- Source #1
- View Source #1
- Source #2
- View Source #2
Taarifa kuhusu sera mpya ya madini zimeibua dhana kwamba Kenya imepiga marufuku kabisa export ya dhahabu, hivyo gold yoyote inayochimbwa nchini haiwezi tena kuuzwa nje.
- Tunachokijua
- Madai hayo yameibuka baada ya Rais William Ruto kusema Serikali imeamua kubadilisha mfumo wa biashara ya madini na kuhakikisha dhahabu inayochimbwa Kenya inaongezewa thamani nchini kabla ya kusafirishwa. The Star
Verdict: MISLEADING
Kenya haijatangaza kusitisha export ya gold yote. Kilichotangazwa ni mpango wa kuzuia unprocessed gold kusafirishwa nje bila kwanza kuchakatwa nchini na kupitia channels zilizoidhinishwa.
Septemba 14, 2026, Rais Ruto alisema Serikali itafanya iwe kinyume cha sheria kusafirisha gold ikiwa haijaprocessiwa Kenya na ikiwa haijapitia njia rasmi za Serikali. Hivyo, processed/refined gold bado inaweza kuuzwa nje chini ya mfumo unaoruhusiwa.
Pia kuna tofauti kati ya policy announcement na blanket legal ban ambayo tayari imeanza kutekelezwa katika kila hali. Mining regulations zinazopatikana Kenya Law bado zinaeleza kuwa mineral exports zinaweza kufanyika kwa mineral export permit, na kila shipment inahitaji permit yake.
Serikali inasema lengo la sera hiyo ni kuhakikisha Kenya haichimbi madini na kuyapeleka nje yakiwa raw, huku sehemu kubwa ya processing, jobs na value addition ikifanyika katika mataifa mengine.
Ruto amesema gold inayozalishwa Kenya inapaswa kuchakatwa nchini na Central Bank of Kenya (CBK) iwe na nafasi ya kwanza ya kuinunua. CBK tayari ina mamlaka ya kununua, kuuza na kushikilia gold chini ya sheria yake. Business Daily Africa
Serikali pia imesema kuna mipango ya kuongeza refining capacity, ikiwa ni pamoja na facilities zinazotengenezwa Kakamega na Nairobi. The Star
Lakini neno “processed” ni muhimu. Gold haitoki ardhini ikiwa tayari ni ile bar safi ya 99.9% ambayo watu huiona kwenye picha. Kati ya kuchimbwa na kuwa bullion, hupitia hatua kadhaa za kiufundi.
Gold inaprocessiwa vipi?
- Kuchimba ore – Wachimbaji kwanza hutoa miamba yenye gold kutoka ardhini. Mara nyingi kiasi halisi cha gold kwenye rock huwa kidogo sana ukilinganisha na material nyingine.
- Crushing na grinding – Miamba hiyo huvunjwavunjwa na kusagwa kuwa particles ndogo ili gold iliyofungiwa ndani ya rock iweze kutenganishwa. USGS inaeleza crushing na milling kama hatua za mwanzo katika processing ya gold ore. USGS Publications
- Concentration – Kulingana na aina ya ore, processors wanaweza kutumia gravity separation kwa sababu gold ni nzito kuliko minerals nyingi nyingine. Flotation pia inaweza kutumika kutenganisha minerals zenye gold na material isiyohitajika. USGS Publications
- Leaching – Kwa gold iliyo katika particles ndogo sana, industrial operations zinaweza kutumia controlled chemical processing, ikiwemo cyanide leaching, kutoa gold kutoka kwenye ore. Gold iliyoyeyushwa hukusanywa kwa mifumo kama Carbon-in-Leach (CIL) au Carbon-in-Pulp (CIP). Cyanide ni chemical hatari, hivyo matumizi yake yanahitaji controls kali za mazingira na usalama. USGS Publications
- Recovery – Gold iliyokusanywa kwenye activated carbon hutolewa tena na inaweza kurejeshwa kwa electrowinning, ambapo current ya umeme husaidia kutenganisha precious metal kutoka kwenye solution. Njia nyingine inayotumika viwandani ni Merrill-Crowe precipitation. USGS Publications
- Smelting – Gold concentrate inayopatikana huyeyushwa kwenye furnace na kutengenezwa kuwa doré bar. Doré si gold safi kabisa; inaweza kuwa mchanganyiko wa gold, silver na metals nyingine. World Gold Council inasema doré inayozalishwa kwenye mine mara nyingi huwa na takribani 60–90% gold. World Gold Council
- Refining – Doré huenda refinery kwa purification zaidi. Processes kama Miller process na Wohlwill process zinaweza kutoa bullion yenye purity ya takribani 99.6% hadi zaidi ya 99.9%, kutegemea njia iliyotumika. USGS Publications
- Assaying na certification – Hatimaye gold hupimwa kujua purity na weight yake, kisha inaweza kutengenezwa kuwa bullion bars zinazokidhi standards zinazohitajika kwa biashara au reserves.
