Uchawa ni mfumo, bila Katiba mpya hauwezi kuisha

Uchawa ni mfumo, bila Katiba mpya hauwezi kuisha

Dr Adam Francis

JF-Expert Member
Joined
Aug 12, 2011
Posts
790
Reaction score
1,316
Kama kuna jambo kwa sasa ambalo kama Taifa tunakubaliana, ni kuwa UCHAWA ndilo tatizo linalokua kwa kasi zaidi katika siasa zetu na sekta ya utumishi wa umma.

Athari za uchawa ni bayana; kwakuzitaja chache ni uteuzi wa watu wenye sifa duni, upandishwaji vyeo watu wasio stahili, kushuka kwa uwajibikaji, kushuka kwa uwazi na ukweli, matumizi mabaya ya madaraka n.k

Pamoja na athari hizi nilizozitaja kuwa bayana, sote ni mashahidi wa hali halisi ilivyo sasa. Sio siri uchawa umekuwa ni mkakati rasmi wa baadhi ya wenzetu kutafuta vyeo, kulinda nafasi walizonazo na hata kufanikisha agenda zilizobeba maslahi yao binafsi.

Swali kubwa tunalopaswa kujiuliza tumefikaje hapo? Kwa maoni yangu chimbuko la uchawa ni katiba yetu. Katiba imerundika madaraka karibu yote ya kuteua, kutengua, kupandisha, kushusha cheo n.k mikononi mwa mtu mmoja, Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania.

Jaribu kutafakari, ni njia gani mtanzania wa kawaida ataitumia ili ateuliwe kuwa mkuu wa mkoa, mkuu wa wilaya, mkurugenzi wa halmashauri, mkurugenzi wa shirika la umma, mwenyekiti wa bodi, n.k. Jibu linabaki kuwa ni kwa KUMPENDEZA RAIS!

Huo ndio mzizi halisi wa UCHAWA. Kila mtu anafatuta kumpendeza Rais, ili aonekane na Rais, maisha yake yasonge mbele. Katika mazingira haya tutawalaumu bure wasomi wetu, watendaji wetu na hata wanasiasa wetu. Kwakuwa mwisho wa siku wanatafuta maisha na fursa ya kuyapata hayo maisha katiba imempa Rais.

Kama kweli tunataka kumaliza tatizo la UCHAWA jibu lake ni kupunguza madaraka ya Rais kuteua kila mtu. Katiba mpya iweke utaratibu wa watu kupanda vyeo kwa weredi, nidhamu na utendaji wao. Vyeo vipatikane kwa mchakato wa wazi wa kushindana, kutolewa kwenye cheo kuwekewe utaratibu wa wazi unaofahamika. Rais ateue tu mawaziri, naibu mawaziri na wakuu wa vyombo vya ulinzi na usalama. Tukifanya hivyo tutapunguza sana tatizo la uchawa.
 
Point nzuri mkuu ningelikuwa rais ningelivunja bunge nikaanza mchakato wa kuchagua wabunge upya at least wawe na degree au masters
Hapo suala ni tume ya uchaguzi kuwa huru ili wananchi wachague wamtakae.. sema ni hoja nzuri kwamba kwa waombaji fomu/watia nia at least wawe na degree na kuendelea...
 
Kwamfano kwenye makala haya natetea nini?
Typical myopic mindset!
Wewe umeacha uchawa lini kwani? Au umesahau nyuzi zako unazoziandika za kuitetea serikali dhalimu? Mimi binafsi lazima nikushangae leo kuja kuuponda huo uchawa ili hali ww ni mmojawapo, How comes kuupondea mfumo unaouishi ww mwenyewe? Lazima tuhoji. Au phd holder una definition yako binafsi ya uchawa?
 
