MamaSamia2025
JF-Expert Member
- Mar 29, 2012
- 14,588
- 32,361
SOMALIA YAOKOA UGANDA NA TANZANIA KUTOKA KWENYE VITA
KWA UFUPI
Kukomesha mvutano. Kufuatia mvutano kati ya Uganda na Tanzania 1972, katibu mkuu wa OAU aliwasiliana na Kenya kupatanisha. Hata hivyo serikali ya Jomo Kenyatta ilikataa. Huku Kenya ikikataa kupatanisha, wakuu wengine wa nchi walikubali kuchukua jukumu hilo, lakini ni rais wa Somalia Siad Barre aliyefaulu na akapata mpango wa amani wa nukta tano (five-point peace plan).
Somalia inaweza kuorodheshwa kama nchi iliyoshindwa leo, lakini miaka 48 iliyopita ilipatanisha katika makubaliano ya amani kuzuia Uganda na jirani yake ya kusini Tanzania kwenda vitani.
Ndipo rais wa Somalia Siad Barre alipata mkataba wa amani wa kikanda uliochelewesha vita kuanza, kwa takriban miaka mitano.
Baadae rais Idi Amin alikuwa akijibu uvamizi huo wa vikosi vya wana-Milton Obote ambao walikuwa na vituo nchini Tanzania. Uvamizi huo ulikuwa wa muda mfupi kwani wavamizi walifukuzwa nje ya Uganda.
TUJIKUMBUSHE (Background)
Gazeti la Uganda Argus la Septemba 17, 1972, liliripoti kwamba angalau 'wanajeshi wa Tanzania' 1,000 walikuwa wamevamia nchi hiyo, wakifika maili 100 kutoka mji mkuu, Kampala. Walishinda miji ya Kyotera, Kakuto na Kalisizo.
Jibu kali kutoka kwa serikali ya Amin lilifuata shambulio hilo. Ilianza kwa kulaumu serikali ya Uingereza kuwaunga mkono wavamizi, kabla ya kukamata raia kadhaa wa Uingereza nchini Uganda.
Kulingana na The Keesing's Contemporary Archives juzuu ya 18 ya Novemba 1972, "Baada ya kukamata raia kadhaa wa Uingereza na polisi, serikali iliomba kwa Shirika la Umoja wa Afrika (OAU) na kwa Dk Kurt Waldheim, Katibu Mkuu wa UN kuingilia kati uchokozi usiokuwa na sababu. ”
Chapisho hilo hilo linaendelea kusema kuwa siku hiyo hiyo, Septemba 17, 1972, nchini Tanzania taarifa rasmi ilitolewa na serikali ikisema, "vikosi vya jeshi la watu ndani ya Uganda vilichukua kambi ya jeshi huko Kisenyi na kuteka idadi kubwa ya silaha. ”
Walakini, katika taarifa hiyo hiyo kamanda wa Kikosi cha Ulinzi cha Wananchi wa Tanzania (JWTZ), Meja Jenerali Mrisho Sarakikya, alikanusha kuwa wanajeshi wa Tanzania walihusika katika operesheni hizo. Ingawa kulikuwa na ripoti nchini Tanzania kwamba kundi la wapinzani wa Uganda wanaopigana dhidi ya Jeshi la Uganda walikuwa wamechukua jeshi la akiba.
Siku moja baada ya uvamizi huo, wanajeshi wa serikali walifanikiwa kuchukua tena miji iliyopotea kwa wavamizi.
Mnamo Septemba 18, 1972, Redio Uganda ilitangaza kuwa kati ya wale waliokamatwa wakati wa uvamizi ni pamoja na maafisa watatu wa zamani wa Jeshi la Uganda na raia wawili. Miongoni mwa waliokamatwa walikuwa Wilfred Odong, Picho Ali na mwingine aliyejulikana tu kama Capt Oyile.
Baada ya kushuku kuhusika kwa Waingereza katika uvamizi huo, mkutano wa Baraza la Ulinzi la Uganda uliamua kwamba Amin awaondoe Waasia na Wazungu wote kutoka kwa vikosi vya usalama haraka, kwani hawangeaminika.
