Suley2019
JF-Expert Member
- Oct 7, 2019
- 2,203
- 5,610
Kampuni tanzu ya Barrick Gold Corp. inasema inapoteza mamilioni ya dola kutokana na “uvamizi haramu na hatari” unaofanywa na wakazi wa vijiji wa Tanzania, ambao mara nyingi huwa na silaha kama mikuki na mapanga.
Affidavit na ushahidi mwingine uliotolewa na mameneja wa Barrick, ambao uliwasilishwa mahakamani Ontario hivi karibuni na kuonekana na The Globe and Mail, unatoa mwangaza nadra juu ya vurugu zinazotokea mara kwa mara kati ya wakazi wa vijiji na polisi karibu na mgodi wa dhahabu wa North Mara nchini Tanzania.
Maafisa na mawakili wa Barrick, yenye makao yake makuu Toronto, na kampuni tanzu ya North Mara, wameelezea mgodi huo kama eneo la migogoro ya mara kwa mara, linalohitaji uwepo mkubwa wa polisi kwenye vijiji vilivyomzunguka.
Pia walifichua maelezo ya makubaliano ambayo kampuni tanzu ya Barrick inalipa ada ya kila siku kwa maafisa wa polisi zaidi ya 150 wa Tanzania ili kutoa usalama katika maeneo hadi umbali wa kilomita 20 kutoka eneo la mgodi.
Apolinary Lyambiko, meneja mkuu wa mgodi wa North Mara, alitoa maelezo ya kina kuhusu migogoro inayozunguka mgodi huo. “Mgodi huu hulengwa mara kwa mara na wavamizi wanaoingia kwa njia haramu wakitaka kuiba miamba yenye dhahabu na mali nyingine, ikiwemo mafuta na vifaa,” alisema katika affidavit.
“Wavamizi hawa mara nyingi ni hatari na wenye vurugu,” Bw. Lyambiko alisema. “Mara nyingi huwa na silaha kama mapanga, mikuki, manati, mawe, vipasua metali na nyundo. Mara nyingi huvamia mgodi wakiwa makundi makubwa.”
Kwa zaidi ya muongo mmoja uliopita, makumi ya wakazi wa vijiji wameuawa katika migogoro inayozunguka mgodi wa North Mara, wakiwemo waliodaiwa kupigwa risasi na polisi. Hata hivyo, tangu mwaka 2019, kampuni imefanikiwa kupunguza idadi ya “matukio ya kiusalama” kwenye mgodi, Bw. Lyambiko alisema.
Kesi hiyo katika Mahakama Kuu ya Ontario ilianzishwa na wakazi wa vijiji wa Tanzania, wakidai kuwa wao au ndugu zao waliuawa, kujeruhiwa, au kuteswa na polisi wa eneo wanaolipwa na kupewa vifaa na kampuni tanzu ya Barrick. Kesi hiyo ilitupiliwa mbali Novemba 26 na Jaji Edward Morgan, ambaye aliamua kuwa inapaswa kusikilizwa nchini Tanzania. Mawakili wa walalamikaji wanasema wanafikiria kukata rufaa kuhusu uamuzi huo wa Ontario.
Kesi mbili za awali, zilizo na madai sawa kuhusu North Mara, ziliwasilishwa katika mahakama za Uingereza, ambako kampuni tanzu ya Barrick ilikuwa imeorodheshwa hadharani. Barrick na kampuni zake tanzu zilisuluhisha kesi hizo nje ya mahakama mnamo 2015 na 2024 bila kukubali kosa lolote.
“Eneo hili la mgodi, kutokana na wavamizi, kimsingi limegeuka kuwa kambi ya kijeshi,” alisema wakili wa Barrick, Kent Thomson, wakati wa kusikilizwa kwa kesi hiyo Oktoba.
“Limezungukwa na ukuta wenye urefu wa futi 14 uliowekwa nyaya za miiba juu yake, na watu hupanda ukuta huo, mara nyingine mamia kwa wakati mmoja au makundi ya watu, wakiwa na mapanga, mikuki, na kadhalika, katika giza la usiku,” alisema.
Bw. Lyambiko, katika affidavit yake, alisema wavamizi mara nyingi ni sehemu ya “mitandao ya kihalifu ya eneo hilo.” Mara nyingi huingia kwa hatari katika mashimo na maeneo ya chini ya ardhi ya mgodi, alisema.