Wewe umeacha uchawa lini kwani? Au umesahau nyuzi zako unazoziandika za kuitetea serikali dhalimu? Mimi binafsi lazima nikushangae leo kuja kuuponda huo uchawa ili hali ww ni mmojawapo, How comes kuupondea mfumo unaouishi ww mwenyewe? Lazima tuhoji. Au phd holder una definition yako binafsi ya uchawa?
Na haya ndio mawazo finyu tunayoyapinga, KUPINGA kila kitu hakukufanyi kuwa mtu makini, hiyo ni dalili ya tatizo. Tafakari; Je, tupinge mradi wa SGR kwasababu tu ww hupendi CCM?
KUSIFU kila kitu kwa lengo la kufurahisha wakubwa bila kujali hali halisi ndilo tatizo tunalopambana nalo.
Mtu muungwana hatutegemei APINGE kila kitu au ASIFU kila kitu, bali awe mkweli kwa utashi wake kuwa na MAONI HURU.
 
Kama kuna jambo kwa sasa ambalo kama Taifa tunakubaliana, ni kuwa UCHAWA ndilo tatizo linalokua kwa kasi zaidi katika siasa zetu na sekta ya utumishi wa umma.

Athari za uchawa ni bayana; kwakuzitaja chache ni uteuzi wa watu wenye sifa duni, upandishwaji vyeo watu wasio stahili, kushuka kwa uwajibikaji, kushuka kwa uwazi na ukweli, matumizi mabaya ya madaraka n.k

Pamoja na athari hizi nilizozitaja kuwa bayana, sote ni mashahidi wa hali halisi ilivyo sasa. Sio siri uchawa umekuwa ni mkakati rasmi wa baadhi ya wenzetu kutafuta vyeo, kulinda nafasi walizonazo na hata kufanikisha agenda zilizobeba maslahi yao binafsi.

Swali kubwa tunalopaswa kujiuliza tumefikaje hapo? Kwa maoni yangu chimbuko la uchawa ni katiba yetu. Katiba imerundika madaraka karibu yote ya kuteua, kutengua, kupandisha, kushusha cheo n.k mikononi mwa mtu mmoja, Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania.

Jaribu kutafakari, ni njia gani mtanzania wa kawaida ataitumia ili ateuliwe kuwa mkuu wa mkoa, mkuu wa wilaya, mkurugenzi wa halmashauri, mkurugenzi wa shirika la umma, mwenyekiti wa bodi, n.k. Jibu linabaki kuwa ni kwa KUMPENDEZA RAIS!

Huo ndio mzizi halisi wa UCHAWA. Kila mtu anafatuta kumpendeza Rais, ili aonekane na Rais, maisha yake yasonge mbele. Katika mazingira haya tutawalaumu bure wasomi wetu, watendaji wetu na hata wanasiasa wetu. Kwakuwa mwisho wa siku wanatafuta maisha na fursa ya kuyapata hayo maisha katiba imempa Rais.

Kama kweli tunataka kumaliza tatizo la UCHAWA jibu lake ni kupunguza madaraka ya Rais kuteua kila mtu. Katiba mpya iweke utaratibu wa watu kupanda vyeo kwa weredi, nidhamu na utendaji wao. Vyeo vipatikane kwa mchakato wa wazi wa kushindana, kutolewa kwenye cheo kuwekewe utaratibu wa wazi unaofahamika. Rais ateue tu mawaziri, naibu mawaziri na wakuu wa vyombo vya ulinzi na usalama. Tukifanya hivyo tutapunguza sana tatizo la uchawa.
Mfumo wa uchawa aliye uleta ni magufuli hoyo ndiyo legacy mbaya aliyo iacha huyo baba mbali na mazuri yake mengi lakini kaliacua taifa na mambo mengi ya hovyo ambayo ndiyo hayo yanayo endelezwa hadi sasa baada ya kuthibitika kuwa yanawezekana
 
Mfumo wa uchawa aliye uleta ni magufuli hoyo ndiyo legacy mbaya aliyo iacha huyo baba mbali na mazuri yake mengi lakini kaliacua taifa na mambo mengi ya hovyo ambayo ndiyo hayo yanayo endelezwa hadi sasa baada ya kuthibitika kuwa yanawezekana
Magu aliuongezea 🔥 ila muasisi mwenyewe jakaya
 
Kama kuna jambo kwa sasa ambalo kama Taifa tunakubaliana, ni kuwa UCHAWA ndilo tatizo linalokua kwa kasi zaidi katika siasa zetu na sekta ya utumishi wa umma.