Jarida la Time la London liliripoti siku iliyofuata kwamba “Raia tisa wa Uingereza, wakiwemo wanahabari tisa wamekamatwa na polisi. Miongoni mwa waliokamatwa ni pamoja na watoto na wanawake ”.
Jalada la kisasa la Keesing linasema wakati walipokutana na wanadiplomasia kutoka Jumuiya ya Umoja wa Afrika kuwaelezea juu ya uvamizi huo, Amin alisema: "Uganda ilishambuliwa na wanaume 1,500, wakiwemo wanajeshi wa Tanzania, wafuasi wa rais wa zamani Obote na mamluki wa Israeli."
"Kapteni Oyile alikuwa amekiri kwamba kulikuwa na kambi za msituni huko Bukoba na Tabora (nchini Tanzania), ambapo wanaume kati ya 1,000 na 1,500 walikuwa wakifundishwa."
Licha ya kuchukua miji kutoka kwa wavamizi, Jeshi la Anga la Uganda liliendelea kulipua Bukoba nchini Tanzania, na kusababisha serikali ya Tanzania kuhamisha kikosi chake cha 4 kutoka Tabora, ikiungwa mkono na kampuni ya chokaa kutoka Musoma, kuelekea kwenye mpaka wa Uganda kuwazuia wanajeshi wa Uganda kuvuka nchi yao.
Baada ya mashambulio ya angani ya Bukoba, rais wa Tanzania Julius Nyerere alituma simu kwa Mfalme Hassan wa Moroko, wakati huo alikuwa mwenyekiti wa OAU, kupinga mashambulio hayo.
Kulingana na gazeti la Daily Telegraph la Septemba 17, 1972, serikali ya Uingereza ilijibu madai ya Amin kupitia waziri mdogo wa maswala ya nje na Jumuiya ya Madola, Lady Priscilla Tweedsmuir, ambaye aliliambia Bunge kuwa: "Madai kwamba Uingereza ilihusika sana katika Hali nchini Uganda ilikuwa imerudiwa katika ujumbe wa moja kwa moja kutoka kwa wizara ya Mambo ya nje ya Uganda. "
Alisisitiza kuwa serikali ya Uingereza "haikuwa na ufahamu wa awali wa shughuli zilizokuwa zikifanyika kusini magharibi mwa Uganda, haikuhusika kwa njia yoyote katika mipango yao au utekelezaji, na kwa kweli haikuwa na mipango ya kuvamia Uganda".
Kuelekea mwisho wa mwezi, serikali ya Sudan ilinasa ndege tano za Kikosi cha Anga cha Libya zilizobeba maafisa, silaha na risasi kwenda Uganda. Walilazimishwa kutua katika uwanja wa ndege wa Khartoum.
Ikumbukwe kwamba Obote alikuwa ameondoka Sudan miezi mitatu mapema kwenda Tanzania. Tripoli ilimdanganya Khartoum kwamba walikuwa wameziambia ndege zao kurudi nyumbani lakini badala yake wakaruka kuelekea Entebbe.
Jalada la kisasa la Keesing linasema rais wa Sudan Gaafar Nemery alitangaza "kwamba aliunga mkono haki ya Uganda kutetea enzi yake lakini alitumai kuwa hii itafanyika bila vita vya silaha."
USULUHISHI WA KIGENI (Foreign Mediation)
Wakati Amin alikuwa akitafuta uungwaji mkono, OAU ilianzisha suluhisho la kidiplomasia kuzuia mzozo usizidi kuwa vita kamili. Katibu mkuu wa Shirika, Nzo Ekangaki, na serikali ya Somalia waliongoza azma ya suluhisho la amani kwa mzozo huo.
Ekangaki kwanza alimwendea rais wa Kenya Jomo Kenyatta kupatanisha. Kulingana na Gazeti la Kenya la Daily Nation la Septemba 22, 1972, wakati huo waziri wa nishati na mawasiliano wa Kenya Ronald Ngala alitangaza, "Sisi ni marafiki kwa mataifa yote mawili. Chochote kinachoendelea kati yao, Kenya haitahusika. ”
Huku Kenya ikikataa kupatanisha, wakuu wengine watatu wa serikali, ni pamoja na Mfalme Haile Selassie wa Ethiopia, marais Houari Boumedienne na Sekou Toure wa Algeria na Guinea wote walionyesha utayari wa kuhusishwa na mpango huo.
