Club Mate
Member
- Aug 1, 2025
- 29
- 125
Habari za wakati huu wakuu,
Siku hizi kila kona stori ni kuifanya Dar iwe safi tena. Tunaona wanasiasa na watendaji wakiwa mtaani na mifagio kwa mbwembwe nyingi, huku wakitangaza faini za hadi TZS Milioni 1 kwa mtu atakayetupa taka ovyo. Lakini wanafeli kujibu swali moja la msingi sana:
Hizo taka kimsingi zinatakiwa kupelekwa wapi?
Jiji la Dar es Salaam lenye takribani watu Milioni 8 lina jibu moja tu rasmi kwa swali hili. Moja tu! Dampo la Pugu Kinyamwezi. Kwa maana hiyo, kila dampo lingine unaloliona kwenye hili jiji letu "safi sana" halitambuliki rasmi, na yapo mengi mno.
Ili kuonyesha ukubwa wa hili tatizo, nilijipa kazi ya kufuatilia na kuweka kwenye ramani madampo yote yaliyo karibu na mto mmoja tu hapa Dar, Mto Mbezi (kama inavyoonekana kwenye ramani hapo chini). Kuanzia mdomoni mwa mto hadi kufika Barabara ya Morogoro, umbali wa kama kilomita 20 hivi, nimekuta madampo 19! Na mengi yapo pua na mdomo na makazi ya watu.
Moja ya madampo hayo lipo ubavuni kabisa mwa shule ya msingi, Shule ya Msingi Matosa. Upepo ukivuma kuelekea upande wa shule, uwanja mzima wa shule unajaa uchafu. "Vipi kuhusu mamlaka husika?" unaweza kujiuliza... Ofisi za mamlaka husika (Serikali ya Mtaa wa Matosa) zipo upande wa pili tu wa uwanja wa hiyo shule! Na wanaonekana hawashtuki wala kujali kabisa kuhusu hili suala. Wingi wa haya madampo unaonyesha wazi kabisa kuwa wakandarasi wa kuzoa taka waliopewa zabuni kihalali na manispaa ndio wanaojaza haya madampo yasiyo rasmi.
Sasa tufanyeje, tuanze kuhesabu vipande vya taka kwenye madampo ya mitaani kwetu na kuziandikia faini manispaa zetu? Si wao ndio vinara wakuu wa kuchafua mazingira? Labda mamilioni ya faini yakianza kutoka mifukoni mwa maofisa wa manispaa yatasaidia kujenga madampo yaliyo rasmi na yenye viwango.
Taka zetu zinatakiwa kwenda wapi sasa?
Bila shaka siyo kwenye maeneo yasiyodhibitiwa, yasiyo na utaratibu, na yasiyofaa pembezoni mwa mito na katikati ya makazi ya watu. Kama tunaona huo ndio utatuzi, basi ni bora tukamwage hizo taka moja kwa moja baharini tu.
Hapana! Taka zetu zinatakiwa kwenda kwenye madampo yaliyotengenezwa na kuendeshwa kwa ajili ya kuchakata taka kwa namna ambayo inapunguza madhara kwa binadamu na mazingira. Hii inajumuisha recycling ya plastiki, chupa, na chuma, uchakataji sahihi wa vifaa vyenye sumu na hatari kama vifaa vya kielektroniki, kemikali, na betri na kama zikichakatwa vizuri, mitambo ya kuchomea taka inaweza hata kutumika kuzalisha umeme.
Kama kweli tunataka jiji safi, lazima tutatue haya matatizo ya kimfumo.
Ndiyo, tunahitaji kubadili tabia na watu wawe na uelewa zaidi wa wapi na namna gani ya kutupa taka zao, lakini juhudi hizi ni lazima ziende sambamba na uwekezaji kwenye miundombinu ya uchakataji taka. Tunahitaji kushughulikia mizizi ya tatizo, siyo hizi sarakasi na matamko ya mwezi mmoja halafu mambo yanarudi palepale kama zamani, sawa tu na lile vumbi ambalo wafagiaji wa barabara wanalisukumia pembezoni mwa lami, halafu kesho yake upepo unalirudisha tena barabarani.
