Harufu ya upendeleo uagizaji wa mafuta; Serikali yakanusha ukiukwaji wa sheria

[Parabolic]

Harufu ya upendeleo uagizaji wa mafuta; Serikali yakanusha ukiukwaji wa sheria​

Kupanda kwa bei za mafuta nchini, kunakoendelea kuwa mzigo kwa Watanzania, kumezua mjadala mpana kuhusu mfumo wa uagizaji wa mafuta, huku baadhi ya wadau wakidai kuwa mabadiliko yaliyofanywa na Serikali yameongeza mianya ya upendeleo na kupunguza ushindani.

Hata hivyo, Serikali imekanusha tuhuma hizo ikisisitiza kuwa hatua zote zilizochukuliwa zilikuwa halali kisheria na zililenga kuhakikisha nchi haikukumbwa na uhaba wa mafuta wakati wa mgogoro wa vita vya Mashariki ya Kati.

Bei zapanda kufuatia vita Mashariki ya Kati​

Tangu mwishoni mwa Februari 2026, mapigano kati ya Iran, Israel na Marekani yalipozidi kushika kasi na kutishia usalama wa Mlango wa Hormuz, ambapo hupita karibu asilimia 20 ya mafuta yanayouzwa duniani, bei ya mafuta ghafi ilianza kupanda kwa kasi.

Kutokana na hali hiyo, EWURA ilianza kurekebisha bei za juu za mafuta kila mwezi. Petroli jijini Dar es Salaam iliongezeka kutoka takribani Sh2,864 kwa lita mwezi Machi hadi Sh3,820 mwezi Aprili, kabla ya kuvuka Sh4,100 mwezi Mei. Serikali ilieleza kuwa ongezeko hilo lilitokana na kupanda kwa bei ya mafuta duniani pamoja na gharama za usafirishaji na bima.

Namaro na mfumo mpya wa uagizaji​

Wakati Serikali ikieleza kuwa mabadiliko ya mfumo wa uagizaji yalilenga kuhakikisha upatikanaji wa mafuta kwa uhakika, jarida la Africa Intelligence katika makala yake ya Julai 20, 2026, lilidai kuwa kampuni ya Namaro Energy imekuwa mnufaika mkubwa wa mfumo huo.

Kwa mujibu wa jarida hilo, Namaro Energy ilipata mikataba minane kati ya 20 ya uagizaji wa mafuta kwa kipindi cha Septemba hadi Desemba 2026, baada ya Serikali kuipa TPDC jukumu la kusimamia uagizaji wa mafuta wakati wa dharura iliyotokana na vita vya Mashariki ya Kati.

Serikali: Hatukuvunja sheria​

Akijibu tuhuma hizo katika mahojiano yake na gazeti la Mwanahalisi la Julai 22, 2026, Mkurugenzi Mtendaji wa TPDC, Mussa Mohamed Makame, amesema Serikali haikuvunja sheria yoyote ilipoipa TPDC jukumu la kuagiza mafuta wakati wa dharura.

Kwa mujibu wake, Sheria ya Petroli ya mwaka 2015 pamoja na Kanuni za Uagizaji wa Mafuta kwa Pamoja za mwaka 2017 na marekebisho yake ya mwaka 2024 zinampa Waziri mwenye dhamana ya Nishati mamlaka ya kuweka utaratibu mbadala wa uagizaji wa mafuta wakati wa dharura ili kuhakikisha nchi inakuwa na mafuta ya kutosha.

Makame amesema TPDC iliwasiliana na kampuni saba za kimataifa lakini ni kampuni tatu pekee zilizojibu maombi hayo, huku Vitol ikionyesha uwezo wa kusambaza mafuta kwa uhakika katika kipindi chote cha vita na kwa bei iliyokuwa inaendana na hali ya soko wakati huo.

Serikali yajibu madai ya kupandisha gharama​

Kuhusu madai kwamba TPDC ilishinda zabuni kwa gharama ya chini lakini baadaye ikaikabidhi Vitol kwa gharama kubwa zaidi, Makame amesema taarifa hizo si za kweli.

Amesema gharama za uagizaji (premium) hazikubadilishwa, zikibaki dola 258.926 kwa dizeli inayoshushwa moja kwa moja, dola 266.702 kwa dizeli inayoshushwa TIPER na dola 284.902 kwa petroli, huku makubaliano na Vitol yakidumu kwa miezi ya Mei hadi Julai bila kubadilisha gharama hizo.

Heche na Shabiby waendelea kuhoji mfumo​

Licha ya maelezo hayo ya Serikali, baadhi ya wanasiasa wanaendelea kuhoji mfumo huo.
Makamu Mwenyekiti wa CHADEMA (Bara), John Heche, alidai kuwa Tanzania inanunua mafuta kutoka Vitol kwa bei ya juu kuliko baadhi ya nchi jirani, huku Mbunge wa Gairo, Ahmed Shabiby, akirejea hoja zake za mwaka 2022 akisema mfumo wa Bulk Procurement umepunguza ushindani na kufungua mianya ya ufisadi.

Serikali: Ruzuku iliwasaidia wananchi​

Pia Serikali imekataa madai kwamba ruzuku ya mafuta haikuwa na manufaa kwa wananchi.

Kwa mujibu wa TPDC, bila ruzuku ya Serikali, mwezi Mei 2026 bei ya dizeli ingefikia Sh4,639 kwa lita badala ya Sh4,248, huku mwezi Juni bei ingekuwa Sh4,839 kwa lita badala ya Sh4,333.

Serikali pia imesema baada ya hali kutulia katika Mlango wa Hormuz, bei za mafuta duniani zilianza kushuka, lakini hazikurejea kwenye viwango vya Februari 2026, hivyo bei za ndani zimeendelea kushuka hatua kwa hatua kulingana na mwenendo wa soko la dunia.

Mjadala bado unaendelea​

Wakati Serikali ikisisitiza kuwa hatua zake zilifuata sheria na zililenga kulinda usalama wa nishati nchini wakati wa dharura, wakosoaji wanaendelea kuhoji uwazi wa mchakato wa uteuzi wa wasambazaji wa mafuta na athari zake kwa ushindani wa soko.

Mjadala huo unaendelea huku suala la uwazi, ushindani na gharama za mafuta likiendelea kuwa moja ya hoja zinazofuatiliwa kwa karibu na wadau wa sekta ya nishati na wananchi kwa ujumla

 

[Marcostilone]

Sheria inatumika kama kinga ya ufisadi tu.

 

[Blender]

😊