SIMULIZI ZA NDANI KABISA NA KANALI MSTAAFU AMEENULLAH KASHMIRI WA TPDF / JWTZ KUHUSU FUNUNU ZA MAASI KRA
View attachment 3066203
Picha maktaba : Kanali mstaafu wa JWTZ Ameen Kashmiri aliyepata kuwa Mkuu wa Logistiki na Uhandisi TPDF / JWTZ
Kwa bahati nzuri, leo tunakutana na Kanali mstaafu Ameenullah Kashmiri, mtu ambaye alionja upande wa uasi na uasi mwaka 1964. ambao baadaye wangekuwa na jukumu muhimu katika kusaidia kujenga upya jeshi ambalo leo hii linaonekana kuwa jeshi la ukombozi lililofunzwa na nidhamu bora zaidi barani Afrika, Jeshi la Ulinzi la Wananchi wa Tanzania (JWTZ).
Kanali huyo anayependelea kufupisha jina lake la kwanza la Ameen, alizaliwa Tabora miaka 79 iliyopita. Kanali Kashmiri labda ni mmoja wa waotaji ndoto ambao waliishi kwa ndoto yake; ile ya kuwa si askari tu, bali afisa mkuu wa jeshi.
Anasema njia ya kutimiza ndoto yake ya utotoni ilianza Julai 1957 wakati nchi hiyo ikiwa bado chini ya utawala wa kikoloni wa Waingereza wakati jeshi la mkoloni la
Kings African Rifles (KAR) ilipotangaza nafasi za kazi kwa vijana, wasomi waliotaka kazi ya jeshi.
Baada ya kupata mafunzo ya awali ya kijeshi huko Jinja, Uganda, chini ya
Sajenti Idi Amin, Kashmiri alipelekwa katika chuo maarufu duniani cha kijeshi cha Uingereza, Sandhurst, ambako alifanikiwa kumaliza kozi ya Afisa Cadet na akateuliwa kuwa Luteni.
Kuagizwa huko kungemfanya Kashmiri kuwa mtu wa kwanza kushika cheo hicho sio tu Tanganyika, bali Afrika Mashariki kwa ujumla. Wanajeshi wengine wa KAR waliokuja baada yake na pia walikuwa wametumwa Sandhurst ni
Elisha Matayo Kavana ambaye alikuwa amemaliza tu Chuo Kikuu cha Makerere nchini Uganda,
Mirisho Sam Haggai Sarakikya ambaye baadaye angekuwa Mkuu wa Majeshi ya Ulinzi (CDF) wa kwanza wa Tanganyika Rifles na baadaye TPDF, na
Alexander Nyerenda ambao, usiku wa manane tarehe 9 Desemba 1961, wangepandisha bendera huru ya Tanganyika kwenye kilele cha Mlima Kilimanjaro, ambao ulibatizwa ipasavyo Kilele cha Uhuru.
Kanali Kashmiri anasema kutokea kwa historia hiyo ambayo baadaye ingesababisha maasi ilianza mwaka mmoja baada ya uhuru wa Tanganyika. Alisema baada ya kupandishwa cheo na kuwa Kapteni, aliwaomba wakuu wake waandae kozi ya wafanyakazi katika
Mons nchini Uingereza, iliyobobea katika mafunzo na usimamizi wa Jeshi la Kitaifa.
Maafisa wakuu wa jeshi pekee kutoka cheo cha Meja ndio waliostahili kupata mafunzo huko
Mons. Anakumbuka kwamba, alikataliwa, lakini cha kushangaza, muda si mrefu baadaye,
Luteni wa Pili Elisha Matayo Kavana, ofisa mdogo kwake, aliomba kozi hiyo hiyo na akaruhusiwa kuifuata.
Hadi wakati huo, anasema, alikuwa hajui kinachoendelea kwenye Tanganyika Rifles. Kanali Kashmiri anasema aliporejea kutoka Mons, Desemba 1963,
Elisha Matayo Kavana alichukua likizo ya mwezi mmoja na kutembelea Tabora na Nachingwea ambako kulikuwa na vikosi vya Tanganyika Rifles.