Nawasilisha. Karibuni kwa mjadala!
Siku hizi kila kona stori ni kuifanya Dar iwe safi tena. Tunaona wanasiasa na watendaji wakiwa mtaani na mifagio kwa mbwembwe nyingi, huku wakitangaza faini za hadi TZS Milioni 1 kwa mtu atakayetupa taka ovyo. Lakini wanafeli kujibu swali moja la msingi sana:
Hizo taka kimsingi zinatakiwa kupelekwa wapi?
Jiji la Dar es Salaam lenye takribani watu Milioni 8 lina jibu moja tu rasmi kwa swali hili. Moja tu! Dampo la Pugu Kinyamwezi. Kwa maana hiyo, kila dampo lingine unaloliona kwenye hili jiji letu "safi sana" halitambuliki rasmi, na yapo mengi mno.
Ili kuonyesha ukubwa wa hili tatizo, nilijipa kazi ya kufuatilia na kuweka kwenye ramani madampo yote yaliyo karibu na mto mmoja tu hapa Dar, Mto Mbezi (kama inavyoonekana kwenye ramani hapo chini). Kuanzia mdomoni mwa mto hadi kufika Barabara ya Morogoro, umbali wa kama kilomita 20 hivi, nimekuta madampo 19! Na mengi yapo pua na mdomo na makazi ya watu.
Moja ya madampo hayo lipo ubavuni kabisa mwa shule ya msingi, Shule ya Msingi Matosa. Upepo ukivuma kuelekea upande wa shule, uwanja mzima wa shule unajaa uchafu. "Vipi kuhusu mamlaka husika?" unaweza kujiuliza... Ofisi za mamlaka husika (Serikali ya Mtaa wa Matosa) zipo upande wa pili tu wa uwanja wa hiyo shule! Na wanaonekana hawashtuki wala kujali kabisa kuhusu hili suala. Wingi wa haya madampo unaonyesha wazi kabisa kuwa wakandarasi wa kuzoa taka waliopewa zabuni kihalali na manispaa ndio wanaojaza haya madampo yasiyo rasmi.
Sasa tufanyeje, tuanze kuhesabu vipande vya taka kwenye madampo ya mitaani kwetu na kuziandikia faini manispaa zetu? Si wao ndio vinara wakuu wa kuchafua mazingira? Labda mamilioni ya faini yakianza kutoka mifukoni mwa maofisa wa manispaa yatasaidia kujenga madampo yaliyo rasmi na yenye viwango.
Taka zetu zinatakiwa kwenda wapi sasa?
Bila shaka siyo kwenye maeneo yasiyodhibitiwa, yasiyo na utaratibu, na yasiyofaa pembezoni mwa mito na katikati ya makazi ya watu. Kama tunaona huo ndio utatuzi, basi ni bora tukamwage hizo taka moja kwa moja baharini tu.
Hapana! Taka zetu zinatakiwa kwenda kwenye madampo yaliyotengenezwa na kuendeshwa kwa ajili ya kuchakata taka kwa namna ambayo inapunguza madhara kwa binadamu na mazingira. Hii inajumuisha recycling ya plastiki, chupa, na chuma, uchakataji sahihi wa vifaa vyenye sumu na hatari kama vifaa vya kielektroniki, kemikali, na betri na kama zikichakatwa vizuri, mitambo ya kuchomea taka inaweza hata kutumika kuzalisha umeme.
Kama kweli tunataka jiji safi, lazima tutatue haya matatizo ya kimfumo.
Ndiyo, tunahitaji kubadili tabia na watu wawe na uelewa zaidi wa wapi na namna gani ya kutupa taka zao, lakini juhudi hizi ni lazima ziende sambamba na uwekezaji kwenye miundombinu ya uchakataji taka. Tunahitaji kushughulikia mizizi ya tatizo, siyo hizi sarakasi na matamko ya mwezi mmoja halafu mambo yanarudi palepale kama zamani, sawa tu na lile vumbi ambalo wafagiaji wa barabara wanalisukumia pembezoni mwa lami, halafu kesho yake upepo unalirudisha tena barabarani.
Nawasilisha. Karibuni kwa mjadala!
