Wadau wa JF, poleni na pilika za maisha.
Najua dunia hii ni ya mbio—asubuhi unakimbiza noti, jioni unatafakari makato ya kodi, na usiku unalala na ndoto za mafanikio. Kila mtu anahangaika, lakini swali moja linabaki: Je, unamiliki maisha yako au unamilikiwa?
Leo nataka tugusie kitu ambacho wengi hawajui: Mabilionea hawatumii simu kama unavyotumia. Na sio kwa sababu hawapendi starehe au hawapendi mitandao ya kijamii, bali ni kwa sababu wanajua kitu ambacho wewe hujui. Karibu katika safari ya kufumbua macho.
Simu Yako Siyo Yako, Wewe Ndiye Bidhaa
Wengi wanadhani wanamiliki simu zao, lakini ukweli ni kwamba simu zako ndizo zinazokumiliki. Kila app unayofungua, kila meseji unayotuma, kila ‘like’ unayobonyeza—vyote vinakusanywa, kuchambuliwa, na kuuzwa kwa watu usiowajua.
Unadhani Google, Facebook, TikTok, na Instagram ni bure? Hakuna kitu cha bure duniani. Kama hulipi kwa pesa, basi unalipa kwa data zako.
Mabilionea wanajua kuwa:
1. Mawasiliano yao yanachunguzwa
2. Tabia zao zinafuatiliwa
3. Data zao ni dhahabu kwa kampuni kubwa
Ndiyo maana hawajihusishi na michezo ya hadharani kama sisi walalahoi. Wanatumia simu ambazo hazina apps za mitandao ya kijamii, hawatumii WhatsApp kama sisi, na wengine hata wanatumia simu za kawaida zisizo na internet (dumb phones).
Kila Unachofanya Kipo Mahali Fulani
Wakati unadhani unachat na mpenzi wako kwa faragha, ujumbe wako umeshasomwa na AI. Wakati unadhani unafanya ‘private browsing’, kumbukumbu zako zimeshahifadhiwa kwa miaka.
Simu yako:
- Inajua ulipo kila sekunde
- Inasikiliza mazungumzo yako (ndio maana ukizungumza kuhusu viatu, dakika chache baadaye unaona matangazo ya viatu)
- Inajua ratiba yako kuliko wewe mwenyewe
Mabilionea hawaruhusu haya yafanyike kwao. Wanatumia mbinu tofauti:
1. Wanatumia simu maalum zenye encryption kali
2. Wanatumia mawasiliano ya kibinafsi badala ya apps za bure
3. Wanadhibiti nyayo zao za kidigitali
Kwa Nini Mabilionea Wanahofia Simu?
Wakati sisi tunafurahia urahisi wa teknolojia, mabilionea wanajua kwamba:
• Data ni silaha
• Taarifa binafsi zinaweza kutumiwa dhidi yao
• Kampuni kubwa zinatumia data zao kuwachunguza, kuwaiga, au hata kuwaangusha kibiashara
Mfano?
- Mark Zuckerberg (mwanzilishi wa Facebook) mara nyingi hufunika kamera na kipaza sauti cha laptop yake. Je, anajua kitu ambacho sisi hatujui?
- Elon Musk aliwahi kusema waziwazi kwamba anatilia shaka WhatsApp na Telegram kuhusu ulinzi wa data binafsi.
- Mabilionea wengi hutumia simu za ‘burner’ ambazo hazihifadhi data zao kwa muda mrefu.
Unapaswa Kufanya Nini?
Sasa swali linakuja: Je, wewe unajilinda vipi? Kama unataka kulinda faragha yako, basi zingatia haya:
- Acha kutumia mitandao ya kijamii kwa mambo nyeti – WhatsApp, Facebook, na Instagram zinakusanya data zako kila sekunde.
- Zima GPS pale usipoihitaji – Simu yako inakujua zaidi ya unavyojijua.
- Tumia search engines kama DuckDuckGo badala ya Google – Google hukufuatilia kila unachotafuta.
- Futa apps zisizo na maana – Kila app inajua tabia zako, hata zile za ‘kibiblia’ zinaweza kuwa na trackers.
- Acha kutumia Wi-Fi za bure – Hoteli na migahawa hutumia Wi-Fi za bure kukusanya taarifa zako.
Mwisho.
Ulimwengu wa kidigitali ni jela ya kisasa. Wakati unafikiria uko huru kutumia simu yako, kuna watu wanakutazama, wanakuchambua, na wanakuuza kama bidhaa. Mabilionea wanajua hili, ndiyo maana hawaishi kama sisi.
Swali ni, utafanya nini kuhusu hilo?
Karibuni tujadili! Je, unajua mbinu nyingine za kujilinda kidigitali? Na je, bado unaamini kuwa simu yako ni yako?