PILIKA PILIKA ZA ELISHA KAVANA
Baadaye, Elisha Matayo Kavana alisafiri, kwa sababu hiyo hiyo, hadi Nairobi, Kenya na Kampala, Uganda. Hadi wakati huo, Kanali Kashmiri anasema, hakuna mtu katika Tanganyika Rifles aliyemuuliza Kavana nia ya ziara zake ndani na nje ya nchi. Wakati huu, asema Kanali Kashmiri, Tanganyika Rifles walikuwa chini ya Mwingereza,
Brigedia Douglas Sholto, na vikosi vyote na vitengo muhimu vya kijeshi nchini bado vilikuwa chini ya uongozi wa
maafisa wa kizungu.
Hata hivyo, wakati mapinduzi yalipofanywa Januari 1964, na wakati huo huo, katika Tanganyika, Kenya na Uganda, anasema Kanali Kashmiri, hatimaye iliwapambanua kwa nini Elisha Matayo Kavana alitembelea bataliani katika Tanganyika, Kenya na Uganda! Walitambua kwamba Kavana alifanya hivyo ili kupata uungwaji mkono sio tu kwa uasi wa Tanganyika, bali pia kuuza wazo la kupindua serikali za kiraia za Afrika Mashariki kwa wakati mmoja.
Wiki mbili kabla ya maasi hayo, alisema kamandi ya Tanganyika Rifles jijini Dar es Salaam
ilipokea barua ambayo haikutajwa jina iliyodokeza kuhusu mapinduzi ya kijeshi yanayokaribia Tanganyika. Baada ya kupokea barua hiyo, alisema Kamanda wa Tanganyika Rifles, Brigedia Sholto, aliitisha kikao cha makamanda wote wa kikosi nchini na kuwaeleza juu ya suala hilo. Pia aliwaagiza makamanda wake wote wakae chonjo.
Kanali Kashmiri anasema wiki moja kabla ya maasi hayo, alikuwa akifanya kazi kama Ofisa Uwanja, wadhifa anaosema ulihusisha kuzunguka vitengo vyote muhimu vya kijeshi jijini Dar es Salaam kukagua askari wanaolinda mitambo nyeti iliyojumuisha Ikulu, makao makuu ya ulinzi na kambi za kijeshi.
Wakati huo, kambi ya Lugalo ilijulikana kwa jina la Colito Barracks, jina ambalo halikuwa na uhusiano wowote na historia ya Tanganyika. Jina la Colito liliondolewa na nafasi yake kuchukuliwa na Lugalo baada ya kujengwa upya na kulirekebisha jeshi baada ya maasi. Jina hilo lilikuwa kwa heshima ya vita vikali vya Chifu Mkwawa pale Lugalo dhidi ya wavamizi wa Kijerumani.
Baada ya kutembelea vituo vyote muhimu vya kijeshi na taasisi nyeti jijini Dar es Salaam, Kanali Kashmiri alirudi na dereva wake ili kukagua kambi ya Colito.
GIZA TOTORO KAMBI YA COLITO
Kanali mstaafu anaendeleza hadithi:
Tulishangaa, tulipofika karibu na Kambi ya Colito, kuona kwamba ilikuwa imegubikwa na giza totoro. Awali, tulidhani shirika la umeme ambalo baadaye lingejulikana kwa jina la Shirika la Ugavi wa Umeme Tanzania, (TANESCO) lilikuwa na matatizo katika mfumo wake wa taa.
Kukatika kwa umeme kwenye kambi ya Colito ilitushangaza kwa sababu mambo kama hayo hayakujulikana siku hizo. Tulipofika kwenye lango la ngome hiyo, mlinzi akauliza; ‘Nani yuko langoni?' Nilijitambulisha kama Field Officer wa zamu na nikaruhusiwa kuingia ndani.
