MALAWI: Asilimia 80 ya wanaume waliopima DNA wagundulika sio baba wa watoto

[Lukonge]

Unaongea ujinga mtupu, wote wanaopima DNA ni mashaka ya kupigwa ukiondoe masuala ya utambuzi wa marehemu zilizoharibika kabsa

Hoja yako ni sawa na kusema uchukue watu ukawapime ukimwi kisa kupima ukimwi kwa ridhaa ni ethical

Ww ungekubal tukulipie ukapime DNA na mwanao?

Au uwez ona watakaokubal ndo walewale wenye mashaka?

Acha kukariri madesa kijana, unaongea na gwiji la kuandaa na kufanya research, thesis na maandiko mengine, mm sio layman

Tatizo tafiti hazikubali assumption zako, swali ni kupima DNA ni unethical issue?? Au utahitaji kuijengea mazingira ya utafiti husika.

Kazi ya consent/ridhaa kwenye utafiti ni nini?

 

[chai ya rangi]

hao tayari walikua na mashaka kuhisi watoto si wao hivyo wakaenda kuthibitisha kwa DNA inaonyesha 80% kweli si wao


wamekwambia sample ya kawaida inaonyesha 90% ni watoto wao kweli

 

[Lukonge]

hao tayari walikua na mashaka kuhisi watoto si wao hivyo wakaenda kuthibitisha kwa DNA inaonyesha 80% kweli si wao


wamekwambia sample ya kawaida inaonyesha 90% ni watoto wao kweli

Wababa wakiwa na shaka ya watoto kuwa si wao, wakipeleka kupima 80% inakuwa kweli si wao. Wakati wababa wanaokwepa majukumu wakipelekwa kupimwa 90% wanakutwa ni wazazi halisi wa watoto.

 

[Ibilisi Mjalaana]

Unafikiri mwenzio aliweka hii sentensi kwa bahati mbaya:

"'The figures, however, relate to men undergoing paternity testing, particularly those already suspicious of infidelity, and do not mean that 80 percent of all fathers in Malawi are raising children who are not biologically theirs.'

Soma andiko ulilolileta ulielewe kwanza, umebeba kitu ambacho haujakielewa mantiki. Acha u-SUPEREGO tafakari kabla ya kujibu vitu, tafuta uelewa na maarifa ndani ya unachokifanya si u-mimi na ninajua sana. Niko tayari kukufahamisha vitu kwa utaratibu bila kuingiza kejeli wala matusi. Tusaidiane, hujui mwenzako ana elimu au ujuzi gani, chukua nafasi kujifunza kwa wengine.

Nazan naongea na mtu ambae uwezo wake ni mdogo, mambo ya consent hayana uhalisia Kwenye data kama hzo ukiondoa kutaja majina sample public

Uwezi ukipata sampling ya DNA kwa kutafuta data mpya zaid ya kutumia zilizopo

Maana lolote utalofamya lazma liwe na bias na halitaleta majibu sahihi

Nazan kwanza ukajifunze aina za research

 

[Lukonge]

Nazan naongea na mtu ambae uwezo wake ni mdogo, mambo ya consent hayana uhalisia Kwenye data kama hzo ukiondoa kutaja majina sample public

Uwezi ukipata sampling ya DNA kwa kutafuta data mpya zaid ya kutumia zilizopo

Maana lolote utalofamya lazma liwe na bias na halitaleta majibu sahihi

Nazan kwanza ukajifunze aina za research

Tujifunze zaidi, hata kama unafanya data extraction, hizo data hutoi nyumbani kwako labda huko unakofanyia utafiti hakuna governig board. Huwezi kukwepa consent kwa kusema unachukua tu data zilizopo, hiyo taasisi gani utaingia tu bila kibali au wewe consent unafikiri ni kwa mhusika wa moja kwa moja/physical tu? (Data extraction consent inahusika).

