Kamishna wa IEBC Ann Nderitu amesema kuwa kwa sasa hakuna sharti la jumla linalomtaka aspirant kuwa na degree ili kuwania nafasi hizo katika Uchaguzi Mkuu wa 2027.
Ufafanuzi huo unatokana na maamuzi ya mahakama yaliyobatilisha baadhi ya vifungu vya Section 22 of the Elections Act vilivyoweka degree kama sharti la kuwania.
Mwaka 2022, Mahakama Kuu ilitangaza Section 22(1)(b)(i), iliyotaka mgombea wa ubunge kuwa na degree, kuwa kinyume na Katiba. Mahakama ilitaja masuala ya ubaguzi, haki za kisiasa na ukosefu wa public participation ya kutosha.
Baadaye, mahakama pia iliamua kuwa sharti la degree kwa mgombea wa urais haliwezi kusimama ikiwa Katiba inasema mgombea wa urais lazima awe na sifa za kuwania ubunge. Uamuzi huo ulielekeza mabadiliko hayo kutumika katika uchaguzi unaofuata baada ya 2022.
Nderitu hata hivyo amesema mjadala haujafungwa kabisa. Bunge linaweza kuweka masharti mapya ya elimu, lakini mchakato huo lazima uzingatie Katiba na public participation.
Kwa hiyo kuelekea 2027, ujumbe wa IEBC ni huu: degree pekee haitakuwa tiketi ya kuingia—wala kukosekana kwake automatic disqualification.
Je, viongozi wanaowania nafasi kubwa kama Rais, Gavana na Mbunge wanapaswa kuwa na kiwango fulani cha elimu rasmi, au uwezo wa kuongoza haupaswi kupimwa kwa degree?
Ufafanuzi huo unatokana na maamuzi ya mahakama yaliyobatilisha baadhi ya vifungu vya Section 22 of the Elections Act vilivyoweka degree kama sharti la kuwania.
Mwaka 2022, Mahakama Kuu ilitangaza Section 22(1)(b)(i), iliyotaka mgombea wa ubunge kuwa na degree, kuwa kinyume na Katiba. Mahakama ilitaja masuala ya ubaguzi, haki za kisiasa na ukosefu wa public participation ya kutosha.
Baadaye, mahakama pia iliamua kuwa sharti la degree kwa mgombea wa urais haliwezi kusimama ikiwa Katiba inasema mgombea wa urais lazima awe na sifa za kuwania ubunge. Uamuzi huo ulielekeza mabadiliko hayo kutumika katika uchaguzi unaofuata baada ya 2022.
Nderitu hata hivyo amesema mjadala haujafungwa kabisa. Bunge linaweza kuweka masharti mapya ya elimu, lakini mchakato huo lazima uzingatie Katiba na public participation.
Kwa hiyo kuelekea 2027, ujumbe wa IEBC ni huu: degree pekee haitakuwa tiketi ya kuingia—wala kukosekana kwake automatic disqualification.
Je, viongozi wanaowania nafasi kubwa kama Rais, Gavana na Mbunge wanapaswa kuwa na kiwango fulani cha elimu rasmi, au uwezo wa kuongoza haupaswi kupimwa kwa degree?