Mara tukaingia ndani, milango ya land rover yetu ikafunguliwa kwa nguvu na askari mmoja akaita, ‘Afenda teremka!' Nilitoka na askari wawili wakagusa
ncha kali ya bayoneti kwenye kiuno changu. Ilikuwa dhahiri kwamba kama ningeweka upinzani wowote, wangeweza kunidhuru.
Waliniambia nilikuwa nimekamatwa na hivi karibuni nitafukuzwa hadi Bombay yangu. Mwanzoni nilifikiri walikuwa wanatania hadi wakaniingiza katika chumba ambacho kilikuwa kizimba, ambapo niliwakuta baadhi ya maofisa wa jeshi la kizungu ambao pia walikuwa wamekamatwa.
Ni mimi pekee ndiye niliyevalia vizuri sare za kijeshi, sababu ni mimi peke yangu aliyekuwa ofisa wa jeshi ambaye alikuwa kazini usiku huo. Maasi hayo yalikuwa yamepangwa kwa uangalifu na wanajeshi weusi wa Tanganyika ambao malalamiko yao yalikuwa kwamba licha ya uhuru wa nchi yao, ustawi wao haujabadilika.
Kwa mfano, vitanda vilitia ndani vipande vya simenti vilivyowekwa juu ili kuwa vitanda. Kila askari alipewa blanketi mbili, moja ya godoro na ya pili ya kujifunika. Na chakula kilikuwa cha kutisha.
Hata hivyo, askari wa Uingereza waliendelea kuishi maisha ya anasa katika nyumba za heshima.
Chini ya Watangayika watano walishika vyeo kuanzia Luteni wa Pili, Luteni hadi Kapteni. Hawa walikuwa mimi mwenyewe, Alexander Nyirenda, Elisha Kavana na Mirisho Sarakikya ambaye wakati huo alikuwa amewekwa Tabora.
LOCKUP KENGELE YA MOTO
Wakiwa kwenye lockup, kengele ya moto ilisikika. Wakati wowote hilo lilipotokea, askari wote walitakiwa kuripoti kwenye Uwanja wa Kambi ya Colito bila kukosa. Na hivyo ndivyo baadhi ya maafisa wa jeshi la wazungu na NCO walivyokamatwa na kuingizwa katika chumba tulichokuwemo.
Hata hivyo, maofisa wawili waandamizi wa kizungu, Kanali Brian Marciandi aliyekuwa ADC (msaidizi wa Kamanda wa Tanganyika Rifles) na Kamanda wa TR, Brigedia Douglas Sholte, waliokolewa na waasi hao.
Inavyoonekana, baada ya king'ora cha kengele ya moto kupigwa, na kushuhudia kukamatwa kwa wenzao, baadhi ya maofisa wa jeshi la Wazungu walikimbia na vifaa vyao vya radio call hadi kilipo Chuo Kikuu cha Dar es Salaam na kujificha huko.
Wakiwa mafichoni waliwasiliana na Ubalozi wa Uingereza wa Dar es Salaam na kumjulisha yeyote aliyekuwa zamu kilichotokea pale Colito Barracks. Huku kukamatwa kwa maafisa wa jeshi la wazungu na NCO kukiendelea bila kukoma na wachache waliobahatika kutoroka wavu wa kukokota. Kamanda wa Kampuni, Meja Callaghan, alikimbia na kujificha Kunduchi Beach kwa siku tatu ambazo maasi hayo yalidumu.
Kulipopambazuka, nilichungulia kwenye uwazi wa mlango wa chumba chetu cha kufuli na kuona meza imetolewa nje, karibu na chumba chetu, ambapo Oscar Kambona, Waziri wa Baraza la Mawaziri katika serikali ya Rais Julius Nyerere, alisimama.