Athari za uchawa ni bayana; kwakuzitaja chache ni uteuzi wa watu wenye sifa duni, upandishwaji vyeo watu wasio stahili, kushuka kwa uwajibikaji, kushuka kwa uwazi na ukweli, matumizi mabaya ya madaraka n.k

Pamoja na athari hizi nilizozitaja kuwa bayana, sote ni mashahidi wa hali halisi ilivyo sasa. Sio siri uchawa umekuwa ni mkakati rasmi wa baadhi ya wenzetu kutafuta vyeo, kulinda nafasi walizonazo na hata kufanikisha agenda zilizobeba maslahi yao binafsi.

Swali kubwa tunalopaswa kujiuliza tumefikaje hapo? Kwa maoni yangu chimbuko la uchawa ni katiba yetu. Katiba imerundika madaraka karibu yote ya kuteua, kutengua, kupandisha, kushusha cheo n.k mikononi mwa mtu mmoja, Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania.

Jaribu kutafakari, ni njia gani mtanzania wa kawaida ataitumia ili ateuliwe kuwa mkuu wa mkoa, mkuu wa wilaya, mkurugenzi wa halmashauri, mkurugenzi wa shirika la umma, mwenyekiti wa bodi, n.k. Jibu linabaki kuwa ni kwa KUMPENDEZA RAIS!

Huo ndio mzizi halisi wa UCHAWA. Kila mtu anafatuta kumpendeza Rais, ili aonekane na Rais, maisha yake yasonge mbele. Katika mazingira haya tutawalaumu bure wasomi wetu, watendaji wetu na hata wanasiasa wetu. Kwakuwa mwisho wa siku wanatafuta maisha na fursa ya kuyapata hayo maisha katiba imempa Rais.

Kama kweli tunataka kumaliza tatizo la UCHAWA jibu lake ni kupunguza madaraka ya Rais kuteua kila mtu. Katiba mpya iweke utaratibu wa watu kupanda vyeo kwa weredi, nidhamu na utendaji wao. Vyeo vipatikane kwa mchakato wa wazi wa kushindana, kutolewa kwenye cheo kuwekewe utaratibu wa wazi unaofahamika. Rais ateue tu mawaziri, naibu mawaziri na wakuu wa vyombo vya ulinzi na usalama. Tukifanya hivyo tutapunguza sana tatizo la uchawa.
Hongera kwa kuwa mmoja ya wanaccm wachache wenye udhubutu wa kuongelea udhaifu wa katiba zama hizi. Kimsingi katiba hii ilikuwa na mapungufu makubwa ya wazi, hasa hilo eneo la madaraka ya urais. Nakumbuka hata Nyerere alikiri hadharani kuwa katiba hii akipatikana rais dictator hali itakuwa mbaya sana. Magufuli ndio alikuja kudhihirisha hilo, na kwa kiwango kikubwa ndio alikomaza tabia ya uchawa hapa nchini kwa sasa.

Sehemu kubwa ya udhaifu wa katiba yetu uko kwenye madaraka ya urais. Cheo hii ndio sababu hasa ya udhaifu wa mifumo yetu. Maana tabia binafsi za rais ndio hugeuka kuwa juu ya sheria na katiba, huku ndio itakako ile amri yenye nguvu kuliko sheria na katiba iitwayo maagizo toka juu. Ukichanganya na kifungu cha rais kutoshitakiwa akiwa madarakani au ametoka kimechangia sana ubovu wa kiutawala wa nchi hii. Iwapo cheo cha urais kitaachwa na nguvu hii inayotumika vibaya kama kilivyo kwenye katiba mpya, ni wazi tatizo letu la kiutawala litabaki kama lilivyo. Na iwapo ccm watakuwa na nguvu ya maamuzi kwenye kupatikana katiba mpya, bado haitapatikana katiba mpya ya wananchi. Naona kabisa machafuko ama mapinduzi ya kijeshi huenda ndio yakaleta katiba mpya ya wananchi.
 
