Kiongozi wa juu wa serikali alisema wasipewe chakula hadi watakapokufa

Miaka zaidi ya hamsini imepita tangu kumalizika kwa Vita vya Biafra nchini Nigeria, lakini majeraha ya kipindi hicho bado yanaendelea kuishi katika kumbukumbu za manusura na familia zilizopoteza wapendwa wao.

Vita hivyo vilidumu kuanzia mwaka 1967 hadi 1970 baada ya eneo la mashariki mwa Nigeria, lililotawaliwa zaidi na kabila la Igbo, kujitangaza kuwa Jamhuri ya Biafra chini ya uongozi wa Chukwuemeka Odumegwu Ojukwu.

Uamuzi huo ulifuatia mvutano mkubwa wa kisiasa, mauaji ya maelfu ya raia wa Igbo katika maeneo ya kaskazini mwa Nigeria, pamoja na madai ya kutengwa kisiasa na kiuchumi.

Kilichoanza kama mgogoro wa kisiasa kiligeuka kuwa moja ya majanga makubwa zaidi ya kibinadamu barani Afrika. Wakati jeshi la serikali ya Nigeria likiendelea na operesheni za kijeshi dhidi ya Biafra, serikali hiyo pia iliweka mzingiro mkali wa anga, nchi kavu na baharini katika eneo lote la Biafra.

Hatua hiyo ilizuia chakula, dawa na misaada mingine muhimu kuwafikia mamilioni ya raia waliokuwa wamekwama ndani ya eneo hilo.

Hata hivyo Jeshi la Nigeria liliungwa mkono na Selikali ya Uingereza Wakati Ule.

Wanahistoria na mashirika ya kibinadamu yameeleza kuwa njaa ilitumika kama silaha ya vita. Tafiti mbalimbali zimebainisha kuwa mamia ya maelfu hadi mamilioni ya watu walikufa kutokana na utapiamlo, magonjwa na ukosefu wa chakula, huku makadirio mengi yakionyesha kuwa zaidi ya watu 700,000 walifariki kutokana na njaa pekee.

Picha za watoto waliodhoofika miili yao kwa ugonjwa wa kwashiorkor zilienea duniani kote mwaka 1968 na kushtua jumuiya ya kimataifa.

Watoto hao walionekana wakiwa na matumbo yaliyovimba, mifupa iliyoonekana wazi na macho yaliyojaa huzuni kutokana na njaa kali iliyokumba Biafra.

Mashirika ya misaada ya kimataifa, yakiwemo Kanisa Katoliki, makanisa ya Kiprotestanti na Kamati ya Kimataifa ya Msalaba Mwekundu, yalijaribu kupeleka chakula na dawa kwa ndege wakati wa usiku.

Hata hivyo, juhudi hizo zilikuwa na vikwazo vikubwa kutokana na mzingiro uliowekwa na serikali ya Nigeria ambayo ilihofia kuwa ndege hizo pia zingeweza kusafirisha silaha kwa waasi wa Biafra.

Mmoja wa manusura wa vita hivyo, aliyenukuliwa katika kumbukumbu mbalimbali za vita, alieleza hali ya kutisha waliyoipitia:

"Tulikula majani na mizizi ya porini ili kuishi. Watoto walikufa mikononi mwa mama zao kwa sababu hakukuwa na chakula."

Shuhuda mwingine alikumbuka:
"Tuliona ndege za misaada angani usiku, lakini mara nyingi chakula kilikuwa kidogo sana kulinganisha na idadi ya watu waliokuwa wanakufa kwa njaa."

Kauli hizo zinaakisi maumivu yaliyowapata mamilioni ya watu waliokwama katika eneo lililozingirwa kwa karibu miaka mitatu. Maelfu ya familia zilifutika kabisa, huku vijiji vingi vikibaki bila watoto, wazazi au wazee.

Hadi leo, mjadala unaendelea kuhusu kiwango cha uwajibikaji wa serikali ya Nigeria katika janga hilo.

Wakati upande wa Biafra na baadhi ya wanahistoria wakidai kuwa mzingiro wa chakula ulikusudiwa kuwalazimisha wananchi kujisalimisha kwa njia ya njaa, serikali ya Nigeria wakati huo ilisisitiza kuwa ilizuia baadhi ya misaada kwa sababu ilihofia kuwa njia hizo zilitumiwa pia kusafirisha silaha kwa waasi.

Mnamo Januari 1970, Biafra ilijisalimisha rasmi na vita vikamalizika. Lakini kwa maelfu ya manusura, mwisho wa mapigano haukumaanisha mwisho wa maumivu.

Walibaki na kumbukumbu za watoto waliokufa kwa njaa, familia zilizotoweka na kizazi kizima kilichopotea katika moja ya majanga makubwa zaidi ya kibinadamu katika historia ya Afrika.

Leo, Vita vya Biafra vinakumbukwa si tu kama vita vya kisiasa, bali kama onyo kwa dunia kuhusu madhara ya kutumia njaa kama silaha ya vita dhidi ya raia wasio na hatia.