Suley2019
JF-Expert Member
- Oct 7, 2019
- 2,203
- 5,610
Salaam Wakuu,
Katika andiko la leo tutaangalia mbinu za ujumla za kuandika makala. Natambua kuwa zipo aina nyingi za makala na upo uandishi wa aina nyingi lakini uzi huu utajaribu kuangalia mbinu za msingi ambazo zinaweza kutumika kuandika makala. Tambua ya kuwa miundo ya kuandika Makala ipo ya aina tofauti, Uzi huu hautajikita kufafanua mitindo hiyo. Hivyo unapoandika makala unaweza zingatia mbinu zifuatazo:
1. Andika kichwa cha Mkala yako kinachovutia (Kueleweka)
Ikiwa unataka kuandika makala yoyote, tumia wakati kuunda kichwa cha habari, kinachowavutia wasomaji, na kuwaacha wakitamani ushauri, au maelekezo yako. “Hii ni hatua ya kwanza (na ya mwisho) kabla ya kuchapisha makala.”
Vitu vya kuzingatia katika kuandika kichwa cha habari:
a. Chagua mada yenye mvuto
Hakikisha mada utakayoiwasilisha iwe na wasomaji na hao watajisikia kulazimishwa kubonyeza na kupata suluhisho la kile wanachokipenda au kuwasumbua.
b. Chambua makala za watu wengine
Kuchunguza makala za wengine zinakupa muongozo wa kile ambacho wewe una mpango wa kukiandika.
c. Weka vionjo vitamu vya maudhui yaliyomo
Kichwa cha habari kinapaswa kimpe msomaji hamasa ya kuja kusoma makala yako. Usimpe msomaji majibu kwenye kichwa cha habari.
d. Andika maneno machache, teua maneni yenye mvuto zaidi
Kichwa chako cha habari kifanye kuwa kifupi na chenye nguvu iwezekanavyo. Ondoa maneno dhaifu na weka maneno ya nguvu yenye msisimko.
2. Andika utangulizi mfupi wenye kusisimua
Inapokuja kwenye mtandao – urefu wa umakini wa watu ni mdogo zaidi kuliko makala ya kuchapishwa, hivyo aya yako ya ufunguzi ni muhimu. Waandishi wa habari wanalitambua hili. Msomaji huanza kuridhishwa na maelezo ya mwanzo wa makala na maelezo hayo humfanya msomaji aendelee kusoma.
Vitu vya kuzingatia katika kuandika utangulizi
a. Ingia kwenye akili ya msomaji
Ingia ndani ya viatu vyao na uandike kutoka kwa au kulingana na mtazamo wao. Waonyeshe unaelewa vizuri wanayopitia. Tambua nia ya msomaji kama vile wewe ni msomaji.
b. Washawishi wasomaji waendelee kusoma
Kadri msomaji anavyoendelea kusoma makala yako, ndivyo anavyozidi kupata nia ya kuendelea kusoma makala zako
c. Mfanye msomaji ajue kuwa atapata majibu
Wasomaji wana wasiwasi gani? Je! Wanajua nini kitatokea ikiwa hawatatatua shida ambayo makala linashughulikia? Je! hali mbaya au nzuri zaidi ni ipi?
d. Muoneshe msomaji nchi ya ahadi ilipo
Muelekeze msomaji wako kuwa kuna mwelekeo wa kile anachohitaji kusoma au kuelezewa na kwamba ataweza kukipata akiendelea kusoma makala yako.
3. Wasilisha kile ulichokusudia kukielezea
Ulipata wasomaji kubonyeza kwenye kichwa chako cha habari, ukawavuta kwa utangulizi, na sasa ni wakati wa kutekeleza yote uliyoahidi.
Kila hadithi unayosimulia au wazo unaloshiriki inahitaji kuwa na hoja inayounga mkono, jambo ambalo wasomaji wanaweza kung’ata. Fikiria kile unachotaka kusema na jinsi utakavyounga mkono. Njia nzuri ya kuandaa ni kutengeneza orodha.
Wakati unawasilisha zingatia yafuatayo
a. Weka kichwa kidogo cha habari baada ya aya kadhaa
Kwanini? Kwasababu vinamuongoza na kumfanya msomaji aelewe kirahisi yale uliozungumzia au kuelezea.
Endapo wasomaji wataona maandishi mengi wanapokuwa wakisoma bila kusimama kwa kutosha, watahisi kuwa wamezidiwa. Ni kama kwenda kwenye safari ya basi na kuambiwa hakutakuwa na mapumziko ya bafuni… ni wasiwasi!
b. Wakilisha kile kisichotarajiwa
Makala yako lazma iwe ya kipekee, inayofungua macho. Ushauri wako unatakiwa uwe wa kweli na wenye kusaidia.