Kama kuna jambo kwa sasa ambalo kama Taifa tunakubaliana, ni kuwa UCHAWA ndilo tatizo linalokua kwa kasi zaidi katika siasa zetu na sekta ya utumishi wa umma.

Athari za uchawa ni bayana; kwakuzitaja chache ni uteuzi wa watu wenye sifa duni, upandishwaji vyeo watu wasio stahili, kushuka kwa uwajibikaji, kushuka kwa uwazi na ukweli, matumizi mabaya ya madaraka n.k

Pamoja na athari hizi nilizozitaja kuwa bayana, sote ni mashahidi wa hali halisi ilivyo sasa. Sio siri uchawa umekuwa ni mkakati rasmi wa baadhi ya wenzetu kutafuta vyeo, kulinda nafasi walizonazo na hata kufanikisha agenda zilizobeba maslahi yao binafsi.

Swali kubwa tunalopaswa kujiuliza tumefikaje hapo? Kwa maoni yangu chimbuko la uchawa ni katiba yetu. Katiba imerundika madaraka karibu yote ya kuteua, kutengua, kupandisha, kushusha cheo n.k mikononi mwa mtu mmoja, Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania.

Jaribu kutafakari, ni njia gani mtanzania wa kawaida ataitumia ili ateuliwe kuwa mkuu wa mkoa, mkuu wa wilaya, mkurugenzi wa halmashauri, mkurugenzi wa shirika la umma, mwenyekiti wa bodi, n.k. Jibu linabaki kuwa ni kwa KUMPENDEZA RAIS!

Huo ndio mzizi halisi wa UCHAWA. Kila mtu anafatuta kumpendeza Rais, ili aonekane na Rais, maisha yake yasonge mbele. Katika mazingira haya tutawalaumu bure wasomi wetu, watendaji wetu na hata wanasiasa wetu. Kwakuwa mwisho wa siku wanatafuta maisha na fursa ya kuyapata hayo maisha katiba imempa Rais.

Kama kweli tunataka kumaliza tatizo la UCHAWA jibu lake ni kupunguza madaraka ya Rais kuteua kila mtu. Katiba mpya iweke utaratibu wa watu kupanda vyeo kwa weredi, nidhamu na utendaji wao. Vyeo vipatikane kwa mchakato wa wazi wa kushindana, kutolewa kwenye cheo kuwekewe utaratibu wa wazi unaofahamika. Rais ateue tu mawaziri, naibu mawaziri na wakuu wa vyombo vya ulinzi na usalama. Tukifanya hivyo tutapunguza sana tatizo la uchawa.
Screenshot_20251201-222021~2.png
 
Kama kuna jambo kwa sasa ambalo kama Taifa tunakubaliana, ni kuwa UCHAWA ndilo tatizo linalokua kwa kasi zaidi katika siasa zetu na sekta ya utumishi wa umma.

Athari za uchawa ni bayana; kwakuzitaja chache ni uteuzi wa watu wenye sifa duni, upandishwaji vyeo watu wasio stahili, kushuka kwa uwajibikaji, kushuka kwa uwazi na ukweli, matumizi mabaya ya madaraka n.k

Pamoja na athari hizi nilizozitaja kuwa bayana, sote ni mashahidi wa hali halisi ilivyo sasa. Sio siri uchawa umekuwa ni mkakati rasmi wa baadhi ya wenzetu kutafuta vyeo, kulinda nafasi walizonazo na hata kufanikisha agenda zilizobeba maslahi yao binafsi.

Swali kubwa tunalopaswa kujiuliza tumefikaje hapo? Kwa maoni yangu chimbuko la uchawa ni katiba yetu. Katiba imerundika madaraka karibu yote ya kuteua, kutengua, kupandisha, kushusha cheo n.k mikononi mwa mtu mmoja, Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania.