Pia, nimezungumzia consent hapo kabla ili mtu aweze kufanya utafiti kwenye jamii mchanganyiko ( kwa msingi wa parterity issues). Je sheria zinazuia kufanya utafiti husika kwa 100%?

Pamoja na hilo hapo juu, hii si sababu ya kitafiti kukuruhusu kutumia watu wanaokuja kwako wakiwa tayari na wasiwasi/malalamiko ya kuwa si wazazi wa watoto na baada ya hapo kutumia majibu husika kama sample ya jamii nzima. Hakuna utafiti wa aina hiyo. Sample unayoitumia ni BIASED TAYARI kwenye conclusion yako/target population. Hii inajibia watue wenye malalamiko tu. ndo maana nikakwambia ukasome kuhusu study population vs target population.

Data unazozipata kwenye SAMPLE YAKO, uliyoitoa kwenye STUDY POPULATION zinaenda kuzungumzia TARGET POPULATION IPI/jamii gani kwa ujumla ya wahusika?

Huwezi kuchukua watu wanaokuja kwenye kituo chako cha afya wakiwa wana homa ukawapima malaria, kiasi cha watu utakaowakuta na malaria dhidi ya utakaowakuta hawana unatafuta asilimia na unasema asilimia hiyo ya watu wa eneo husika wana malaria!!!???

Sijui kama unafanya tafiti au ulisoma na kuondoka?

Ukizungumzia bias kwenye kufanya utafiti mpya, hakuna utafiti utaufanya chini ya jua bila bias. Isipokuwa wewe ndo unatakiwa kujenga mazingira ya kupunguza hizo bias. mfano: data extraction bias: Unclear forms/tools, selective reporting and single reviewer errors.

 

[Ibilisi Mjalaana]

Tujifunze zaidi, hata kama unafanya data extraction, hizo data hutoi nyumbani kwako labda huko unakofanyia utafiti hakuna governig board. Huwezi kukwepa consent kwa kusema unachukua tu data zilizopo, hiyo taasisi gani utaingia tu bila kibali au wewe consent unafikiri ni kwa mhusika wa moja kwa moja/physical tu? (Data extraction consent inahusika).

Pia, nimezungumzia consent hapo kabla ili mtu aweze kufanya utafiti kwenye jamii mchanganyiko ( kwa msingi wa parterity issues). Je sheria zinazuia kufanya utafiti husika kwa 100%?

Pamoja na hilo hapo juu, hii si sababu ya kitafiti kukuruhusu kutumia watu wanaokuja kwako wakiwa tayari na wasiwasi/malalamiko ya kuwa si wazazi wa watoto na baada ya hapo kutumia majibu husika kama sample ya jamii nzima. Hakuna utafiti wa aina hiyo. Sample unayoitumia ni BIASED TAYARI kwenye conclusion yako/target population. Hii inajibia watue wenye malalamiko tu. ndo maana nikakwambia ukasome kuhusu study population vs target population.

Data unazozipata kwenye SAMPLE YAKO, uliyoitoa kwenye STUDY POPULATION zinaenda kuzungumzia TARGET POPULATION IPI/jamii gani kwa ujumla ya wahusika?

Huwezi kuchukua watu wanaokuja kwenye kituo chako cha afya wakiwa wana homa ukawapima malaria, kiasi cha watu utakaowakuta na malaria dhidi ya utakaowakuta hawana unatafuta asilimia na unasema asilimia hiyo ya watu wa eneo husika wana malaria!!!???

Sijui kama unafanya tafiti au ulisoma na kuondoka?

Ukizungumzia bias kwenye kufanya utafiti mpya, hakuna utafiti utaufanya chini ya jua bila bias. Isipokuwa wewe ndo unatakiwa kujenga mazingira ya kupunguza hizo bias. mfano: data extraction bias: Unclear forms/tools, selective reporting and single reviewer errors.

Huu upupu uloandika hapa hakuna taasisi yoyote iliyowahi fanya hivo kwenye angle ya DNA na AIDS

Wote wanatumia secondary data