Usiwanyime wasomaji wako yaliyomo. Wape ushauri kamili na wenye nguvu, ukarimu wako kwa wasomaji utawafanya wawe wasomaji na wateja waaminifu.
c. Tengeneza mfumo au fuata mfumo
Kadri makala yako inavokua na mfumo mzuri ndivyo msomaji anavozidi kupata hamasa ya kuendelea kusoma. Angalia mwanzo, katikati, na mwisho wa kila sehemu unayoandika, na uunde mfumo unao ongozana.
d. Mwanzo na mwisho uwe mzuri
Kama vile utangulizi wako na hitimisho zinaweza kunyakua wasomaji, pia unatakiwa maelezo ya makala yako yaanze na kumalizia vivyo hivyo. Wafanye wasomaji wajiskie hamasa wanapomaliza kusoma makala yako.
4. Kufunga au kumaliza makala
Kama wasomaji wako umewapa kichwa cha habari, utangulizi na maelezo yalio mazuri, basi hun budi kuwapa mwisho ulio mzuri. Usitake wasomaji wako wajute kwanini walisoma makala yako. Wape kitu cha kuchukua.
Hamasisha wasomaji wako
Waonyeshe kuwa wamefika mbali, wana uwezo gani, na ni maisha gani yataonekana kama tu watatumia ushauri wako. Wafanye waone kwamba haijalishi wameona nini au wamehangaika sana, lakini wakati wao ni sasa.
Ukisha maliza kupitia makala yako fanya matengenezo, boresha makala yako, unaweza kuongeza picha, video, na viambatanisho vingine vinavyoweza kufanya makala yako ivutie kwa msomaji, ukiona ipo tiari unaweza kuchapisha makala yako.
Na hivi ni kwa ufupi jinsi makala ya Kitaalam inavoandikwa.
Haitokuwa rahisi kila wakati, ila utakuwa na muundo wakati utakapokwama. Fanya mazoezi kila wakati mwishowe utaanza hisi ni kawaida.
Je, wewe unaandikaje makala? Je kipi kimesahaulika katika andiko hili?
Karibu tujadili.
Katika andiko la leo tutaangalia mbinu za ujumla za kuandika makala. Natambua kuwa zipo aina nyingi za makala na upo uandishi wa aina nyingi lakini uzi huu utajaribu kuangalia mbinu za msingi ambazo zinaweza kutumika kuandika makala. Tambua ya kuwa miundo ya kuandika Makala ipo ya aina tofauti, Uzi huu hautajikita kufafanua mitindo hiyo. Hivyo unapoandika makala unaweza zingatia mbinu zifuatazo:
1. Andika kichwa cha Mkala yako kinachovutia (Kueleweka)
Ikiwa unataka kuandika makala yoyote, tumia wakati kuunda kichwa cha habari, kinachowavutia wasomaji, na kuwaacha wakitamani ushauri, au maelekezo yako. “Hii ni hatua ya kwanza (na ya mwisho) kabla ya kuchapisha makala.”
Vitu vya kuzingatia katika kuandika kichwa cha habari:
a. Chagua mada yenye mvuto
Hakikisha mada utakayoiwasilisha iwe na wasomaji na hao watajisikia kulazimishwa kubonyeza na kupata suluhisho la kile wanachokipenda au kuwasumbua.
b. Chambua makala za watu wengine
Kuchunguza makala za wengine zinakupa muongozo wa kile ambacho wewe una mpango wa kukiandika.
c. Weka vionjo vitamu vya maudhui yaliyomo
Kichwa cha habari kinapaswa kimpe msomaji hamasa ya kuja kusoma makala yako. Usimpe msomaji majibu kwenye kichwa cha habari.
d. Andika maneno machache, teua maneni yenye mvuto zaidi
Kichwa chako cha habari kifanye kuwa kifupi na chenye nguvu iwezekanavyo. Ondoa maneno dhaifu na weka maneno ya nguvu yenye msisimko.
2. Andika utangulizi mfupi wenye kusisimua
Inapokuja kwenye mtandao – urefu wa umakini wa watu ni mdogo zaidi kuliko makala ya kuchapishwa, hivyo aya yako ya ufunguzi ni muhimu. Waandishi wa habari wanalitambua hili. Msomaji huanza kuridhishwa na maelezo ya mwanzo wa makala na maelezo hayo humfanya msomaji aendelee kusoma.