Rais wa Misri wakati huo Anwar Sadat alikutana na waziri wa mambo ya nje wa Tanzania John Malecela, ambaye alimwomba atume ujumbe wa kidiplomasia nchini Uganda kutafuta suluhisho la amani kwa mzozo huo.
Walakini, iliripotiwa katika vyombo vya habari vya Kenya kwamba marais Amin na Nyerere walikuwa wamekubali kusitisha mapigano ya muda, huku Uganda wakiahidi kusitisha mabomu katika miji ya Tanzania na Tanzania ikichukua jukumu la kuondoa vikosi vyake mpakani.
Ndipo rais wa Somali Siad Barre aliandaa mpango wa amani wa nukta tano ambao uliwasilishwa kwa marais hao wawili na waziri wa mambo ya nje wa Somalia Omar Arteh Ghalib.
Jarida la Amerika New York Times la Septemba 24, 1972, liliripoti kwamba mpango huo ulikuwa na maswali yafuatayo, "Je! Uganda itasitisha mashambulizi yake ya mabomu na mashambulio ya ardhi ikiwa ingehakikishiwa na Tanzania kwamba haitashambuliwa na wanajeshi wa Tanzania au waasi wanaomuunga mkono Obote? Je! Tanzania, ikipewa hakikisho kwamba Jeshi la Uganda halitaishambulia, itaahidi kutoshambulia Uganda? Ikiwa ni hivyo, je, Tanzania ingeondoa askari wake kutoka mpaka? Je! Tanzania pia ingeondoa wapiganaji wanaomuunga mkono Obote kutoka mpakani? Je, Tanzania ingeweza kupinga shughuli za uasi zinazotishia nchi jirani? ”
Baada ya kupokea rasimu ya mpango huo, Amin aliwaonya msituni katika miji ya mpaka wa Mutukula na Kikagati kujiondoa. Licha ya kukubaliana juu ya mpango wa amani, tishio na shutuma za uchokozi dhidi ya kila mmoja ziliendelea.
Siku mbili tu baada ya Amin kukubaliana juu ya mpango wa amani, alishutumu Zambia, Tanzania na India kwa kupanga kushambulia Uganda.
Jalada la kisasa la Keesing linasema maoni ya Amin yalifuata ziara ya marais Kenneth Kaunda na Varahagiri Venkata Giri wa Zambia na India nchini Tanzania.
Jarida la Cape Times la Afrika Kusini mnamo Septemba 28, 1972, lilimnukuu msemaji wa serikali ya India akisema "kwamba kuhusika kwa Wahindi ni uvumi mbaya na wa ajabu bila msingi wowote".
Katika taarifa kwa vyombo vya habari vya rais iliyorushwa kwenye Redio Uganda mnamo Septemba 28, 1972, Amin alimtuhumu Mtanzania kwa kufanya uvamizi mwingine ambapo washambuliaji kadhaa walikamatwa huko Mutukula.
Miongoni mwa waliokamatwa alikuwa Alex Ojera ambaye alikuwa waziri wa zamani wa Habari na Utangazaji.
Siku iliyofuata, Ojera alipandishwa mbele ya wanadiplomasia, pamoja na katibu mkuu wa OAU Ekangaki ambaye alikuwa amekuja Kampala kwa ujumbe wa amani.
MAKUBALIANO YA AMANI YA MOGADISHU (Mogadishu Peace Accord)
Mazungumzo hayo huko Mogadishu, mji mkuu wa Somalia, yalipangwa kuanza Septemba 27. Ilihusisha waziri wa mambo ya nje wa Uganda Wanume Kibedi, mwenzake wa Tanzania John Malecela, Omar Arteh Ghalib wa Somalia, katibu mkuu wa OAU, kati ya wengine.
Walakini, walicheleweshwa hadi Oktoba 2, 1972. Mawaziri wa mambo ya nje wa Uganda na Tanzania walikutana na rais wa Somalia ambaye aliwaambia kuwa mzozo kati ya nchi zao mbili sio chochote bali njama ya wakoloni iliyolenga kudhoofisha umoja wa Afrika.
