Baada ya kifo cha Papa katika Kanisa Katoliki, mambo kadhaa yanafanyika kwa mujibu wa desturi na sheria za Kanisa. Hapa ni baadhi ya hatua muhimu:
1.Uthibitisho wa Kifo na Mchakato wa Kimila
- Kugusa kwa Fimbo ya Fedha: Camerlengo (Msimamizi wa Papa) hutumia fimbo maalum ya fedha kumgusa mwili wa Papa mara tatu, akimtaja kwa jina lake la kuzaliwa (sio jina la Kipapa). Hii ni desturi ya kale kutoka karne ya 14 ili kuhakikisha kwamba Papa amekufa kweli.
- Kuvunja Petrosi na Mhuri wa Papa:
- Petrosi (Petachama ya Papa) huvunjwa kwa nyundo ili kudhibitisha mwisho wa utawala wake.
- Mhuri wa Papa (Ring of the Fisherman) unaharibiwa kwa kusagwa (kufuatana na desturi) ili kuephea hati feki.
- Kufunga Chumba cha Papa: Vyombo vyote vya mawasiliano na hati za serikali vinafungiwa na Camerlengo.
2. Sherehe za Kuaga na Mazishi
- Kuwekwa kwa Mwili kwa Umma:
- Mwili wa Papa huwekwa katika Basilika ya Mt. Petro kwa siku 3-4, ambapo waumini na viongozi wa dunia wanaweza kumwaga heshima. Kwa mfano, mwili wa Papa Yohane Paulo II uliwekwa kwa siku 4 (2005), na waumini zaidi ya milioni 3 walitembelea.
- Mwili huwekwa kwenye jeneza la mbao ya mwerezi (cypress) na kufunikwa kwa vitambaa vyekundu vya Papa.
- Maziko ya Papa:
- Papa huzikwa katika Crypt ya Basilika ya Mt. Petro au katika makaburi mengine yaliyoteuliwa na yeye mwenyewe kabla ya kufa. Kwa mfano, Papa Benedikto XVI alizikwa katika kaburi la Papa Yohane Paulo II (2023).
- Sherehe ya maziko huwa na maombi, nyimbo za Gregorian, na mazishi yanayofanywa na Makardinali. Hakuna utambulisho wa mwili (kufungua jeneza) baada ya maziko—desturi iliyozuia uharibifu wa mwili kwa historia.
3. Utawala wa "Sede Vacante" (Kiti Cha Papa Tupu)
- Wakati huu (kutoka kifo hadi uchaguzi wa Papa mpya), serikali ya Vatican inaongozwa na:
- Camerlengo: Anahakikisha utekelezaji wa taratibu za mazishi na kusimamia uchaguzi wa Papa mpya. Pia anahusika na kuharibu mhuri wa Papa.
- Baraza la Dharura (Kikao cha Makardinali): Wanashiriki katika maamuzi ya dharura ya Vatican.
- Bendera ya Vatican inashushwa na bendera ya Camerlengo inapandishwa hadi Papa mpya achaguliwe.
4. Novendiales: Siku Tisa za Maombi
- Hii ni desturi ya kale ya Kirumi ambapo maombi ya kila siku hufanyika kwa siku 9 mfululizo (novem dies). Kila siku ina mada maalum, kama vile:
- Maombi kwa ajili ya amani ya Kanisa.
- Kumbukumbu ya wafiadini na watakatifu.
- Kuombea familia na viongozi wa dunia.
- Maombi hufanyika katika makanisa mbalimbali barani Roma na hushirikisha Makardinali na maaskofu.
5. Maandalizi ya Conclave
- Kusanyiko la Makardinali:
- Makardinali wenye umri chini ya miaka 80 huitwa Roma kutoka kila kona ya dunia. Kwa kifupi, wana siku 15-20 kufika Vatican.
- Wanakaa katika Nyumba ya Santa Marta (Domus Sanctae Marthae), mahali pa makao yaliyojengwa kwa ajili ya Conclave chini ya Papa Yohane Paulo II.
- Kiapo cha Siri: Kila Kardinali anaapa kutotangaza mambo yoyote kuhusu uchaguzi. Vinywa vyote vya simu na mawasiliano vinazuiwa.
- Midahalo ya Kijamii: Makardinali hujadiliana kuhusu changamoto za Kanisa na sifa za Papa anayetakiwa.
6.
Conclave: Uchaguzi wa Papa Mpya
- Kuingia Sistine Chapel: Makardinali huingia kwenye Sistine Chapel kwa mazishi na wimbo wa Veni Creator Spiritus (Roho Mtakatifu njoo). Kila kura inaandikwa kwa maneno: Eligo in Summum Pontificem ("Namchagua kuwa Mkuu wa Wapadri").
- Kura na Vizingiti:
- Kila Kardinali anaweza kupiga kura mara 4 kwa siku. Kura zinasagwa kwenye tanuru maalum (stufa), na moshi hutoa ishara:
- Moshi nyeusi = Hakuna mtu aliyepata kura za kutosha.
- Moshi nyeupe = Papa mpya amechaguliwa.
- Mshindi anahitaji 2/3 ya kura (au zaidi, kulingana na kanuni zilizowekwa na Papa aliyepita).
- Habemus Papam: Baada ya kura, Kardinali mkuu (Protodeacon) hutangaza jina la Papa mpya kutoka kwenye balcony ya Basilika ya Mt. Petro.
7. Kuapishwa na Utangulizi wa Papa Mpya
- Kuchagua Jina: Papa mpya huchagua jina lake (kwa mfano, Jorge Mario Bergoglio alijitia "Francis").
- Baraka ya Kwanza: Papa hutoa baraka yake ya kwanza (Urbi et Orbi) kwa lugha mbalimbali, akitangaza mwelekeo wake wa utawala.
- Kipindi cha Mabadiliko: Papa mpya huweka wakfu maofisa wake (kama Cardinal Secretary of State) na kuanza kufanya mabadiliko katika Curia (serikali ya Vatican).
Vipengele vya Ziada vya Kihistoria na Kiutamaduni
- Desturi za Kihistoria:
- Katika karne za nyuma, Makardinali walipigwa kura kwa kuweka karatasi ndani ya kikombe cha dhahabu.
- Wakati mwingine, uchaguzi ulichukua miezi (kama Conclave ya 1268–1271 iliyodumu miaka 3!).
- Mabadiliko ya Kisasa:
- Papa Fransisko amepunguza utawala wa makao makuu ya Vatican na kukubali mazishi rahisi zaidi.
- Teknolojia: Tangu 2005, vifaa vya kuzuia kusikiliza hutumika Sistine Chapel kuzuia udukuzi wa habari.