Vitu vya kuzingatia katika kuandika utangulizi
a. Ingia kwenye akili ya msomaji
Ingia ndani ya viatu vyao na uandike kutoka kwa au kulingana na mtazamo wao. Waonyeshe unaelewa vizuri wanayopitia. Tambua nia ya msomaji kama vile wewe ni msomaji.
b. Washawishi wasomaji waendelee kusoma
Kadri msomaji anavyoendelea kusoma makala yako, ndivyo anavyozidi kupata nia ya kuendelea kusoma makala zako
c. Mfanye msomaji ajue kuwa atapata majibu
Wasomaji wana wasiwasi gani? Je! Wanajua nini kitatokea ikiwa hawatatatua shida ambayo makala linashughulikia? Je! hali mbaya au nzuri zaidi ni ipi?
d. Muoneshe msomaji nchi ya ahadi ilipo
Muelekeze msomaji wako kuwa kuna mwelekeo wa kile anachohitaji kusoma au kuelezewa na kwamba ataweza kukipata akiendelea kusoma makala yako.
3. Wasilisha kile ulichokusudia kukielezea
Ulipata wasomaji kubonyeza kwenye kichwa chako cha habari, ukawavuta kwa utangulizi, na sasa ni wakati wa kutekeleza yote uliyoahidi.
Kila hadithi unayosimulia au wazo unaloshiriki inahitaji kuwa na hoja inayounga mkono, jambo ambalo wasomaji wanaweza kung’ata. Fikiria kile unachotaka kusema na jinsi utakavyounga mkono. Njia nzuri ya kuandaa ni kutengeneza orodha.
Wakati unawasilisha zingatia yafuatayo
a. Weka kichwa kidogo cha habari baada ya aya kadhaa
Kwanini? Kwasababu vinamuongoza na kumfanya msomaji aelewe kirahisi yale uliozungumzia au kuelezea.
Endapo wasomaji wataona maandishi mengi wanapokuwa wakisoma bila kusimama kwa kutosha, watahisi kuwa wamezidiwa. Ni kama kwenda kwenye safari ya basi na kuambiwa hakutakuwa na mapumziko ya bafuni… ni wasiwasi!
b. Wakilisha kile kisichotarajiwa
Makala yako lazma iwe ya kipekee, inayofungua macho. Ushauri wako unatakiwa uwe wa kweli na wenye kusaidia.
Usiwanyime wasomaji wako yaliyomo. Wape ushauri kamili na wenye nguvu, ukarimu wako kwa wasomaji utawafanya wawe wasomaji na wateja waaminifu.
c. Tengeneza mfumo au fuata mfumo
Kadri makala yako inavokua na mfumo mzuri ndivyo msomaji anavozidi kupata hamasa ya kuendelea kusoma. Angalia mwanzo, katikati, na mwisho wa kila sehemu unayoandika, na uunde mfumo unao ongozana.
d. Mwanzo na mwisho uwe mzuri
Kama vile utangulizi wako na hitimisho zinaweza kunyakua wasomaji, pia unatakiwa maelezo ya makala yako yaanze na kumalizia vivyo hivyo. Wafanye wasomaji wajiskie hamasa wanapomaliza kusoma makala yako.
4. Kufunga au kumaliza makala
Kama wasomaji wako umewapa kichwa cha habari, utangulizi na maelezo yalio mazuri, basi hun budi kuwapa mwisho ulio mzuri. Usitake wasomaji wako wajute kwanini walisoma makala yako. Wape kitu cha kuchukua.
Hamasisha wasomaji wako
Waonyeshe kuwa wamefika mbali, wana uwezo gani, na ni maisha gani yataonekana kama tu watatumia ushauri wako. Wafanye waone kwamba haijalishi wameona nini au wamehangaika sana, lakini wakati wao ni sasa.
Hitimisho kiujumla
Umekamilisha makala yako, chukua muda kupumzika, rudi kuipitia tena makala yako baada ya mapumziko kama msomaji.Ukisha maliza kupitia makala yako fanya matengenezo, boresha makala yako, unaweza kuongeza picha, video, na viambatanisho vingine vinavyoweza kufanya makala yako ivutie kwa msomaji, ukiona ipo tiari unaweza kuchapisha makala yako.
Na hivi ni kwa ufupi jinsi makala ya Kitaalam inavoandikwa.
- Chagua mada na uandike kichwa cha habari
- Andika utangulizi mzuri
- Orodhesha vidokezo vichache
- Andika hitimisho la makala yako
- Hariri na rekebisha na tengeneza
- Chapisha
Haitokuwa rahisi kila wakati, ila utakuwa na muundo wakati utakapokwama. Fanya mazoezi kila wakati mwishowe utaanza hisi ni kawaida.
Je, wewe unaandikaje makala? Je kipi kimesahaulika katika andiko hili?
Karibu tujadili.