Mnamo Oktoba 5, 1972, baada ya mazungumzo ya siku mbili, Kibedi, Malecela na Arteh mbele ya Ekangaki, walitia saini makubaliano ambayo yalichapishwa wakati huo huo huko Dar-es-Salaam, Kampala na Mogadishu mnamo Oktoba 7, 1972.
Hapo awali Siad Barre alikuwa ametembelea Dar-es-Salaam mnamo Oktoba 6, 1972, na Kampala siku iliyofuata.
Wakati wa ziara ya Uganda, Amin alitaja barabara kwa jina la Siad Barre kwa heshima ya juhudi zake za kumaliza mzozo kati ya Uganda na Tanzania.
Makubaliano ya amani yalizitaka nchi hizo mbili kuondoa vikosi vyao angalau maili sita mbali na mipaka yao.
Hii ilitakiwa kuanza kutekelezwa ifikapo Oktoba 9, 1972. Timu ya waangalizi wa amani wa Somalia wangepelekwa kwenye mipaka ya nchi hizo mbili ili kuona uondoaji huo.
Mkataba wa amani pia ulihitaji nchi zote mbili kuacha kuhifadhi vitu vya uasi katika maeneo yao ambayo yanavuka katika eneo la nyingine na kumaliza uhasama wote. Nchi zote mbili pia zilitakiwa kurudisha mali zote walizoziteka wakati wa vita.
Mnamo Oktoba 11, 1972, Amin alitangaza kwamba wanajeshi wake wameondoka maili sita kutoka mpakani na kwamba mapigano yamekoma. Siku moja baadaye waziri wa Ulinzi wa Tanzania Edward Sokoine alitangaza kujiondoa kwa JWTZ kutoka eneo la mpaka.
Waaminifu wa Obote ambao walishiriki katika uvamizi huo walihamishwa ndani kabisa ya kaskazini mwa Tanzania.
Mwanachama wa zamani wa Kikosi Maalum anasema walijilimbikizia maeneo ya Tabora ambapo waliingia kwenye kilimo cha Tumbaku na kuchoma mkaa kutoka 1972 hadi 1978 walipohamasishwa kwa vita ya mwisho iliyomwondoa Amin.
KWA UFUPI
Kukomesha mvutano. Kufuatia mvutano kati ya Uganda na Tanzania 1972, katibu mkuu wa OAU aliwasiliana na Kenya kupatanisha. Hata hivyo serikali ya Jomo Kenyatta ilikataa. Huku Kenya ikikataa kupatanisha, wakuu wengine wa nchi walikubali kuchukua jukumu hilo, lakini ni rais wa Somalia Siad Barre aliyefaulu na akapata mpango wa amani wa nukta tano (five-point peace plan).
Somalia inaweza kuorodheshwa kama nchi iliyoshindwa leo, lakini miaka 48 iliyopita ilipatanisha katika makubaliano ya amani kuzuia Uganda na jirani yake ya kusini Tanzania kwenda vitani.
Ndipo rais wa Somalia Siad Barre alipata mkataba wa amani wa kikanda uliochelewesha vita kuanza, kwa takriban miaka mitano.
Baadae rais Idi Amin alikuwa akijibu uvamizi huo wa vikosi vya wana-Milton Obote ambao walikuwa na vituo nchini Tanzania. Uvamizi huo ulikuwa wa muda mfupi kwani wavamizi walifukuzwa nje ya Uganda.
TUJIKUMBUSHE (Background)
Gazeti la Uganda Argus la Septemba 17, 1972, liliripoti kwamba angalau 'wanajeshi wa Tanzania' 1,000 walikuwa wamevamia nchi hiyo, wakifika maili 100 kutoka mji mkuu, Kampala. Walishinda miji ya Kyotera, Kakuto na Kalisizo.
Jibu kali kutoka kwa serikali ya Amin lilifuata shambulio hilo. Ilianza kwa kulaumu serikali ya Uingereza kuwaunga mkono wavamizi, kabla ya kukamata raia kadhaa wa Uingereza nchini Uganda.
