OMKEIT 93
JF-Expert Member
- May 12, 2026
- 294
- 442
Shukrani zote anastahiki Allah Mola mlezi wa walimwengu wote
Swala na salamu zimshikie kipenzi chetu mtume Muhammad swalallahu alayhi wasalam na jamaa zake na maswahaba zake na watakaowafuata hao kwa wema mpaka siku ya mwisho.
Ama baada ya hayo;
Katika zama hizi, watu wengi wamekuwa wakiwaita wale wanaoshikamana na Qur’an na Sunnah kuwa ni “wenye msimamo mkali” au “wanaojifanya wanajua dini sana.” Lakini swali la msingi ni hili:
Je, kushikamana na mafundisho sahihi ya Mtume Muhammad ﷺ ni ukali au ni utiifu kwa Mwenyezi Mungu?
Ukweli ni kwamba Uislamu wa kweli haujengwi kwa hisia, mila au mazoea ya watu, bali hujengwa kwa:
Qur’an
Sunnah
Ufahamu wa Maswahaba na Wanachuoni wa haki
Na hii ndiyo njia waliyoifuata watu wa Sunnah.
1. MWENYEZI MUNGU AMEAMRISHA KUFUATA QUR’AN NA SUNNAH
Mwenyezi Mungu amesema:
وَأَطِيعُوا۟ ٱللَّهَ وَأَطِيعُوا۟ ٱلرَّسُولَ
“Na mtiini Allah na mtiini Mtume.”
— Surah An-Nisa 4:59
Aya hii inaonyesha wazi kuwa utiifu wa Mtume Muhammad ﷺ ni sehemu ya dini. Hivyo mwenye kushikamana na Hadithi sahihi hafuati matamanio, bali anafuata amri ya Allah.
2. MTUME ALIAGIZA TUSHIKAMANE NA SUNNAH YAKE
Mtume Muhammad ﷺ alisema:
فَعَلَيْكُمْ بِسُنَّتِي وَسُنَّةِ الْخُلَفَاءِ الرَّاشِدِينَ الْمَهْدِيِّينَ مِنْ بَعْدِي، تَمَسَّكُوا بِهَا وَعَضُّوا عَلَيْهَا بِالنَّوَاجِذِ
“Shikamaneni na Sunnah yangu na Sunnah ya Makhalifa waongofu baada yangu. Ishikeni kwa nguvu.”
— Hadithi Sahihi, Abu Dawud na Tirmidhiy
Hivyo kushikamana na Sunnah si ukali bali ni wasia wa Mtume Muhammad ﷺ mwenyewe.
3. WATU WA SUNNAH HUREJEA KWENYE DALILI, SI HISIA
Tofauti kubwa kati ya watu wa Sunnah na wengine ni kuwa:
Watu wa Sunnah huuliza: “Allah amesema nini?” na “Mtume amesema nini?”
Hawatangulizi maneno ya watu mbele ya Qur’an na Hadithi sahihi
Mwenyezi Mungu amesema:
فَإِن تَنَـٰزَعْتُمْ فِى شَىْءٍۢ فَرُدُّوهُ إِلَى ٱللَّهِ وَٱلرَّسُولِ
“Mkikhitalifiana katika jambo lirudisheni kwa Allah na Mtume.”
— Surah An-Nisa 4:59
Hii ndiyo misingi ya watu wa Sunnah.
4. MASWAHABA WALIFUATA SUNNAH KWA NGUVU
Maswahaba hawakuwa wakitanguliza maoni yao mbele ya Hadithi za Mtume Muhammad ﷺ.
Abdullah ibn Mas'ud رضي الله عنه alisema:
اتَّبِعُوا وَلَا تَبْتَدِعُوا فَقَدْ كُفِيتُمْ
“Fuateni wala msibuni mambo mapya katika dini, kwani mmetoshelezwa.”
Hii inaonyesha kuwa njia salama ni kushikamana na Sunnah, si kuzusha mambo yasiyo na dalili.
5. WANACHUONI WAKUBWA WALISISITIZA KUFUATA SUNNAH
Imam Malik رحمه الله alisema:
“Hatoweza kuimarika mwisho wa Ummah huu isipokuwa kwa yale yaliyoimarisha mwanzo wake.”
Na yaliyoimarisha mwanzo wa Ummah ni:
Qur’an
Sunnah
Njia ya Maswahaba
Imam Ash-Shafi’iy رحمه الله alisema:
“Ikiwa Hadithi ni sahihi, basi hiyo ndiyo madhehebu yangu.”
Hii inaonyesha kuwa Wanachuoni wa kweli walikuwa wakirudi kwenye dalili sahihi.