Jaribu kutafakari, ni njia gani mtanzania wa kawaida ataitumia ili ateuliwe kuwa mkuu wa mkoa, mkuu wa wilaya, mkurugenzi wa halmashauri, mkurugenzi wa shirika la umma, mwenyekiti wa bodi, n.k. Jibu linabaki kuwa ni kwa KUMPENDEZA RAIS!

Huo ndio mzizi halisi wa UCHAWA. Kila mtu anafatuta kumpendeza Rais, ili aonekane na Rais, maisha yake yasonge mbele. Katika mazingira haya tutawalaumu bure wasomi wetu, watendaji wetu na hata wanasiasa wetu. Kwakuwa mwisho wa siku wanatafuta maisha na fursa ya kuyapata hayo maisha katiba imempa Rais.

Kama kweli tunataka kumaliza tatizo la UCHAWA jibu lake ni kupunguza madaraka ya Rais kuteua kila mtu. Katiba mpya iweke utaratibu wa watu kupanda vyeo kwa weredi, nidhamu na utendaji wao. Vyeo vipatikane kwa mchakato wa wazi wa kushindana, kutolewa kwenye cheo kuwekewe utaratibu wa wazi unaofahamika. Rais ateue tu mawaziri, naibu mawaziri na wakuu wa vyombo vya ulinzi na usalama. Tukifanya hivyo tutapunguza sana tatizo la uchawa.
Daktari!

Hongera kwa andiko.

Binafsi nakubaliana nawe, lakini nina angalizo juu ya hili au mtizamo wa nyongeza.

Katiba peke yake si suluhisho la kutoka hapa tulipo. Hapa tulipo tatizo bado si katiba peke yake bali tumekengeuka tangu kwenye malezi kuanzia ngazi ya jamii/familia.

Naamini katiba mpya haitakuja kutibu matatizo yetu kama hatutarudi kwenye kuangalia mifumo ya malezi yetu tangu ngazi ya familia. Mtoto au mtu aliyelelewa kwa maadili mema na akayaishi, haitaji kuta kuubwa au sheria kumzuia kutenda uharifu. Sheria inabaki kuwa mwongozo wa kufuata, wakati hiari iko ndani yako. Kwa sasa kulingana na kizazi hiki kukosa maadili, tunatafuta jinsi ya kutoroka mkono wa sheria kisomi. Na huyo ndo mjanja na anasifiwa na jamii anapofanikiwa. Ukiishi kwa kadri ha taratibu, wewe ni tatizo kwa jamii inayokuzunguka.

Hii imefanya sehemu kubwa ya jamii yetu kuwa na watu wasioaminika. Kufanyakazi au biashara na Mtanzania ni zoezi gumu kwa ndani ya nchi na nje ya nchi, kifupi hatuaminiki.

Wale wanaoenda kuitengeneza katiba wenyewe wamejaa u-mimi, ndo maana kinachowagusa wao au kitakachowagusa kwa mfumo hasi kwao hawakipendi na hawatakigusa.

Unaweza kuwaza kwa wakati huu kuwa na mtunga sheria anaejua kusoma na kuandika tu!!!?? Ila mfagiaji wa ofisi/support services anatakiwa awe amemaliza kidato cha nne!!??

Jamii iliyokinyume na taratibu imepata nafasi kijamii kuliko inayofuata taratibu.
Wanaotuongoza wanatumia nafasi hiyo kwenda pia kinyume na taratibu.

Tujitafakari sana na kuchukua hatua kwa pande zote mbili.
 
kila mtu ni chawa , kuna machawa wa wanamuziki , mopira na siasa ..Mtu yeyote yule kama anashabikia siasa , iwe chama pinzani au tawla ni chawa .
 
Kama kuna jambo kwa sasa ambalo kama Taifa tunakubaliana, ni kuwa UCHAWA ndilo tatizo linalokua kwa kasi zaidi katika siasa zetu na sekta ya utumishi wa umma.

