Demokrasia itaanza na wajasiriamali siyo Wanasiasa

[Analogia Malenga]

Ameandika ndugu mmoja muathirika wa udikteta wa Belarus kuwa, Kwa miongo kadhaa nchini Belarus, kulikuwa na kauli ya kwamba: “Usiguse mamlaka — na mamlaka haitagusa biashara yako.” Lakini baada ya mwaka 2020, maelfu ya wajasiriamali waligundua kuwa hali ya kutokujihusisha kisiasa haipo tena. Haukuhitaji kuwa mwanasiasa ili kufungiwa biashara yako, yaani hata kama haujihusishi na siasa ukienda tofauti utafungiwa biashara yako.

Muandishi huyu ambaye ni muanzilishi wa Imaguru Startup Hub anasema, kwake, hili lilikuwa dhahiri tangu zamani. Ndiyo sababu alianzisha Imaguru Startup Hub kama kisiwa kidogo cha uhuru — chenye utamaduni, maadili, na mtandao wa usawa. Lengo letu lilikuwa kukuza mfumo ikolojia ambao wengine wanaweza kukua ndani yake. Eneo ambalo mjasiriamali hahisi shinikizo; ambapo makampuni, timu, na mawazo huzaliwa. Mahali ambapo ari, si hofu, ndiyo inayoongoza.

Njia Tatu Ambazo Biashara huleta demokrasia​

1. Uhuru wa kiuchumi kama msingi wa ujasiri wa kiraia​

Mtu anapokuwa na biashara yake — hata kama ni karakana ndogo au kampuni changa — hupata kitu ambacho hakuna itikadi inayoweza kumpa. Hategemei tena bosi, wizara, au kituo cha televisheni cha serikali. Anaweza kusema “hapana.”

2. Mitandao ya usawa kama miundombinu ya uaminifu​

Katika mfumo wa kiimla, watu hufanya kazi ndani ya uongozi wima usiobadilika: bosi–mfanyakazi, dola–raia. Pale ambapo hakuna uaminifu, ni hofu au unafiki pekee vinavyoota mizizi.

Ujasiriamali ni moja ya maeneo machache ambapo mitandao ya usawa imejitokeza. Nililiona hili Imaguru: tulipofungua kituo, watu hawakuja tu kwa ajili ya maarifa au uwekezaji — walikuja kwa ajili ya hisia ya “mimi siko peke yangu.” Kutokana na mikutano hiyo ya mara kwa mara, uwasilishaji wa miradi, na mashindano ya ubunifu, hazikuzaliwa tu kampuni changa, bali pia asasi za kiraia — bila kauli mbiu wala bendera.

3. TEHAMA kama sura ya kwanza ya uhuru wa Belarus — na kwa nini haitoshi tena​

Kukua kwa sekta ya TEHAMA kulikuwa mapinduzi ya kimya ya kwanza ya Belarus. Ilikuwa njia ya watu kukwepa udhibiti wa dola bila kuhama nchi: kufanya kazi kwa soko la kimataifa, timu za mbali, na mauzo nje bila urasimu.

Ubunifu hauwezekani bila uhuru. Kampuni hazikuondoka kwa sababu ya kodi — zilienda kwa sababu ya haki. Licha ya tahadhari yao, makampuni ya TEHAMA yamekuwa miongoni mwa “wadhamini wakubwa wa uhuru,” yakihamisha maelfu ya wafanyakazi na familia zao, yakiwalinda dhidi ya mateso na ukosefu wa ajira.

Mustakabali: Biashara kama Msingi wa Demokrasia​

Ujasiriamali si suala la pesa pekee — ni kuhusu usanifu wa jamii. Migahawa, huduma, studio za ubunifu, vituo, na miradi ya elimu. Katika maeneo yasiyo na bunge, vyombo huru vya habari, au uchaguzi wa haki, kila ofisi au karakana hubadilika kuwa zaidi ya sehemu ya kazi — inakuwa kitovu cha uhuru.

Kama tukikubaliana kwamba ujasiriamali ni kichocheo cha demokrasia, basi ni wakati wa kuacha kuutazama ujasiriamali kama jambo la pembeni la siasa.