Ndio kwani kupinga matokeo halali manake ni nini?
Pata elimu kidogo kutoka kwangu, ingawa natumia ada yangu iwe faida kwako wewe unayeona damu za watu ni maji,
Matokeo ya chaguzi zetu hayana sifa ya kuitwa matokeo halali Kwa sababu
Matokeo ya uchaguzi yanakosa uhalali pale ambapo sheria zinatungwa na anayegombea peke yake. Hii inatengeneza mgongano wa maslahi ambapo mgombea huyo hutunga sheria zinazomsaidia kushinda badala ya kuhakikisha uwanja wa mashindano ni wa haki kwa wagombea wote. Kwa mfano, sheria zinaweza kuweka vikwazo visivyo vya lazima kwa wapinzani au kupunguza muda wa kampeni, hali inayohujumu demokrasia.
Pia, uhalali wa uchaguzi hupotea pale sheria zinapotoa upendeleo kwa mgombea fulani. Hii inahusisha kubadilisha sheria au kanuni za uchaguzi kwa lengo la kumpendelea mtu au chama kilicho madarakani. Kwa kufanya hivyo, sheria hizi zinapora haki ya wananchi kuchagua viongozi wao kwa uhuru na haki. Badala yake, uchaguzi unakuwa wa hila ambapo mshindi ameamuliwa kabla ya kura kupigwa.
Vyombo vya dola kama polisi vinapochukua upande, hasa kwa kukandamiza wapinzani, uchaguzi hauwezi kuwa huru na wa haki. Badala ya kulinda amani na kuhakikisha usalama kwa wagombea wote, vyombo hivi hujihusisha na ukandamizaji wa mikutano au maandamano ya vyama vya upinzani. Hali hii si tu inazuia upinzani kujieleza, bali pia inatengeneza mazingira ya woga kwa wapiga kura.
Dosari katika uandikishaji wa wapiga kura ni sababu nyingine ya kukosa uhalali wa uchaguzi. Wananchi wa maeneo ya upinzani wanaponyimwa nafasi ya kuandikishwa au watu wasiostahili kuandikishwa wanaposhiriki, uchaguzi huo unakuwa si halali. Uandikishaji usio wa haki huathiri moja kwa moja idadi ya wapiga kura wanaoshiriki, hivyo matokeo hayawakilishi maamuzi ya umma.
Rushwa ya waziwazi ni tatizo kubwa linalochafua uchaguzi. Wagombea wanapowahonga wapiga kura kwa fedha au zawadi, wanahujumu maadili ya uchaguzi na kupotosha uamuzi wa wapiga kura. Uchaguzi unakuwa si wa haki, kwani matokeo yanatokana na uwezo wa kifedha wa mgombea badala ya sera au maono yake.
Viongozi waliopo madarakani wanapohodhi rasilimali za serikali kwa manufaa ya kampeni zao au kudhibiti vyombo vya habari, wanaharibu misingi ya usawa wa uchaguzi. Upendeleo huu huathiri uwezo wa wapiga kura kupata taarifa sahihi na kufanya maamuzi ya msingi. Hali hii huondoa uwazi na kueneza propaganda zinazowanufaisha walio madarakani.
Hatimaye, utekaji na mauaji ya wapinzani wa kisiasa ni vitendo vya kikatili vinavyotishia maisha na kueneza hofu miongoni mwa wapiga kura na wagombea. Mazingira haya yanavuruga kabisa misingi ya demokrasia kwa kuondoa uhuru wa kujieleza na kushiriki. Uchaguzi wa aina hii hauwezi kuwa na uhalali, kwani unategemea mabavu badala ya ridhaa ya wananchi.
Kwa ujumla, hali hizi zote zinapokuwepo zinachafua uchaguzi na kuondoa uhalali wa matokeo. Uchaguzi hauwezi kuchukuliwa kama wa kidemokrasia au halali ikiwa hauheshimu misingi ya haki, usawa, uwazi, na uhuru. Hali hii hupelekea kupotea kwa imani ya umma, kuzuka kwa migogoro ya kisiasa, na kudhoofika kwa utawala bora.
pascal Mayala