6. JE, KUITA KWENYE SUNNAH NI UKALI?
Leo mtu akisema:
Tufuate Hadithi sahihi
Turejee kwenye Qur’an
Tuache bidaa
Tuige ibada za Mtume
Wengine humuita mkali.
Lakini ukweli ni kuwa:
Kushikamana na haki siku zote huonekana kuwa ngumu kwa watu waliyozoea mazoea yasiyo na dalili.
Mtume Muhammad ﷺ alisema:
بَدَأَ الْإِسْلَامُ غَرِيبًا وَسَيَعُودُ غَرِيبًا كَمَا بَدَأَ
“Uislamu ulianza ukiwa mgeni na utarudi kuwa mgeni kama ulivyoanza.”
— Sahih Muslim
7. WATU WA SUNNAH NDIO WANAOJARIBU KUFUATA UISLAMU WA MTUME NA MASWAHABA
Watu wa Sunnah hawaabudu majina wala makundi. Lengo lao ni:
Kufuata Qur’an
Kufuata Sunnah sahihi
Kuelewa dini kwa ufahamu wa Maswahaba
Mwenyezi Mungu amesema:
وَٱلسَّـٰبِقُونَ ٱلْأَوَّلُونَ مِنَ ٱلْمُهَـٰجِرِينَ وَٱلْأَنصَارِ وَٱلَّذِينَ ٱتَّبَعُوهُم بِإِحْسَـٰنٍ رَّضِىَ ٱللَّهُ عَنْهُمْ
“Na waliotangulia wa mwanzo katika Muhajirina na Answari pamoja na wale waliowafuata kwa wema, Allah ameridhia nao.”
— Surah At-Tawbah 9:100
Hivyo njia ya kuokoka ni kufuata njia ya Maswahaba kwa uadilifu.
Hitimisho
Kushikamana na Sunnah si ukali, bali ni utiifu kwa Allah na Mtume Wake Muhammad ﷺ.
Njia iliyo salama ni:
Qur’an
Sunnah sahihi
Ufahamu wa Maswahaba na Wanachuoni wa haki
Waislamu wanapaswa kupima maneno kwa dalili, si kwa hisia au majina ya makundi.
Mwenye kushikamana na Sunnah kwa ikhlasi hataki fitna, bali anataka dini ibaki kama aliyoileta Mtume Muhammad ﷺ.
Swala na salamu zimshikie kipenzi chetu mtume Muhammad swalallahu alayhi wasalam na jamaa zake na maswahaba zake na watakaowafuata hao kwa wema mpaka siku ya mwisho.
Ama baada ya hayo;
Katika zama hizi, watu wengi wamekuwa wakiwaita wale wanaoshikamana na Qur’an na Sunnah kuwa ni “wenye msimamo mkali” au “wanaojifanya wanajua dini sana.” Lakini swali la msingi ni hili:
Je, kushikamana na mafundisho sahihi ya Mtume Muhammad ﷺ ni ukali au ni utiifu kwa Mwenyezi Mungu?
Ukweli ni kwamba Uislamu wa kweli haujengwi kwa hisia, mila au mazoea ya watu, bali hujengwa kwa:
Qur’an
Sunnah
Ufahamu wa Maswahaba na Wanachuoni wa haki
Na hii ndiyo njia waliyoifuata watu wa Sunnah.
1. MWENYEZI MUNGU AMEAMRISHA KUFUATA QUR’AN NA SUNNAH
Mwenyezi Mungu amesema:
وَأَطِيعُوا۟ ٱللَّهَ وَأَطِيعُوا۟ ٱلرَّسُولَ
“Na mtiini Allah na mtiini Mtume.”
— Surah An-Nisa 4:59
Aya hii inaonyesha wazi kuwa utiifu wa Mtume Muhammad ﷺ ni sehemu ya dini. Hivyo mwenye kushikamana na Hadithi sahihi hafuati matamanio, bali anafuata amri ya Allah.
2. MTUME ALIAGIZA TUSHIKAMANE NA SUNNAH YAKE
Mtume Muhammad ﷺ alisema:
فَعَلَيْكُمْ بِسُنَّتِي وَسُنَّةِ الْخُلَفَاءِ الرَّاشِدِينَ الْمَهْدِيِّينَ مِنْ بَعْدِي، تَمَسَّكُوا بِهَا وَعَضُّوا عَلَيْهَا بِالنَّوَاجِذِ
“Shikamaneni na Sunnah yangu na Sunnah ya Makhalifa waongofu baada yangu. Ishikeni kwa nguvu.”