“Uvamizi haramu katika North Mara umesababisha hasara au uharibifu wa mamilioni ya dola, ikiwemo upotevu wa madini, mafuta, na vifaa vingine, pamoja na uharibifu wa vifaa vinavyohitajika kwa uendeshaji wa mgodi,” alisema.
Katika matukio kadhaa, wavamizi wameingia kwenye maeneo yanayoendelea kuchimbwa na kulipua mabomu wakijaribu kuiba miamba yenye dhahabu, alisema.
Katika kesi hiyo ya mahakama ya Ontario, Barrick ilisema haina udhibiti au usimamizi wa moja kwa moja kwa polisi wa Tanzania. Hata hivyo, ilithibitisha kuwa inatoa malipo ya kila siku, magari, mafuta, vifaa, na chakula kwa polisi.
Sebastiaan Bock, afisa mkuu wa operesheni kwa kampuni za Barrick katika kanda ya Afrika na Mashariki ya Kati, alisema katika ushuhuda wake kuwa kampuni tanzu ya North Mara inalipa ada ya kila siku ya shilingi 100,000 za Tanzania (takriban dola 58) kwa kila afisa wa polisi aliye kazini kila siku, zaidi ya mshahara wao wa kawaida.
Kampuni ya uchimbaji inatoa matengenezo na ukarabati wa magari inayoipatia polisi, Bw. Bock alisema. Pia imejenga kambi ya polisi, ikijumuisha kantini, alisema.
Wakati polisi wanawajibika kwa usalama nje ya eneo la mgodi, wana ofisi ya ushirikiano ndani ya mgodi na huita mgodi mara moja ikiwa walinzi wa mgodi wasio na silaha wanaamini maisha yao yako hatarini, alisema.
Nakala ya makubaliano ya mwaka 2022 kati ya kampuni tanzu ya Barrick na polisi wa Tanzania, iliyochapishwa kwenye tovuti ya Barrick muda mfupi kabla ya kusikilizwa kwa kesi ya Ontario, inathibitisha malipo ya kampuni kwa polisi na inaonyesha kwamba kampuni tanzu inatoa magari 20 aina ya Toyota Land Cruiser kwa matumizi ya polisi. Makubaliano hayo pia yanaorodhesha vijiji 11 katika eneo la usalama karibu na mgodi huo.
PIA SOMA
- Ontario: Mahakama Kuu ya Canada Yatupilia Mbali Shauri la Wanaharakati Walioshitaki Barrick Kukiuka Haki za Binadamu Kwa kutumia Polisi North Mara.
Affidavit na ushahidi mwingine uliotolewa na mameneja wa Barrick, ambao uliwasilishwa mahakamani Ontario hivi karibuni na kuonekana na The Globe and Mail, unatoa mwangaza nadra juu ya vurugu zinazotokea mara kwa mara kati ya wakazi wa vijiji na polisi karibu na mgodi wa dhahabu wa North Mara nchini Tanzania.
Maafisa na mawakili wa Barrick, yenye makao yake makuu Toronto, na kampuni tanzu ya North Mara, wameelezea mgodi huo kama eneo la migogoro ya mara kwa mara, linalohitaji uwepo mkubwa wa polisi kwenye vijiji vilivyomzunguka.
Pia walifichua maelezo ya makubaliano ambayo kampuni tanzu ya Barrick inalipa ada ya kila siku kwa maafisa wa polisi zaidi ya 150 wa Tanzania ili kutoa usalama katika maeneo hadi umbali wa kilomita 20 kutoka eneo la mgodi.
Apolinary Lyambiko, meneja mkuu wa mgodi wa North Mara, alitoa maelezo ya kina kuhusu migogoro inayozunguka mgodi huo. “Mgodi huu hulengwa mara kwa mara na wavamizi wanaoingia kwa njia haramu wakitaka kuiba miamba yenye dhahabu na mali nyingine, ikiwemo mafuta na vifaa,” alisema katika affidavit.
“Wavamizi hawa mara nyingi ni hatari na wenye vurugu,” Bw. Lyambiko alisema. “Mara nyingi huwa na silaha kama mapanga, mikuki, manati, mawe, vipasua metali na nyundo. Mara nyingi huvamia mgodi wakiwa makundi makubwa.”
Kwa zaidi ya muongo mmoja uliopita, makumi ya wakazi wa vijiji wameuawa katika migogoro inayozunguka mgodi wa North Mara, wakiwemo waliodaiwa kupigwa risasi na polisi. Hata hivyo, tangu mwaka 2019, kampuni imefanikiwa kupunguza idadi ya “matukio ya kiusalama” kwenye mgodi, Bw. Lyambiko alisema.