Kulingana na The Keesing's Contemporary Archives juzuu ya 18 ya Novemba 1972, "Baada ya kukamata raia kadhaa wa Uingereza na polisi, serikali iliomba kwa Shirika la Umoja wa Afrika (OAU) na kwa Dk Kurt Waldheim, Katibu Mkuu wa UN kuingilia kati uchokozi usiokuwa na sababu. ”
Chapisho hilo hilo linaendelea kusema kuwa siku hiyo hiyo, Septemba 17, 1972, nchini Tanzania taarifa rasmi ilitolewa na serikali ikisema, "vikosi vya jeshi la watu ndani ya Uganda vilichukua kambi ya jeshi huko Kisenyi na kuteka idadi kubwa ya silaha. ”
Walakini, katika taarifa hiyo hiyo kamanda wa Kikosi cha Ulinzi cha Wananchi wa Tanzania (JWTZ), Meja Jenerali Mrisho Sarakikya, alikanusha kuwa wanajeshi wa Tanzania walihusika katika operesheni hizo. Ingawa kulikuwa na ripoti nchini Tanzania kwamba kundi la wapinzani wa Uganda wanaopigana dhidi ya Jeshi la Uganda walikuwa wamechukua jeshi la akiba.
Siku moja baada ya uvamizi huo, wanajeshi wa serikali walifanikiwa kuchukua tena miji iliyopotea kwa wavamizi.
Mnamo Septemba 18, 1972, Redio Uganda ilitangaza kuwa kati ya wale waliokamatwa wakati wa uvamizi ni pamoja na maafisa watatu wa zamani wa Jeshi la Uganda na raia wawili. Miongoni mwa waliokamatwa walikuwa Wilfred Odong, Picho Ali na mwingine aliyejulikana tu kama Capt Oyile.
Baada ya kushuku kuhusika kwa Waingereza katika uvamizi huo, mkutano wa Baraza la Ulinzi la Uganda uliamua kwamba Amin awaondoe Waasia na Wazungu wote kutoka kwa vikosi vya usalama haraka, kwani hawangeaminika.
Jarida la Time la London liliripoti siku iliyofuata kwamba “Raia tisa wa Uingereza, wakiwemo wanahabari tisa wamekamatwa na polisi. Miongoni mwa waliokamatwa ni pamoja na watoto na wanawake ”.
Jalada la kisasa la Keesing linasema wakati walipokutana na wanadiplomasia kutoka Jumuiya ya Umoja wa Afrika kuwaelezea juu ya uvamizi huo, Amin alisema: "Uganda ilishambuliwa na wanaume 1,500, wakiwemo wanajeshi wa Tanzania, wafuasi wa rais wa zamani Obote na mamluki wa Israeli."
"Kapteni Oyile alikuwa amekiri kwamba kulikuwa na kambi za msituni huko Bukoba na Tabora (nchini Tanzania), ambapo wanaume kati ya 1,000 na 1,500 walikuwa wakifundishwa."
Licha ya kuchukua miji kutoka kwa wavamizi, Jeshi la Anga la Uganda liliendelea kulipua Bukoba nchini Tanzania, na kusababisha serikali ya Tanzania kuhamisha kikosi chake cha 4 kutoka Tabora, ikiungwa mkono na kampuni ya chokaa kutoka Musoma, kuelekea kwenye mpaka wa Uganda kuwazuia wanajeshi wa Uganda kuvuka nchi yao.
Baada ya mashambulio ya angani ya Bukoba, rais wa Tanzania Julius Nyerere alituma simu kwa Mfalme Hassan wa Moroko, wakati huo alikuwa mwenyekiti wa OAU, kupinga mashambulio hayo.
Kulingana na gazeti la Daily Telegraph la Septemba 17, 1972, serikali ya Uingereza ilijibu madai ya Amin kupitia waziri mdogo wa maswala ya nje na Jumuiya ya Madola, Lady Priscilla Tweedsmuir, ambaye aliliambia Bunge kuwa: "Madai kwamba Uingereza ilihusika sana katika Hali nchini Uganda ilikuwa imerudiwa katika ujumbe wa moja kwa moja kutoka kwa wizara ya Mambo ya nje ya Uganda. "
Alisisitiza kuwa serikali ya Uingereza "haikuwa na ufahamu wa awali wa shughuli zilizokuwa zikifanyika kusini magharibi mwa Uganda, haikuhusika kwa njia yoyote katika mipango yao au utekelezaji, na kwa kweli haikuwa na mipango ya kuvamia Uganda".