Athari za uchawa ni bayana; kwakuzitaja chache ni uteuzi wa watu wenye sifa duni, upandishwaji vyeo watu wasio stahili, kushuka kwa uwajibikaji, kushuka kwa uwazi na ukweli, matumizi mabaya ya madaraka n.k

Pamoja na athari hizi nilizozitaja kuwa bayana, sote ni mashahidi wa hali halisi ilivyo sasa. Sio siri uchawa umekuwa ni mkakati rasmi wa baadhi ya wenzetu kutafuta vyeo, kulinda nafasi walizonazo na hata kufanikisha agenda zilizobeba maslahi yao binafsi.

Swali kubwa tunalopaswa kujiuliza tumefikaje hapo? Kwa maoni yangu chimbuko la uchawa ni katiba yetu. Katiba imerundika madaraka karibu yote ya kuteua, kutengua, kupandisha, kushusha cheo n.k mikononi mwa mtu mmoja, Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania.

Jaribu kutafakari, ni njia gani mtanzania wa kawaida ataitumia ili ateuliwe kuwa mkuu wa mkoa, mkuu wa wilaya, mkurugenzi wa halmashauri, mkurugenzi wa shirika la umma, mwenyekiti wa bodi, n.k. Jibu linabaki kuwa ni kwa KUMPENDEZA RAIS!

Huo ndio mzizi halisi wa UCHAWA. Kila mtu anafatuta kumpendeza Rais, ili aonekane na Rais, maisha yake yasonge mbele. Katika mazingira haya tutawalaumu bure wasomi wetu, watendaji wetu na hata wanasiasa wetu. Kwakuwa mwisho wa siku wanatafuta maisha na fursa ya kuyapata hayo maisha katiba imempa Rais.

Kama kweli tunataka kumaliza tatizo la UCHAWA jibu lake ni kupunguza madaraka ya Rais kuteua kila mtu. Katiba mpya iweke utaratibu wa watu kupanda vyeo kwa weredi, nidhamu na utendaji wao. Vyeo vipatikane kwa mchakato wa wazi wa kushindana, kutolewa kwenye cheo kuwekewe utaratibu wa wazi unaofahamika. Rais ateue tu mawaziri, naibu mawaziri na wakuu wa vyombo vya ulinzi na usalama. Tukifanya hivyo tutapunguza sana tatizo la uchawa.
Hakika na pendekeza kwenye katiba mpya uchawa ipewe afhamu ya juu zaidi pale mahaksma ikiweza kimkuta mtu na hatia hiyo,na pia iwe sababu ya kufutwa kazi na kupewa zuio la kufanya kazi katika utumishi wa umma ama kujihusisha na siasa kwa kipindi kisichopungua miaka mitano.
 
Na haya ndio mawazo finyu tunayoyapinga, KUPINGA kila kitu hakukufanyi kuwa mtu makini, hiyo ni dalili ya tatizo. Tafakari; Je, tupinge mradi wa SGR kwasababu tu ww hupendi CCM?
KUSIFU kila kitu kwa lengo la kufurahisha wakubwa bila kujali hali halisi ndilo tatizo tunalopambana nalo.
Mtu muungwana hatutegemei APINGE kila kitu au ASIFU kila kitu, bali awe mkweli kwa utashi wake kuwa na MAONI HURU.

Naungana na wewe hapa. Halafu watu watambue kuwa siyo kila mtu akipinga / kukubali jambo fulani ni kwa mantiki ya kisiasa.

Hii serikali ina mapungufu lukuki lakini kuna maeneo imegusa kuliko serikali zilizopita. Jambo mojawapo ni ajira kwa vijana,

Lakini haiondoi kuwa mabadiliko hayahitajiki. Mabadiliko ya katiba ishakuwa jambo la lazima kwa hali ya sasa.

Sasahivi hata rais kumteua mtu wa form four kuwa naibu waziri ukichunguza zaidi unaweza kuona hakuna utofauti na hata angeteuliwa prof fulani hiyo nafasi[ umuhimu wa katiba mpya].

Naamini hata CCM wale hawapo kwenye mirija ya ulaji wanahitaji katiba mpya.
 
Back
Top Bottom