Kesi hiyo katika Mahakama Kuu ya Ontario ilianzishwa na wakazi wa vijiji wa Tanzania, wakidai kuwa wao au ndugu zao waliuawa, kujeruhiwa, au kuteswa na polisi wa eneo wanaolipwa na kupewa vifaa na kampuni tanzu ya Barrick. Kesi hiyo ilitupiliwa mbali Novemba 26 na Jaji Edward Morgan, ambaye aliamua kuwa inapaswa kusikilizwa nchini Tanzania. Mawakili wa walalamikaji wanasema wanafikiria kukata rufaa kuhusu uamuzi huo wa Ontario.
Kesi mbili za awali, zilizo na madai sawa kuhusu North Mara, ziliwasilishwa katika mahakama za Uingereza, ambako kampuni tanzu ya Barrick ilikuwa imeorodheshwa hadharani. Barrick na kampuni zake tanzu zilisuluhisha kesi hizo nje ya mahakama mnamo 2015 na 2024 bila kukubali kosa lolote.
“Eneo hili la mgodi, kutokana na wavamizi, kimsingi limegeuka kuwa kambi ya kijeshi,” alisema wakili wa Barrick, Kent Thomson, wakati wa kusikilizwa kwa kesi hiyo Oktoba.
“Limezungukwa na ukuta wenye urefu wa futi 14 uliowekwa nyaya za miiba juu yake, na watu hupanda ukuta huo, mara nyingine mamia kwa wakati mmoja au makundi ya watu, wakiwa na mapanga, mikuki, na kadhalika, katika giza la usiku,” alisema.
Bw. Lyambiko, katika affidavit yake, alisema wavamizi mara nyingi ni sehemu ya “mitandao ya kihalifu ya eneo hilo.” Mara nyingi huingia kwa hatari katika mashimo na maeneo ya chini ya ardhi ya mgodi, alisema.
“Uvamizi haramu katika North Mara umesababisha hasara au uharibifu wa mamilioni ya dola, ikiwemo upotevu wa madini, mafuta, na vifaa vingine, pamoja na uharibifu wa vifaa vinavyohitajika kwa uendeshaji wa mgodi,” alisema.
Katika matukio kadhaa, wavamizi wameingia kwenye maeneo yanayoendelea kuchimbwa na kulipua mabomu wakijaribu kuiba miamba yenye dhahabu, alisema.
Katika kesi hiyo ya mahakama ya Ontario, Barrick ilisema haina udhibiti au usimamizi wa moja kwa moja kwa polisi wa Tanzania. Hata hivyo, ilithibitisha kuwa inatoa malipo ya kila siku, magari, mafuta, vifaa, na chakula kwa polisi.
Sebastiaan Bock, afisa mkuu wa operesheni kwa kampuni za Barrick katika kanda ya Afrika na Mashariki ya Kati, alisema katika ushuhuda wake kuwa kampuni tanzu ya North Mara inalipa ada ya kila siku ya shilingi 100,000 za Tanzania (takriban dola 58) kwa kila afisa wa polisi aliye kazini kila siku, zaidi ya mshahara wao wa kawaida.
Kampuni ya uchimbaji inatoa matengenezo na ukarabati wa magari inayoipatia polisi, Bw. Bock alisema. Pia imejenga kambi ya polisi, ikijumuisha kantini, alisema.
Wakati polisi wanawajibika kwa usalama nje ya eneo la mgodi, wana ofisi ya ushirikiano ndani ya mgodi na huita mgodi mara moja ikiwa walinzi wa mgodi wasio na silaha wanaamini maisha yao yako hatarini, alisema.
Nakala ya makubaliano ya mwaka 2022 kati ya kampuni tanzu ya Barrick na polisi wa Tanzania, iliyochapishwa kwenye tovuti ya Barrick muda mfupi kabla ya kusikilizwa kwa kesi ya Ontario, inathibitisha malipo ya kampuni kwa polisi na inaonyesha kwamba kampuni tanzu inatoa magari 20 aina ya Toyota Land Cruiser kwa matumizi ya polisi. Makubaliano hayo pia yanaorodhesha vijiji 11 katika eneo la usalama karibu na mgodi huo.
PIA SOMA
- Ontario: Mahakama Kuu ya Canada Yatupilia Mbali Shauri la Wanaharakati Walioshitaki Barrick Kukiuka Haki za Binadamu Kwa kutumia Polisi North Mara.
