Ufafanuzi wa Kisheria kuhusiana na utekaji unaoendelea

[Inspector Jws]

Masuala yanayohusiana na utekaji nyara wa watu yanapovihusisha vyombo vya dola kama polisi, huibua wasiwasi mkubwa kuhusu haki za binadamu, utawala wa sheria, na uwajibikaji wa mamlaka. Katika muktadha wa Tanzania, kama kuna madai kama hayo, ni muhimu kufuatilia kwa karibu taarifa rasmi na uchunguzi wa kina kutoka kwa taasisi huru za kisheria au haki za binadamu.

Madai ya watu kutekwa na kutojulikana walipo yanaweza kuathiri jamii kwa ujumla, ikiwemo kupunguza imani kwa vyombo vya usalama. Pia, yanaweza kuchochea mijadala kuhusu umuhimu wa uwazi na uwajibikaji katika utendaji wa vyombo vya dola.

Kama raia au mashirika ya kiraia wanapata taarifa au ushahidi kuhusu matukio kama haya, ni muhimu kuyasajili na kuyapeleka kwa taasisi zinazohusika, kama vile Tume ya Haki za Binadamu na Utawala Bora, au mashirika ya kimataifa ya haki za binadamu. Mamlaka zinapaswa kuhakikisha kuwa uchunguzi unafanywa kwa haraka na haki kwa wahusika wote.

Sheria ya Jinai (Criminal Procedure Act) pia inabainisha taratibu za kisheria ambazo vyombo vya dola vinapaswa kufuata katika kukamata, kuhoji, na kuweka kizuizini watuhumiwa. Vitendo vya kinyume na sheria hizi vinaweza kupelekea hatua za kisheria kuchukuliwa dhidi ya wahusika, ikiwa ni pamoja na kufunguliwa mashitaka kwa kutumia vibaya mamlaka ya kiserikali au kuvunja haki za kimsingi.

Soma Pia: Freeman Mbowe: Viongozi wa CHADEMA na Watanzania wasio na Vyama wanaoendelea kutekwa na Vyombo vya Usalama vya Nchi yetu

Ni muhimu pia kuhakikisha vyombo vya habari vinafuatilia kwa uwazi masuala haya ili kuleta ukweli kwa jamii, na kuwataka viongozi kuhakikisha kuna uwajibikaji.

 

[Inspector Jws]

Utekaji wa watu unaofanywa na vyombo vya dola ni suala linalohusisha ukiukwaji wa haki za binadamu na sheria katika nchi mbalimbali, ikiwa ni pamoja na Tanzania. Kisheria, utekaji huu unaweza kujumuisha vitendo vya kukamata watu bila kufuata taratibu za kisheria, kuwashikilia kwa muda mrefu bila kuwafikisha mahakamani, au kuwapoteza kwa namna isiyojulikana.

Kwa mujibu wa Katiba ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania ya mwaka 1977, ibara ya 15 inatambua haki ya mtu kuwa huru na isiyopaswa kuingiliwa kiholela. Haki hii inaainisha kwamba hakuna mtu anayeruhusiwa kukamatwa, kuwekwa kizuizini au kuteswa kiholela bila kufuata sheria na taratibu za haki.

Sheria ya Jinai (Criminal Procedure Act) pia inabainisha taratibu za kisheria ambazo vyombo vya dola vinapaswa kufuata katika kukamata, kuhoji, na kuweka kizuizini watuhumiwa. Vitendo vya kinyume na sheria hizi vinaweza kupelekea hatua za kisheria kuchukuliwa dhidi ya wahusika, ikiwa ni pamoja na kufunguliwa mashitaka kwa kutumia vibaya mamlaka ya kiserikali au kuvunja haki za kimsingi.

Zaidi ya hayo, Tanzania ni nchi mwanachama wa Umoja wa Mataifa na imekubali mikataba kadhaa ya kimataifa inayotetea haki za binadamu, kama vile Mkataba wa Kimataifa wa Haki za Kiraia na Kisiasa (ICCPR). Mikataba hii inapinga vitendo vya utekaji na ukamataji holela, na inaweka misingi ya ulinzi wa haki za watuhumiwa.

Katika mazingira ambako utekaji unafanywa na vyombo vya dola bila kufuata sheria, waathirika au familia zao wanaweza kuwasilisha malalamiko kwa taasisi zinazohusika, kama vile Tume ya Haki za Binadamu na Utawala Bora, Mahakama, au taasisi za kimataifa kama Mahakama ya Haki za Binadamu ya Afrika.

Kwa hivyo, utekaji unaofanywa na vyombo vya dola ni kinyume na sheria za kitaifa na za kimataifa na unapaswa kushughulikiwa kwa kuzingatia taratibu sahihi za kisheria.

 

[Mashamba Makubwa Nalima]

.

 

[mmaroroi]

Masuala yanayohusiana na utekaji nyara wa watu yanapovihusisha vyombo vya dola kama polisi, huibua wasiwasi mkubwa kuhusu haki za binadamu, utawala wa sheria, na uwajibikaji wa mamlaka. Katika muktadha wa Tanzania, kama kuna madai kama hayo, ni muhimu kufuatilia kwa karibu taarifa rasmi na uchunguzi wa kina kutoka kwa taasisi huru za kisheria au haki za binadamu.

Madai ya watu kutekwa na kutojulikana walipo yanaweza kuathiri jamii kwa ujumla, ikiwemo kupunguza imani kwa vyombo vya usalama. Pia, yanaweza kuchochea mijadala kuhusu umuhimu wa uwazi na uwajibikaji katika utendaji wa vyombo vya dola.

Kama raia au mashirika ya kiraia wanapata taarifa au ushahidi kuhusu matukio kama haya, ni muhimu kuyasajili na kuyapeleka kwa taasisi zinazohusika, kama vile Tume ya Haki za Binadamu na Utawala Bora, au mashirika ya kimataifa ya haki za binadamu. Mamlaka zinapaswa kuhakikisha kuwa uchunguzi unafanywa kwa haraka na haki kwa wahusika wote.

Sheria ya Jinai (Criminal Procedure Act) pia inabainisha taratibu za kisheria ambazo vyombo vya dola vinapaswa kufuata katika kukamata, kuhoji, na kuweka kizuizini watuhumiwa. Vitendo vya kinyume na sheria hizi vinaweza kupelekea hatua za kisheria kuchukuliwa dhidi ya wahusika, ikiwa ni pamoja na kufunguliwa mashitaka kwa kutumia vibaya mamlaka ya kiserikali au kuvunja haki za kimsingi.

Soma Pia: Freeman Mbowe: Viongozi wa CHADEMA na Watanzania wasio na Vyama wanaoendelea kutekwa na Vyombo vya Usalama vya Nchi yetu

Ni muhimu pia kuhakikisha vyombo vya habari vinafuatilia kwa uwazi masuala haya ili kuleta ukweli kwa jamii, na kuwataka viongozi kuhakikisha kuna uwajibikaji.

Kama kuna failed state hayo yanawezekana? Maana sheria zipo lakini inonekana kuna watu wapo juu ya sheria.