Siku kijana anapowekewa karatasi yenye mahesabu ya ada za chuo, gharama za chakula cha miaka 20 iliyopita, na orodha ya samani za kifahari ili tu aruhusiwe kumwoa mwanamke anayempenda, anagundua kuwa hajawahi kuwa kwenye mazungumzo ya familia bali yupo kwenye mnada wa biashara.
Mtego huu wa kisaikolojia umegeuza moja ya mambo matakatifu zaidi katika utamaduni wetu kuwa utapeli wa kisheria na mbinu ya kumliza kijana anayejaribu kujenga maisha.
Huko nyuma, mila zetu hazikuwahi kumtazama mwanamke kama bidhaa ya dukani yenye thamani. Mahari haikuwahi kuwa bili ya kulipia malezi wala mtaji wa kuitajirisha familia ya msichana. Ilikuwa ni agano la heshima, shukrani ya dhati kwa wazazi, na daraja la kuunganisha damu ya ukoo mmoja na mwingine. Haikuwa na shinikizo, wala haikumfanya mwanamume aingie kwenye madeni.
Lakini leo hii, mfumo huu wa heshima umechafuliwa na ulafi wa kifedha:
Zamani mazungumzo ya mahari yalikuwa ya kirafiki na yenye busara. Leo hii wazazi wanakaa mezani na daftari la risiti: wanapiga hesabu za ada zote alizosoma binti tangu chekechea, nguo alizovishwa, na simu anayotumia. Wanamsukumia kijana kukimbilia mikopo ya benki yenye riba kubwa, akianza ndoa yake akiwa anafukuzwa na msongo wa mawazo wa madeni badala ya kufurahia upendo.
Wanaume wema, wenye maono, nidhamu, na upendo wa dhati wanatupiliwa mbali kwenye viti vya majadiliano kwa sababu tu hawana uwezo wa kulipia "bei ya soko" iliyowekwa na familia. Matokeo yake? Binti anaachwa akae nyumbani akizeeka, au anaozeshwa kwa mtu asiye na tabia njema ilimradi tu ana fedha za kulipia bili hiyo ya dhuluma.
Mahari inapogeuka kuwa muamala wa kifedha, inavua kabisa utakatifu wa ndoa na kuweka unyonyaji badala ya umoja. Utamaduni ulilenga kulinda na kuunganisha jamii, siyo kufanya biashara ya watoto wetu.
Ukweli mchungu ni huu: Ukiuza binti yako kama bidhaa dukani, usishangae mkwe wako akimchukulia kama mali aliyoinunua kwa pesa yake badala ya mwanamke anayepaswa kuheshimiwa na kupendwa!