuliza kilichokuwa kimetokea.
Alianza kunisimulia kwa huzuni kwamba yeye ni mwanafunzi wa mwaka wa kwanza katika CBE, ametoka Mbeya na amechaguliwa kujiunga na chuo hicho. Hata hivyo, alipofika chuoni kwa ajili ya usajili, alikataliwa kusajiliwa kwa sababu ya ada.
Dada huyo hakupata mkopo wa elimu ya juu. Pamoja na changamoto hiyo, alikuwa na matumaini kwamba angeweza kutafuta fedha na kukamilisha malipo yake kabla ya tarehe ya mwisho iliyoainishwa kwenye joining instructions alizopewa.
Kwa mujibu wa maelezo yake, joining instructions zilionyesha kuwa tarehe ya mwisho ya kulipa ada ni Novemba 18. Akiwa na uelewa huo, alifika chuoni akiamini kwamba angeweza kulipa angalau TSh 200,000 kwa wakati huo na kuendelea na taratibu za usajili huku akijipanga kukamilisha malipo yaliyobaki kabla ya tarehe iliyotajwa.
Lakini cha kusikitisha, alipofika chuoni, aliambiwa kwamba hawezi kusajiliwa mpaka alipie ada yote ya TSh 855,000 pamoja na TSh 50,400 za bima, jumla ya TSh 905,400.
Jambo lililomuumiza zaidi ni kwamba, kwa maelezo yake, hakuona maelekezo yaliyomweleza wazi kwamba alipaswa kulipa kiasi hicho chote kabla ya kusajiliwa. Alitarajia kuwa angepata nafasi ya kufanya malipo kwa awamu, au angalau kulipa sehemu ya ada huku akitafuta fedha zilizobaki.
Akiwa amevunjika moyo, alipiga simu nyumbani na kuwaeleza kilichokuwa kimetokea. Jibu alilopewa lilikuwa kwamba arudi Mbeya, kisha ajipange kuanza masomo mwaka ujao.
Hebu fikiria hali yake! Ametoka Mbeya, ana matumaini ya kuanza maisha mapya ya chuo, amefika Dar es Salaam kwa lengo la kutimiza ndoto zake, lakini anarudi nyumbani akiwa na machozi kwa sababu ya changamoto ambayo, kwa mtazamo wangu, huenda ingeweza kuepukwa kwa maelekezo yaliyo wazi tangu mwanzo.
Hapa ndipo ninapojiuliza maswali kadhaa.
Je, ni sawa mwanafunzi kupewa joining instructions zinazoonyesha tarehe ya mwisho ya kulipa ada bila kueleweshwa wazi masharti yote ya malipo yanayohitajika kabla ya usajili?
Je, si muhimu mwanafunzi kujua mapema kwamba anatakiwa kulipa ada yote kabla ya kusajiliwa, ili aweze kupanga fedha na kufanya maamuzi sahihi kabla ya kusafiri kutoka mkoani kwenda chuoni?
Na kama mwanafunzi hana mkopo, je, hakuna utaratibu wa kumsikiliza na kutathmini changamoto yake kabla ya kumwambia arudi nyumbani na kusubiri mwaka mwingine?
Ninaelewa kwamba kila chuo kina taratibu zake za kifedha, na siwezi kusema moja kwa moja kwamba CBE imekiuka kanuni bila kuona maelekezo rasmi na kuthibitisha utaratibu wake wa malipo. Hata hivyo, taarifa zinazohusu malipo ya ada na masharti ya usajili zinapaswa kuwa wazi, sahihi na zinazoeleweka kabla mwanafunzi hajafika chuoni.
Lengo si kupinga taratibu za chuo, bali kuhoji umuhimu wa mawasiliano mazuri kati ya taasisi na wanafunzi wake. Kwa sababu nyuma ya kila mwanafunzi kuna familia, gharama za usafiri, mipango ya kifedha na ndoto zinazotegemewa kutimia kupitia elimu.
Huenda kwa mtu mwingine TSh 905,400 ni kiasi kinachoweza kupatikana, lakini kwa familia nyingine ni fedha zinazohitaji mipango ya muda mrefu. Ndiyo maana taarifa za mapema zina umuhimu mkubwa.
Kwa nini mwanafunzi asipewe taarifa zote muhimu mapema ili aweze kujiandaa, badala ya kukutana na hali inayoweza kumfanya aache masomo hata kabla hajaanza?
Ninaamini kuwa elimu ni uwekezaji katika maisha ya mtu, na mawasiliano sahihi yana nafasi kubwa katika kulinda uwekezaji huo.
Natumaini suala hili litapata ufafanuzi kutoka kwa wahusika, na ikiwezekana, mwanafunzi huyu atapata nafasi ya kusikilizwa na kusaidiwa kwa mujibu wa taratibu za chuo.
Mwisho, nawaomba wanafunzi, wazazi, viongozi wa vyuo na wadau wa elimu kulitazama jambo hili kwa umakini.
Je, unadhani ni sahihi mwanafunzi kurudishwa nyumbani na kusubiri mwaka mwingine kutokana na hali kama hii, ikiwa masharti yote ya malipo hayakuelezwa wazi tangu mwanzo?
Ningependa kusikia maoni yenu.
#CBE #ElimuKwaWote #HakiYaElimu #WanafunziWaVyuo #Tanzania