KAVANA NA WAASI WENGINE
Karibu naye alikuwa Kavana na waasi wengine. Kisha nikamsikia Kambona akiwapandisha vyeo askari, Kapteni Kavana akipandishwa cheo na kuwa Meja na kumfanya naibu kamanda wa Tangayika Rifles na Sarakikya akateuliwa, bila kuwepo, kama Kamanda Mkuu wa Tanganyika Rifles.
Hadi leo, sijawahi kumuuliza Jenerali Sarakikya kwanini alipandishwa cheo, lakini
Nikiangalia nyuma, nadhani Sarakikya alipata wadhifa huo kwa hofu kwamba kwa sababu alikuwa mbali kule Tabora, angeweza kuandaa Kikosi cha Tabora dhidi ya waasi.
Wakati huo huo, waasi walikusanya mali zote za maafisa wa jeshi la wazungu na NCO katika nyumba zao na kuziweka mahali pamoja tayari kusafirishwa, pamoja na maafisa wa jeshi la wazungu na NCO, hadi Nairobi. Kwa kuwa nilikuwa bado sijaolewa, majirani zangu walikusanya vitu vyangu vyote na kuweka pamoja na vyao.
Baadaye sote tulisafirishwa hadi Nairobi ambapo sote tulipewa nguo mpya, suti, tai na viatu na baadaye tukasafirishwa hadi London. Awali, kabla ya kupandishwa kwenye malori kuelekea uwanja wa ndege wa Dar es Salaam, kulikuwa na mzozo kati ya waasi hao kuhusu hadhi ya kitaifa ya Kapteni Alexander Nyarenda.
Wakati wengine walitaka afukuzwe kwa sababu, akiwa Mmalawi, alikuwa mgeni jeshini kama wageni wengine, wengine walibishana kwamba abaki, kwa sababu ni Mwafrika.
Nyerere anaomba msaada wa kijeshi kutoka Uingereza
Tulipofika London, niliwaambia wenyeji wetu Waingereza kwamba nilitaka kukaa na kaka yangu ambaye wakati huo alikuwa akiishi na kufanya kazi Uingereza. Baada ya siku chache, Jeshi la Kifalme la Uingereza lilinipa kazi kadhaa katika makao makuu ya ulinzi, ambayo nilikataa kwa sababu ilihusisha kuketi ofisini na kufanya kazi ya usimamizi ambayo ilitia ndani, miongoni mwa nyingine, kuweka kumbukumbu za vitu vya kijeshi katika maduka yao. .
Niliwaambia ikiwa kweli walitaka kunisaidia, basi nilichotaka kufanya ni kile nilichokuwa nimefunzwa huko Sandurst na kufanya mazoezi ya nyumbani Tanganyika na hilo lilikuwa jambo lolote lililohusiana na askari wa miguu.
Kama mwanamichezo wa pande zote, nilikuwa mtu wa vitendo aliyejaa nguvu na kwa hiyo sikuipenda kazi ya kukaa ofisini. Huko nyumbani Tanganyika, Rais alikuwa amejibanza kwenye nyumba ya Jaji Mustapha ambaye baadaye angekuwa mmoja wa majaji wakuu na mashuhuri.
Akiwa nyumbani kwa Jaji Mustapha, Mwalimu tangu kuanza kwa maasi alikuwa kichwani mwake na mawazo ya aibu ya kuomba msaada wa kijeshi kwa ajili ya kukomesha maasi katika nchi yake kutoka kwa watu wale aliokuwa nao miaka mitatu nyuma kuwaambia kwamba baada ya miaka kumi, Watanganyika kuweza kufanya katika kipindi cha miaka kumi kile ambacho wakoloni (kwa upande wa pili, Waingereza) walishindwa kufanya katika miongo minne waliyoitawala tangu kuchukua madaraka kutoka kwa wakoloni wa Ujerumani baada ya kumalizika kwa Vita vya Kwanza vya Dunia mwaka 1918.