Kuelekea mwisho wa mwezi, serikali ya Sudan ilinasa ndege tano za Kikosi cha Anga cha Libya zilizobeba maafisa, silaha na risasi kwenda Uganda. Walilazimishwa kutua katika uwanja wa ndege wa Khartoum.
Ikumbukwe kwamba Obote alikuwa ameondoka Sudan miezi mitatu mapema kwenda Tanzania. Tripoli ilimdanganya Khartoum kwamba walikuwa wameziambia ndege zao kurudi nyumbani lakini badala yake wakaruka kuelekea Entebbe.
Jalada la kisasa la Keesing linasema rais wa Sudan Gaafar Nemery alitangaza "kwamba aliunga mkono haki ya Uganda kutetea enzi yake lakini alitumai kuwa hii itafanyika bila vita vya silaha."
USULUHISHI WA KIGENI (Foreign Mediation)
Wakati Amin alikuwa akitafuta uungwaji mkono, OAU ilianzisha suluhisho la kidiplomasia kuzuia mzozo usizidi kuwa vita kamili. Katibu mkuu wa Shirika, Nzo Ekangaki, na serikali ya Somalia waliongoza azma ya suluhisho la amani kwa mzozo huo.
Ekangaki kwanza alimwendea rais wa Kenya Jomo Kenyatta kupatanisha. Kulingana na Gazeti la Kenya la Daily Nation la Septemba 22, 1972, wakati huo waziri wa nishati na mawasiliano wa Kenya Ronald Ngala alitangaza, "Sisi ni marafiki kwa mataifa yote mawili. Chochote kinachoendelea kati yao, Kenya haitahusika. ”
Huku Kenya ikikataa kupatanisha, wakuu wengine watatu wa serikali, ni pamoja na Mfalme Haile Selassie wa Ethiopia, marais Houari Boumedienne na Sekou Toure wa Algeria na Guinea wote walionyesha utayari wa kuhusishwa na mpango huo.
Rais wa Misri wakati huo Anwar Sadat alikutana na waziri wa mambo ya nje wa Tanzania John Malecela, ambaye alimwomba atume ujumbe wa kidiplomasia nchini Uganda kutafuta suluhisho la amani kwa mzozo huo.
Walakini, iliripotiwa katika vyombo vya habari vya Kenya kwamba marais Amin na Nyerere walikuwa wamekubali kusitisha mapigano ya muda, huku Uganda wakiahidi kusitisha mabomu katika miji ya Tanzania na Tanzania ikichukua jukumu la kuondoa vikosi vyake mpakani.
Ndipo rais wa Somali Siad Barre aliandaa mpango wa amani wa nukta tano ambao uliwasilishwa kwa marais hao wawili na waziri wa mambo ya nje wa Somalia Omar Arteh Ghalib.
Jarida la Amerika New York Times la Septemba 24, 1972, liliripoti kwamba mpango huo ulikuwa na maswali yafuatayo, "Je! Uganda itasitisha mashambulizi yake ya mabomu na mashambulio ya ardhi ikiwa ingehakikishiwa na Tanzania kwamba haitashambuliwa na wanajeshi wa Tanzania au waasi wanaomuunga mkono Obote? Je! Tanzania, ikipewa hakikisho kwamba Jeshi la Uganda halitaishambulia, itaahidi kutoshambulia Uganda? Ikiwa ni hivyo, je, Tanzania ingeondoa askari wake kutoka mpaka? Je! Tanzania pia ingeondoa wapiganaji wanaomuunga mkono Obote kutoka mpakani? Je, Tanzania ingeweza kupinga shughuli za uasi zinazotishia nchi jirani? ”
Baada ya kupokea rasimu ya mpango huo, Amin aliwaonya msituni katika miji ya mpaka wa Mutukula na Kikagati kujiondoa. Licha ya kukubaliana juu ya mpango wa amani, tishio na shutuma za uchokozi dhidi ya kila mmoja ziliendelea.
