mrxtz2026
JF-Expert Member
- Jan 24, 2026
- 609
- 1,314
Wanajamvi,
Kwa miaka mingi tumekuwa tukilalamika kuhusu Katiba yetu. Tumesema haitutendei haki, madaraka yamelundikwa upande mmoja, na sauti ya mwananchi wa kawaida haimo. Tumesubiri Tume, tumesubiri ahadi, tumesubiri mchakato. Leo naleta kitu tofauti.
Kuna Rasimu Kamili ya Katiba ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, iliyoandikwa kwa kina, yenye Sura 14 na Ibara 321. Si makala. Si maoni ya kurasa mbili. Ni Katiba nzima, iliyokamilika, tayari kusomwa na kupimwa.
Niwe wazi: hii si mbadala wa mchakato rasmi wa Katiba. Ni pendekezo. Ni kazi ya kimawazo inayostahili macho ya wasomi, wanasheria na wananchi wa kawaida, ili siku mchakato rasmi ukifika, tusifike mikono mitupu. Tufike na hoja.
Baadhi ya yaliyomo ndani yake:
Kwanza, msingi wake ni kwamba Mamlaka yote yanatoka kwa wananchi, si kinyume chake. Haki ndiyo inayozaa Mamlaka.
Pili, imeongeza Muhimili wa Nne wa Taifa, Baraza la Usimamizi wa Taifa. Fikiria chombo cha kikatiba chenye hadhi sawa na Serikali, Bunge na Mahakama, kilichowekwa mahsusi kusimamia na kulinda Katiba yenyewe. Jambo nililopenda zaidi ni kwamba Baraza linasimamia misingi yote ya kitaifa; kazi yake ni kuhakikisha hakuna Muhimili unaodhoofishwa, na kila mmoja unatimiza majukumu yake kwa mujibu wa Katiba na Sheria.
Tatu, Ibara ya 176 inaweka utaratibu wa kuthibitisha uhalali wa mshindi wa uchaguzi kabla hajaapishwa. Yaani hakuna kushika madaraka kwanza kabla ya kuthibitishwa. Jambo zuri zaidi ni kwamba kila chama kitafanya mapitio ya kura kilizopata, kupitia Tume ya Haki Jinai na Usimamizi wa Sheria itakayosimamia utoaji wa viapo. Mwishoni, Mahakama ya Katiba hupokea malalamiko pale tu chama husika kilipotoa kiapo cha kupinga matokeo katika ngazi ya Rais, Mbunge wa Jimbo au Diwani. Binafsi, naamini Ibara hii inaziba mianya mikubwa ya migogoro ya uchaguzi nchini.
Nne, kuna Mahakama ya Katiba yenye majaji 17, na ukomo wa siku 17 hadi 71 kwa mashauri ya kikatiba, ili haki ya kikatiba isicheleweshwe.
Rasimu nzima, pamoja na maelezo yote, ipo hapa: www.katibampya.com
Sasa nawaachieni nyie Wanajamvi. Someni. Chambueni. Pingeni pale mnapoona hoja ni dhaifu, ungeni mkono pale inapotenda haki.
Swali langu moja kwenu: Je, Rasimu hii inafaa kuwa Katiba ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania? Naomba majibu yenu baada ya kuisoma.
Kwa miaka mingi tumekuwa tukilalamika kuhusu Katiba yetu. Tumesema haitutendei haki, madaraka yamelundikwa upande mmoja, na sauti ya mwananchi wa kawaida haimo. Tumesubiri Tume, tumesubiri ahadi, tumesubiri mchakato. Leo naleta kitu tofauti.
Kuna Rasimu Kamili ya Katiba ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, iliyoandikwa kwa kina, yenye Sura 14 na Ibara 321. Si makala. Si maoni ya kurasa mbili. Ni Katiba nzima, iliyokamilika, tayari kusomwa na kupimwa.
Niwe wazi: hii si mbadala wa mchakato rasmi wa Katiba. Ni pendekezo. Ni kazi ya kimawazo inayostahili macho ya wasomi, wanasheria na wananchi wa kawaida, ili siku mchakato rasmi ukifika, tusifike mikono mitupu. Tufike na hoja.
Baadhi ya yaliyomo ndani yake:
Kwanza, msingi wake ni kwamba Mamlaka yote yanatoka kwa wananchi, si kinyume chake. Haki ndiyo inayozaa Mamlaka.
Pili, imeongeza Muhimili wa Nne wa Taifa, Baraza la Usimamizi wa Taifa. Fikiria chombo cha kikatiba chenye hadhi sawa na Serikali, Bunge na Mahakama, kilichowekwa mahsusi kusimamia na kulinda Katiba yenyewe. Jambo nililopenda zaidi ni kwamba Baraza linasimamia misingi yote ya kitaifa; kazi yake ni kuhakikisha hakuna Muhimili unaodhoofishwa, na kila mmoja unatimiza majukumu yake kwa mujibu wa Katiba na Sheria.
Tatu, Ibara ya 176 inaweka utaratibu wa kuthibitisha uhalali wa mshindi wa uchaguzi kabla hajaapishwa. Yaani hakuna kushika madaraka kwanza kabla ya kuthibitishwa. Jambo zuri zaidi ni kwamba kila chama kitafanya mapitio ya kura kilizopata, kupitia Tume ya Haki Jinai na Usimamizi wa Sheria itakayosimamia utoaji wa viapo. Mwishoni, Mahakama ya Katiba hupokea malalamiko pale tu chama husika kilipotoa kiapo cha kupinga matokeo katika ngazi ya Rais, Mbunge wa Jimbo au Diwani. Binafsi, naamini Ibara hii inaziba mianya mikubwa ya migogoro ya uchaguzi nchini.
Nne, kuna Mahakama ya Katiba yenye majaji 17, na ukomo wa siku 17 hadi 71 kwa mashauri ya kikatiba, ili haki ya kikatiba isicheleweshwe.
Rasimu nzima, pamoja na maelezo yote, ipo hapa: www.katibampya.com
Sasa nawaachieni nyie Wanajamvi. Someni. Chambueni. Pingeni pale mnapoona hoja ni dhaifu, ungeni mkono pale inapotenda haki.
Swali langu moja kwenu: Je, Rasimu hii inafaa kuwa Katiba ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania? Naomba majibu yenu baada ya kuisoma.