Ingawa Nyerere aliishi hadi kwa kiapo alichokiweka kwa Waingereza wakati wa siku ya uhuru wa nchi yake, sasa ilikuwa vigumu kukabiliana na watu hao hao wakoloni kwa ajili ya usaidizi. Baada ya yale yaliyotokea Dar es Salaam, hasa kwa maofisa wa jeshi la Uingereza katika Tanganyika Rifles, taarifa hazikuwa zimeifikia serikali ya Waingereza pekee, bali hata viongozi wa juu wa jeshi la Uingereza na tayari walikuwa wamejipanga kwa ajili ya kuchukua hatua endapo Nyerere atawaalika.
Hatimaye Mwalimu alimeza kiburi chake na kuomba msaada kwa serikali ya Uingereza. Aircraft carrier meli Mbeba ndege, HMS Centaur ambayo wakati huo ilikuwa imetia nanga Aden,Yemeni ilisafiri hadi pwani ya Tanganyika ikiwa na idadi ya helikopta na imebeba askari.
Kufikia siku ya tatu ya maasi hayo, meli hiyo aircraft carrier ya mndege ilikuwa tayari iko katika Bahari ya Hindi katika pwani ya Afrika Mashariki. Na asubuhi ya siku ya nne, wakazi wa Dar es Salaam, na hasa, waasi ambao kwa muda wa siku tatu, walitishia jiji, walishuhudia kile ambacho baadhi ya watu walikuwa nacho hadi wakati huo tu kuonekana kwenye filamu.
Helikopta nne ambazo zilinasa land rover, ambazo zinaning'inia vibaya chini ya matumbo yao, ziliruka ndani ya jiji na kushuka chini. Makomando kutoka kwa vibebea vya kubeba askari walishuka na moja kwa moja kukimbilia kwenye gari lililokuwa likiingia mjini kwa kasi kuwatafuta waasi wenye silaha.
Wakati huohuo katika kambi ya Colito, helikopta za helikopta zikiruka juu ya vilele vya miti na zikiwa na bunduki za bazooka, zilisonga mbele kwa walinzi wote wa kambi hiyo, na kuwafanya waasi katika mtafaruku. Kufikia adhuhuri, maasi yalikuwa yamekwisha. Kwa siku kadhaa, utawala mpya uliowekwa katika kambi ya Colito ulipokea, kutoka kwa wanakijiji wanaowazunguka, silaha ambazo zilikuwa zimetelekezwa kwenye mashamba yao na waasi ambao walipata silaha na sare zote zikiwa nzito sana kubeba nazo huku wakikimbilia mahali ambapo Mungu alijua!
Machi 1964, nikiwa bado naishi Uingereza, niliombwa kuripoti makao makuu ya ulinzi huko London na kuonyeshwa ujumbe wa simu kutoka kwa Makamu wa Rais, Rashid Mfaume Kawawa ambaye wakati huo alikuwa Waziri wa Ulinzi wa Serikali ya Tanganyika. Ilisema kwamba kwa vile nilitengwa na waasi na si serikali ya Tanganyika, bado jeshi la Dar es Salaam lilihitaji huduma yangu.
Waingereza walitafuta maoni yangu. Niliwaambia tayari walijua jibu langu, kwamba nilitaka kurudi nyumbani. Hata hivyo, niliwaomba wamwambie Makamu wa Rais kwamba kwa kuwa niliomba kozi ya makamanda wa kijeshi ya miezi mitatu na nimepata majibu mazuri, ningependa kumaliza kozi hiyo na kurudi nyumbani baada ya hapo.
Makamu wa Rais alikubali. Nilirudi nyumbani baada ya kumaliza masomo na kupokelewa uwanja wa ndege wa Dar es Salaam na Alexander Nyirenda.
Makao Makuu ya Jeshi yaliyokuwa Magogoni
Katika Makao Makuu ya Jeshi yaliyokuwa Magogoni wakati huo, Kanali Sarakikya aliniteua kushika cheo cha Msaidizi Msaidizi na Robo ya Mwalimu Mkuu (AAQMG) ambayo siku hizi inaitwa Mkuu wa Logistics and Engineering (CLE) ambayo ningerejea tena. baadaye baada ya marekebisho ya JWTZ na kufanya jeshi kuwa la kisasa.