— Hadithi Sahihi, Abu Dawud na Tirmidhiy
Hivyo kushikamana na Sunnah si ukali bali ni wasia wa Mtume Muhammad ﷺ mwenyewe.
3. WATU WA SUNNAH HUREJEA KWENYE DALILI, SI HISIA
Tofauti kubwa kati ya watu wa Sunnah na wengine ni kuwa:
Watu wa Sunnah huuliza: “Allah amesema nini?” na “Mtume amesema nini?”
Hawatangulizi maneno ya watu mbele ya Qur’an na Hadithi sahihi
Mwenyezi Mungu amesema:
فَإِن تَنَـٰزَعْتُمْ فِى شَىْءٍۢ فَرُدُّوهُ إِلَى ٱللَّهِ وَٱلرَّسُولِ
“Mkikhitalifiana katika jambo lirudisheni kwa Allah na Mtume.”
— Surah An-Nisa 4:59
Hii ndiyo misingi ya watu wa Sunnah.
4. MASWAHABA WALIFUATA SUNNAH KWA NGUVU
Maswahaba hawakuwa wakitanguliza maoni yao mbele ya Hadithi za Mtume Muhammad ﷺ.
Abdullah ibn Mas'ud رضي الله عنه alisema:
اتَّبِعُوا وَلَا تَبْتَدِعُوا فَقَدْ كُفِيتُمْ
“Fuateni wala msibuni mambo mapya katika dini, kwani mmetoshelezwa.”
Hii inaonyesha kuwa njia salama ni kushikamana na Sunnah, si kuzusha mambo yasiyo na dalili.
5. WANACHUONI WAKUBWA WALISISITIZA KUFUATA SUNNAH
Imam Malik رحمه الله alisema:
“Hatoweza kuimarika mwisho wa Ummah huu isipokuwa kwa yale yaliyoimarisha mwanzo wake.”
Na yaliyoimarisha mwanzo wa Ummah ni:
Qur’an
Sunnah
Njia ya Maswahaba
Imam Ash-Shafi’iy رحمه الله alisema:
“Ikiwa Hadithi ni sahihi, basi hiyo ndiyo madhehebu yangu.”
Hii inaonyesha kuwa Wanachuoni wa kweli walikuwa wakirudi kwenye dalili sahihi.
6. JE, KUITA KWENYE SUNNAH NI UKALI?
Leo mtu akisema:
Tufuate Hadithi sahihi
Turejee kwenye Qur’an
Tuache bidaa
Tuige ibada za Mtume
Wengine humuita mkali.
Lakini ukweli ni kuwa:
Kushikamana na haki siku zote huonekana kuwa ngumu kwa watu waliyozoea mazoea yasiyo na dalili.
Mtume Muhammad ﷺ alisema:
بَدَأَ الْإِسْلَامُ غَرِيبًا وَسَيَعُودُ غَرِيبًا كَمَا بَدَأَ
“Uislamu ulianza ukiwa mgeni na utarudi kuwa mgeni kama ulivyoanza.”
— Sahih Muslim
7. WATU WA SUNNAH NDIO WANAOJARIBU KUFUATA UISLAMU WA MTUME NA MASWAHABA
Watu wa Sunnah hawaabudu majina wala makundi. Lengo lao ni:
Kufuata Qur’an
Kufuata Sunnah sahihi
Kuelewa dini kwa ufahamu wa Maswahaba
Mwenyezi Mungu amesema:
وَٱلسَّـٰبِقُونَ ٱلْأَوَّلُونَ مِنَ ٱلْمُهَـٰجِرِينَ وَٱلْأَنصَارِ وَٱلَّذِينَ ٱتَّبَعُوهُم بِإِحْسَـٰنٍ رَّضِىَ ٱللَّهُ عَنْهُمْ
“Na waliotangulia wa mwanzo katika Muhajirina na Answari pamoja na wale waliowafuata kwa wema, Allah ameridhia nao.”
— Surah At-Tawbah 9:100
Hivyo njia ya kuokoka ni kufuata njia ya Maswahaba kwa uadilifu.
Hitimisho
Kushikamana na Sunnah si ukali, bali ni utiifu kwa Allah na Mtume Wake Muhammad ﷺ.
Njia iliyo salama ni:
Qur’an
Sunnah sahihi
Ufahamu wa Maswahaba na Wanachuoni wa haki
Waislamu wanapaswa kupima maneno kwa dalili, si kwa hisia au majina ya makundi.
Mwenye kushikamana na Sunnah kwa ikhlasi hataki fitna, bali anataka dini ibaki kama aliyoileta Mtume Muhammad ﷺ.