Siku mbili tu baada ya Amin kukubaliana juu ya mpango wa amani, alishutumu Zambia, Tanzania na India kwa kupanga kushambulia Uganda.
Jalada la kisasa la Keesing linasema maoni ya Amin yalifuata ziara ya marais Kenneth Kaunda na Varahagiri Venkata Giri wa Zambia na India nchini Tanzania.
Jarida la Cape Times la Afrika Kusini mnamo Septemba 28, 1972, lilimnukuu msemaji wa serikali ya India akisema "kwamba kuhusika kwa Wahindi ni uvumi mbaya na wa ajabu bila msingi wowote".
Katika taarifa kwa vyombo vya habari vya rais iliyorushwa kwenye Redio Uganda mnamo Septemba 28, 1972, Amin alimtuhumu Mtanzania kwa kufanya uvamizi mwingine ambapo washambuliaji kadhaa walikamatwa huko Mutukula.
Miongoni mwa waliokamatwa alikuwa Alex Ojera ambaye alikuwa waziri wa zamani wa Habari na Utangazaji.
Siku iliyofuata, Ojera alipandishwa mbele ya wanadiplomasia, pamoja na katibu mkuu wa OAU Ekangaki ambaye alikuwa amekuja Kampala kwa ujumbe wa amani.
MAKUBALIANO YA AMANI YA MOGADISHU (Mogadishu Peace Accord)
Mazungumzo hayo huko Mogadishu, mji mkuu wa Somalia, yalipangwa kuanza Septemba 27. Ilihusisha waziri wa mambo ya nje wa Uganda Wanume Kibedi, mwenzake wa Tanzania John Malecela, Omar Arteh Ghalib wa Somalia, katibu mkuu wa OAU, kati ya wengine.
Walakini, walicheleweshwa hadi Oktoba 2, 1972. Mawaziri wa mambo ya nje wa Uganda na Tanzania walikutana na rais wa Somalia ambaye aliwaambia kuwa mzozo kati ya nchi zao mbili sio chochote bali njama ya wakoloni iliyolenga kudhoofisha umoja wa Afrika.
Mnamo Oktoba 5, 1972, baada ya mazungumzo ya siku mbili, Kibedi, Malecela na Arteh mbele ya Ekangaki, walitia saini makubaliano ambayo yalichapishwa wakati huo huo huko Dar-es-Salaam, Kampala na Mogadishu mnamo Oktoba 7, 1972.
Hapo awali Siad Barre alikuwa ametembelea Dar-es-Salaam mnamo Oktoba 6, 1972, na Kampala siku iliyofuata.
Wakati wa ziara ya Uganda, Amin alitaja barabara kwa jina la Siad Barre kwa heshima ya juhudi zake za kumaliza mzozo kati ya Uganda na Tanzania.
Makubaliano ya amani yalizitaka nchi hizo mbili kuondoa vikosi vyao angalau maili sita mbali na mipaka yao.
Hii ilitakiwa kuanza kutekelezwa ifikapo Oktoba 9, 1972. Timu ya waangalizi wa amani wa Somalia wangepelekwa kwenye mipaka ya nchi hizo mbili ili kuona uondoaji huo.
Mkataba wa amani pia ulihitaji nchi zote mbili kuacha kuhifadhi vitu vya uasi katika maeneo yao ambayo yanavuka katika eneo la nyingine na kumaliza uhasama wote. Nchi zote mbili pia zilitakiwa kurudisha mali zote walizoziteka wakati wa vita.
Mnamo Oktoba 11, 1972, Amin alitangaza kwamba wanajeshi wake wameondoka maili sita kutoka mpakani na kwamba mapigano yamekoma. Siku moja baadaye waziri wa Ulinzi wa Tanzania Edward Sokoine alitangaza kujiondoa kwa JWTZ kutoka eneo la mpaka.
Waaminifu wa Obote ambao walishiriki katika uvamizi huo walihamishwa ndani kabisa ya kaskazini mwa Tanzania.
Mwanachama wa zamani wa Kikosi Maalum anasema walijilimbikizia maeneo ya Tabora ambapo waliingia kwenye kilimo cha Tumbaku na kuchoma mkaa kutoka 1972 hadi 1978 walipohamasishwa kwa vita ya mwisho iliyomwondoa Amin.
