Hassan Zhou
Hivi majuzi, makala ya gazeti la Financial Times yenye kichwa "Mkopo wa China kwa Afrika Wapiga Breki" imenukuliwa na vyombo vya habari vya ndani na nje ya Afrika. Ikitaja hatari ya kushindwa kulipa madeni katika baadhi ya nchi za Afrika, makala hiyo ilisema China "imetuma ishara yenye uangalifu mkubwa" na "itapiga breki katika kutoa mkopo kwa Afrika". Makala hiyo pia ilirudia tena kashfa dhidi ya kile kinachoitwa "mtego wa madeni," ikidai kwamba "kukopa kwa China kwa asili ni uporaji."
Ikisimulia hadithi ya kubuni inayodai kwamba Uganda ilikuwa katika hatari ya kupoteza mali kuu kwa China kutokana na kushindwa kulipa madeni, makala hiyo iliwanukuu wale wanaojiita wachambuzi wakisema masharti ya kandarasi ya miradi inayofadhiliwa na China ni "sumu". Lakini imekubali kwamba licha ya shutuma kwamba China inaweza kunyakua mali ya kimkakati, "hii haijawahi kutokea". Jambo la kushangaza ni kwamba, kwa mujibu wa ripoti ya Deutsche Welle, wakopeshaji wa Ulaya wana historia zaidi ya kushtaki mali za serikali za nchi za Afrika kuliko China.
Mwelekeo ulio wazi siku hizi ni kwamba nchi za magharibi zitatumia hadithi zao za "mtego wa madeni" kuikosoa China, iwe China inaongeza au kupunguza kasi ya kutoa mikopo kwa Afrika. Nyuma ya maneno potofu ni unafiki wa nchi za magharibi na wivu wao na uhusiano wa kirafiki kati ya China na Afrika. Kimsingi, wana hofu juu ya uwepo wa China katika Afrika, na wanataka tu China ipotee, bila kujali hali hiyo itaathiri maendeleo ya Afrika au la. Lakini kutunga hadithi haina maana, na ni vibaya kuitumia kudhoofisha ushirikiano wa kunufaishana kati ya China na Afrika.
"Wachina wanaonekana kuona fursa za biashara na mustakabali wa Uganda kuwa bora kuliko kampuni za Magharibi," Rais wa Uganda Yoweri Museveni aliambia Reuters katika mahojiano ya hivi karibuni. Aliongeza kuwa "Uganda inajadiliana na kutia saini mikataba na wakopeshaji wa sekta binafsi wa China katika sekta ya kilimo na usindikaji wa mbolea, madini na nguo.
Ni wazi, kitu kinachoweza kuonekana tu vyombo vya habari vya Magharibi katika Afrika ni nchi mbalimbali kutokuwa na uwezo wa kurejesha mikopo iliyoombwa kwa ajili ya miradi muhimu ya miundombinu, na kutokuwa na uwezo wa kusaini mikataba ambayo inakidhi maslahi yao wenyewe. Kiwango hiki cha kiburi hakiwezi kuaminika hadi makala hii katika gazeti la Financial Times ilipoanza kuusema vibaya mustakabali wa kirafiki wa ushirikiano kati ya China na Afrika kwa upande mwingine. Hata hivyo, ni nchi za Kiafrika pekee ndizo zinazostahili kusema kama uwekezaji wa China una manufaa.
Tofauti na nchi za magharibi, ambazo zimekuwa zikipora malighafi kutoka Afrika na kujaribu kubadilisha mifumo yao ya kisiasa, China imekuwa ikiunga mkono kwa dhati maendeleo ya Afrika bila ya masharti ya kisiasa. Hiki ndicho kinachovutia nchi za Afrika. Kama Waraka wa "China na Afrika katika Enzi Mpya: uhusiano wa kiwenzi wenye usawa" unavyosema "Kuanzia 2000 hadi 2020, China imesaidia nchi za Afrika kujenga zaidi ya kilomita 13,000 za barabara na reli, zaidi ya vituo 80 vya nishati kubwa, na kufadhili vituo vya matibabu 130, kumbi 45 za michezo na zaidi ya shule 170."
Mbali na miradi ya miundombinu, ushirikiano wa China na nchi za Afrika umepanuka na kufikia nyanja mbalimbali kama vile kilimo, utamaduni, viwanda, fedha na uchumi wa kidijitali. Ili kusaidia bara la Afrika kupambana na janga la Covid-19, China imetoa dozi zaidi ya milioni 180 za chanjo kwa nchi 53 za Afrika na kamati ya Umoja wa Afrika hadi mwanzoni mwa mwaka huu, na mnamo Novemba 2021 iliahidi kutoa dozi nyingine bilioni 1 za chanjo ya Covid-19 kwa Afrika.
Tukirudi kwenye kile Financial Times ilikiita "breki ya mkopo", si vigumu kuelewa kuwa ni kawaida kwa mikopo ya kisoko inabadilika kufuatia mabadiliko ya mahitaji. Lakini Financial Times pia ilisema ukweli kwamba hakutakuwa na mabadiliko yoyote makubwa katika sera ya China kuhusu Afrika. Katika siku zijazo, China itazingatia zaidi ubora wa miradi ya uwekezaji barani Afrika, hasa miradi inayoweza kukuza uchumi na biashara ya Afrika kupitia mauzo ya nje. Urafiki wa kina kati ya China na Afrika haujengwi kwa siku moja. Hata kama vyombo vya habari vya Magharibi vinajaribu kuuangamiza, uungaji mkono wa China kwa Afrika unabakia kuwa thabiti.
