Rorscharch
JF-Expert Member
- Jul 22, 2013
- 878
- 2,014
Wakati Tanzania ikizozana kuhusu uwajibikaji wa matumizi ya fedha za umma, hebu tutazame hali katika mataifa yanayodai kuwa vinara wa uwazi na utawala bora. Ripoti za hivi karibuni kutoka Marekani zinaonyesha kuwa Wizara ya Ulinzi ya Marekani (Pentagon) inashindwa kupitisha ukaguzi wa hesabu zake kwa mwaka wa saba mfululizo, licha ya bajeti yake kufikia dola bilioni 886 kwa mwaka.
Ripoti ya Ofisi ya Ukaguzi wa Hesabu ya Serikali ya Marekani (GAO) imeeleza kuwa mifumo ya uhasibu ya Pentagon ni mibovu kiasi kwamba haifuatiliki, huku mabilioni ya dola yakiwa hayajulikani yalikoelekea. Ukweli huu unaibua maswali makubwa kuhusu uwajibikaji wa matumizi ya fedha za walipa kodi wa Marekani.
Madudu ya Pentagon kwa Takwimu
1. Makadirio Yasiyofaa: Asilimia 58 ya vifaa vilivyoko Pentagon (vinavyogharimu dola bilioni 36.9) ni vya ziada na havihitajiki.
2. Hasara ya Vifaa: Jeshi la Wanamaji limepoteza vifaa vyenye thamani ya dola bilioni 3 kwa miaka mitatu iliyopita.
3. Manunuzi Yasiyo ya Lazima: Kituo kimoja cha usambazaji cha Jeshi la Wanamaji kilikuwa na vifaa 122,000 vilivyokuwa havijashughulikiwa, na hivyo kununua zaidi bila sababu.
4. Hesabu Zilizojaa Makosa: Pentagon ilifanya marekebisho ya hesabu ya dola trilioni 7 katika jaribio la kuzifanya zilingane, lakini dola trilioni 2.3 hazikuwa na vielelezo vyovyote vya matumizi.
Hali hii imesababisha kushindwa kukaguliwa kwa hesabu za Pentagon kwa miaka yote saba, licha ya sheria ya bunge la Marekani kutaka kila taasisi kubwa ya serikali iweze kufaulu ukaguzi huo ifikapo mwaka wa fedha 2028.
Je, Uwajibikaji Utapatikana?
Seneta Bernie Sanders, anayejulikana kwa ukosoaji wake mkali dhidi ya uharibifu wa mali za umma, amezungumzia suala hili kwa nguvu. Sanders ameeleza kuwa ni lazima Congress iwajibishe Pentagon na mashirika mengine ya hatari ya matumizi mabaya. Hata Elon Musk, tajiri mashuhuri na mkurugenzi wa Idara mpya ya Ufanisi wa Serikali (DOGE), ameonyesha nia ya kushirikiana kupunguza matumizi ya Pentagon.
Kwa mtazamo wa Sanders na Musk, mabadiliko hayawezi kupatikana bila kushughulikia mizizi ya tatizo: ukosefu wa uwazi, mifumo mibovu ya uhasibu, na utamaduni wa kutokujali matumizi ya fedha za walipa kodi.
Funzo kwa Tanzania
Kwa waliozoea kulaumu serikali za Afrika kwa ukosefu wa uwajibikaji, hali ya Pentagon ni onyo kwamba matatizo haya si ya bara fulani pekee. Uwazi, uwajibikaji, na mifumo madhubuti ni changamoto zinazoikumba dunia nzima. Badala ya kukata tamaa, ni vyema kutumia nafasi hizi kujifunza na kuboresha mifumo yetu ya ndani, tukiepuka makosa yanayotokea hata katika nchi zilizoendelea.
Walipa kodi wana haki ya kufuatilia matumizi ya fedha zao. Ikiwa Marekani yenye rasilimali kubwa inahangaika na changamoto hizi, je, sisi tuko wapi katika safari yetu ya uwajibikaji? Ni wakati wa kudai mabadiliko yanayoleta maana kwa walipa kodi kila mahali.
Ripoti ya Ofisi ya Ukaguzi wa Hesabu ya Serikali ya Marekani (GAO) imeeleza kuwa mifumo ya uhasibu ya Pentagon ni mibovu kiasi kwamba haifuatiliki, huku mabilioni ya dola yakiwa hayajulikani yalikoelekea. Ukweli huu unaibua maswali makubwa kuhusu uwajibikaji wa matumizi ya fedha za walipa kodi wa Marekani.
Madudu ya Pentagon kwa Takwimu
1. Makadirio Yasiyofaa: Asilimia 58 ya vifaa vilivyoko Pentagon (vinavyogharimu dola bilioni 36.9) ni vya ziada na havihitajiki.
2. Hasara ya Vifaa: Jeshi la Wanamaji limepoteza vifaa vyenye thamani ya dola bilioni 3 kwa miaka mitatu iliyopita.
3. Manunuzi Yasiyo ya Lazima: Kituo kimoja cha usambazaji cha Jeshi la Wanamaji kilikuwa na vifaa 122,000 vilivyokuwa havijashughulikiwa, na hivyo kununua zaidi bila sababu.
4. Hesabu Zilizojaa Makosa: Pentagon ilifanya marekebisho ya hesabu ya dola trilioni 7 katika jaribio la kuzifanya zilingane, lakini dola trilioni 2.3 hazikuwa na vielelezo vyovyote vya matumizi.
Hali hii imesababisha kushindwa kukaguliwa kwa hesabu za Pentagon kwa miaka yote saba, licha ya sheria ya bunge la Marekani kutaka kila taasisi kubwa ya serikali iweze kufaulu ukaguzi huo ifikapo mwaka wa fedha 2028.
Je, Uwajibikaji Utapatikana?
Seneta Bernie Sanders, anayejulikana kwa ukosoaji wake mkali dhidi ya uharibifu wa mali za umma, amezungumzia suala hili kwa nguvu. Sanders ameeleza kuwa ni lazima Congress iwajibishe Pentagon na mashirika mengine ya hatari ya matumizi mabaya. Hata Elon Musk, tajiri mashuhuri na mkurugenzi wa Idara mpya ya Ufanisi wa Serikali (DOGE), ameonyesha nia ya kushirikiana kupunguza matumizi ya Pentagon.
Kwa mtazamo wa Sanders na Musk, mabadiliko hayawezi kupatikana bila kushughulikia mizizi ya tatizo: ukosefu wa uwazi, mifumo mibovu ya uhasibu, na utamaduni wa kutokujali matumizi ya fedha za walipa kodi.
Funzo kwa Tanzania
Kwa waliozoea kulaumu serikali za Afrika kwa ukosefu wa uwajibikaji, hali ya Pentagon ni onyo kwamba matatizo haya si ya bara fulani pekee. Uwazi, uwajibikaji, na mifumo madhubuti ni changamoto zinazoikumba dunia nzima. Badala ya kukata tamaa, ni vyema kutumia nafasi hizi kujifunza na kuboresha mifumo yetu ya ndani, tukiepuka makosa yanayotokea hata katika nchi zilizoendelea.
Walipa kodi wana haki ya kufuatilia matumizi ya fedha zao. Ikiwa Marekani yenye rasilimali kubwa inahangaika na changamoto hizi, je, sisi tuko wapi katika safari yetu ya uwajibikaji? Ni wakati wa kudai mabadiliko yanayoleta maana kwa walipa kodi kila mahali.