Kazi yangu katika jeshi jipya ilikuwa ya kuogofya na yenye changamoto kwa sababu ilihusisha kihalisi ujenzi wa jeshi la kisasa, karibu kuanzia mwanzo, lililokamilika na miundo yake mipya ambayo ilikuwa katika muundo wa kujenga kambi mpya, kurekebisha nyingine, kununua vifaa vipya na silaha ambazo. ni pamoja na, miongoni mwa mengine, vipande vya silaha, mizinga na lori za kijeshi.
Ni muhimu kutambua kwamba wakati huu, nchi zilizo chini ya utawala wa Uingereza au ulinzi ziliagiza vifaa vyao vya kijeshi kupitia kampuni ya Uingereza, Crown Agency. Kwa hivyo maagizo yangepitishwa kupitia Crown Agency na kampuni ingelinda chochote ambacho nchi inahitajika.
Hata hivyo, kwa sababu ya matatizo tuliyokumbana nayo nyakati fulani, katika kupata vifaa vya kijeshi mara moja na vya kutosha, baadaye tuliamua kubuni mifumo yetu wenyewe ya kupata vifaa vyovyote vya kijeshi tulivyotaka kutoka kwa nchi nyingine isipokuwa kupitia kampuni ya Uingereza.
Kwa mfano, wakati huo, magari ya kijeshi ya kawaida katika Afrika Mashariki yalikuwa ya tani tatu ya lori ya Bedford ya Uingereza.
Nilitafuta malori ya Bedford kutoka Uingereza na nikaambiwa yanatengeneza vitengo vichache tu vya jeshi la Uingereza na kwamba kwa kawaida yatauza kwa nchi zinazoendelea kama Tanganyika wakati yana ziada. , Bw. Bernard Mulokozi, na kumweleza haja ya nchi kutafuta wasambazaji wa lori za kijeshi mahali pengine badala ya kuendelea kutegemea kampuni ya Uingereza ambayo imeshindwa kutoa.
Kufuatia majadiliano yangu na Bw. Mulokozi, nilisafiri kwa ndege hadi Uswidi, kutafuta lori kwa ajili ya TPDF na niliambiwa bado wanafanyia kazi mfano ambao ungetoka kwenye mstari wa mkutano wao miaka mitano baadaye! Bila shaka, ingekuwa kichekesho kwa sisi kusubiri kwa miaka mitano.
Wakati huu, niliamua kwenda kwenye kiwanda cha kutengeneza lori cha Mercedes Benz cha Ujerumani Magharibi huko Stuttgart. Safari hii niliambatana na maofisa wengine wanne kutoka JWTZ na Wizara ya Fedha na safari hii tulibahatika kupata tulichotaka. Katika kiwanda cha Stuttgart Mercedes Benz, maofisa wa kampuni hiyo walituonyesha jinsi magari mbalimbali ya kijeshi yanavyotumika kutia ndani yale tuliyotaka kwa matumizi yetu.
Tuliagiza lori 460 za Mercedes Benz na Trela 150 ambazo zingewasilishwa miezi michache baadaye kupitia tawi la DT Dobie Mercedes Benz jijini Dar es Salaam. Malori ya Mercedes Benz ya Ujerumani Magharibi yalitugharimu wakati huo kiasi kikubwa cha 34m Deutsche Marks ambayo ilikuwa pesa nyingi siku hizo.
Kazi yangu kama Mkuu wa Logistiki na Uhandisi wakati huo imerahisishwa sana na uwepo, jeshini, mkuu wa vikosi vya ulinzi, mchapakazi na mwelewa, Sarakikya, na amiri jeshi mkuu aliyeniunga mkono sana Rais Mwalimu.
View attachment 3066210
Picha maktaba : Rais mstaafu Jakaya Kikwete akiwa na mstaafu wa JWTZ Kanali Ameen Kashmiri