Ndugu yangu, hoja yako ina nguvu sana kihemko, na hakuna anayeweza kufuta makovu au gharama za mali na maisha zilizopotea katika harakati za kulinda umoja huu. Ni kweli kabisa, kihistoria na kiuchumi, kuna maumivu makubwa yaliyopatikana.
Lakini naomba tutafakari hili kwa jicho la kifalsafa na kiuhalisia: Hakuna muungano duniani uliokamilika, na kila ndoa ya kimataifa hupitia vipindi vya dhoruba na majeraha kabla ya kupata utulivu. Swali la msingi la kifalsafa hapa ni hili: Je, dawa ya nyumba inayovuja ni kuibomoa na kulala nje kwenye baridi, au ni kuziba paa lililobomoka ili kulinda usalama wa familia iliyo ndani?
Tukizungumza kwa uhalisia, njia ya kistaarabu si kukimbia changamoto, bali ni kuzikabili. Na ukweli ni kwamba, kupitia vikao vya Kamati ya Pamoja kati ya Serikali ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania na Serikali ya Mapinduzi ya Zanzibar, kero zaidi ya 22 za Muungano zimeshapatiwa ufumbuzi wa kisheria na kiutendaji. Baadhi ya mambo makubwa yaliyokuwa yakileta mfarakano na sasa yamepata majibu ni pamoja na:
Usimamizi wa Bahari Kuu na Uvuvi: Hapo awali kulikuwa na mgogoro mkubwa wa usimamizi na mgawanyo wa mapato ya uvuvi kwenye Bahari Kuu. Leo hii, kero hii imetatuliwa kwa kuundwa kwa mamlaka ya pamoja na mgawanyo wa mapato ya rasilimali hizo.
Ajira kwa Wazanzibari kwenye Taasisi za Muungano: Kulikuwa na lalamiko la muda mrefu kuwa Wazanzibari hawapati fursa sawa za ajira kwenye taasisi za muungano. Jambo hili lilitatuliwa kwa kuweka mfumo rasmi wa asilimia ya nafasi (quota) kwa ajili ya watumishi kutoka Zanzibar.
Uingizaji wa Bidhaa na Biashara: Vikwazo vya kibiashara, kama vile uingizaji wa maziwa, sukari, na bidhaa nyengine kutoka Zanzibar kwenda Tanzania Bara, vimekuwa vikijadiliwa na kuondolewa ili kuruhusu soko huru ndani ya nchi moja. [
Mgawanyo wa Misaada ya Nje: Changamoto ya jinsi misaada na mikopo kutoka kwa wafadhili wa nje inavyogawanywa kati ya Bara na Visiwani imepatiwa muundo wa makubaliano ili kuhakikisha Zanzibar inapata fungu lake stahiki kwa maendeleo.
Kifalsafa, uasili wetu hautegemei tu mipaka ya kikoloni ya u-Tanganyika au u-Zanzibar. Uasili wetu halisi upo kwenye undugu wa kijamii, lugha ya Kiswahili, na mwingiliano wa damu ambao ulikuwepo hata kabla ya wakoloni kuweka mipaka ya ramani. Tukiuvunja Muungano kwa hasira ya makovu ya nyuma, hatutarudi kwenye amani ya zamani; badala yake, tutatengeneza mipaka mipya ya uadui, migogoro ya viza, kodi za mipakani, na hatari kubwa ya kiusalama kwa visiwa vidogo kama Zanzibar katika ulimwengu wa sasa wenye dhoruba za kijiografia.
Ni bora tupiganie haki, usawa, na maboresho ya Katiba ili kumaliza kero zilizobaki, badala ya kubomoa kile ambacho kimetulinda kuwa taifa moja lenye amani kwa zaidi ya miaka 60. Utengano huleta dharau na udhaifu; mshikamano wenye hak
i huleta nguvu.
Maneno hayo tumeyasikia sana ni Kama machozi ya mamba analia na huku anakutafuna. Kero kubwa ya muungano ni namna ya Huo muungano Wenyewe ulivyoanzishwa. Kiukweli tusidanganyane , Hakuna muungano wa watu milioni 60 na milioni 1 na nusu Huo ni uvamizi na tunaona namna jeshi la Tanganyika linavyolazimisha kumweka kibaraka wa Tanganyika kila uchaguzi unapofanyika.
Zanzibar ni nchi ndogo sana inaingia zaidi ya mara elfu moja Ndani ya Tanganyika.
Kwanini Tanganyika ishughulishwe na kisiwa cha watu milioni 1 na nusu? Mimi naona huu ni wakati mzuri wa Tanganyika na Zanzibar zikawa huru na kila moja kushughulika na maendeleo ya watu wake. Kama ni hofu ya uadui na chuki , Zanzibar ingalifanya uadui na Kenya kwani mpaka 1963 Mombasa ilikuwa sehemu yake. Ni bora Zanzibar ikafuata mkondo wa Cape Verde walipojitoa katika muungano wao na Guinea Bissau. Hakuna uadui wala chuki na Cape Verde imepata maendeleo makubwa sana .Mpaka imeshiriki hata World cup. Wangeendelea na muungano wangedumazwa Kama Zanzibar ilivyo leo