Fbn
JF-Expert Member
- Jul 31, 2016
- 15,749
- 37,420
Kuna njia nyingi ambazo watu hutumia kufifisha mjadala au mazungumzo hasa pale inapobainika kuwa kuna ukweli usiowapendeza au unaoweza kuathiri maslahi yao. Hapa kuna baadhi ya njia zinazotumika:
1. Kubadilisha Mada (Changing the Subject)
Wanaweza kuleta mada mpya ya kuvutia au ya kuchochea hisia ili kuondoa umakini kwenye hoja halisi.
Mfano:
Mjadala kuhusu ufisadi serikalini unapotokea, mtu anaweza kuhamisha mazungumzo kwenda kwenye ishu ya kidini au ya kikabila.
2. Kubeza au Kudharau (Discrediting the Speaker)
Badala ya kujibu hoja, mtu anachafua au kupunguza heshima ya anayetoa hoja.
Mfano:
“Acha huyo aseme, hata hana elimu ya kutosha.”
“Huyo ni mpinzani tu, hawezi kuona mazuri.”
3. Kutoa Mizaha au Kukejeli (Sarcasm or Mockery)
Wanatumia kejeli au utani kuufanya mjadala uonekane hauna maana au usio wa kweli.
Mfano:
“Oooh! Sasa wewe unajua zaidi ya wataalamu wa dunia nzima?”
“Umeona kwenye WhatsApp halafu unaleta hapa kama utafiti.”
4. Kutumia Hofu au Vitisho (Fear or Intimidation)
Wanaweza kutumia hofu kuzuia watu wasizungumze au waogope kuuliza maswali.
Mfano:
“Ukisema hivyo unaweza kufuatiliwa.”
“Watu waliowahi kusema hivyo waliishia vibaya.”
5. Kutumia Lugha Tata au Isiyoeleweka (Obfuscation)
Watu wanaweza kutumia maneno ya kitaalamu au ya mkato ili kuchanganya au kupoteza mwelekeo wa hoja.
Mfano:
“Kisheria, kuna vipengele vya katiba vinavyokinzana na hoja yako.”
Halafu hawataeleza vipengele hivyo ni vipi.
6. Kuwashambulia Wanaounga Hoja Mkono (Attacking Supporters)
Wanaweza kuwageukia watu wanaoonyesha kuunga mkono ukweli, ili kuwavunja moyo au kuwanyamazisha.
7. Kuchelewesha Majibu (Stalling or Stonewalling)
Badala ya kukataa moja kwa moja, wanadai kuwa wanahitaji muda zaidi kuchunguza, lakini hawarudi tena.
8. Kuweka Matumizi ya Lugha ya Kitaifa au Kiimani (Appeal to Nationalism or Religion)
Hoja zinafichwa kwa kusema, “Tusiseme mambo kama haya kwa sababu yanaharibu sura ya taifa” au “ni dhambi kulalamika.”
9. Kuhamasisha Umati Upinge Mjadala (Bandwagon or Mob Tactic)
Watu huleta wengine kuupinga ukweli huo kwa nguvu ya idadi au jazba.
10. Kutangaza Taarifa Mbadala (Disinformation)
Wanapindisha ukweli au kuleta taarifa za kupotosha ili kupunguza uzito wa ukweli .
Mungu ibariki jamhuri ya kenge
1. Kubadilisha Mada (Changing the Subject)
Wanaweza kuleta mada mpya ya kuvutia au ya kuchochea hisia ili kuondoa umakini kwenye hoja halisi.
Mfano:
Mjadala kuhusu ufisadi serikalini unapotokea, mtu anaweza kuhamisha mazungumzo kwenda kwenye ishu ya kidini au ya kikabila.
2. Kubeza au Kudharau (Discrediting the Speaker)
Badala ya kujibu hoja, mtu anachafua au kupunguza heshima ya anayetoa hoja.
Mfano:
“Acha huyo aseme, hata hana elimu ya kutosha.”
“Huyo ni mpinzani tu, hawezi kuona mazuri.”
3. Kutoa Mizaha au Kukejeli (Sarcasm or Mockery)
Wanatumia kejeli au utani kuufanya mjadala uonekane hauna maana au usio wa kweli.
Mfano:
“Oooh! Sasa wewe unajua zaidi ya wataalamu wa dunia nzima?”
“Umeona kwenye WhatsApp halafu unaleta hapa kama utafiti.”
4. Kutumia Hofu au Vitisho (Fear or Intimidation)
Wanaweza kutumia hofu kuzuia watu wasizungumze au waogope kuuliza maswali.
Mfano:
“Ukisema hivyo unaweza kufuatiliwa.”
“Watu waliowahi kusema hivyo waliishia vibaya.”
5. Kutumia Lugha Tata au Isiyoeleweka (Obfuscation)
Watu wanaweza kutumia maneno ya kitaalamu au ya mkato ili kuchanganya au kupoteza mwelekeo wa hoja.
Mfano:
“Kisheria, kuna vipengele vya katiba vinavyokinzana na hoja yako.”
Halafu hawataeleza vipengele hivyo ni vipi.
6. Kuwashambulia Wanaounga Hoja Mkono (Attacking Supporters)
Wanaweza kuwageukia watu wanaoonyesha kuunga mkono ukweli, ili kuwavunja moyo au kuwanyamazisha.
7. Kuchelewesha Majibu (Stalling or Stonewalling)
Badala ya kukataa moja kwa moja, wanadai kuwa wanahitaji muda zaidi kuchunguza, lakini hawarudi tena.
8. Kuweka Matumizi ya Lugha ya Kitaifa au Kiimani (Appeal to Nationalism or Religion)
Hoja zinafichwa kwa kusema, “Tusiseme mambo kama haya kwa sababu yanaharibu sura ya taifa” au “ni dhambi kulalamika.”
9. Kuhamasisha Umati Upinge Mjadala (Bandwagon or Mob Tactic)
Watu huleta wengine kuupinga ukweli huo kwa nguvu ya idadi au jazba.
10. Kutangaza Taarifa Mbadala (Disinformation)
Wanapindisha ukweli au kuleta taarifa za kupotosha ili kupunguza uzito wa ukweli .
Mungu ibariki jamhuri ya kenge
