Uwajibikaji na utawala bora ni kanuni muhimu za utawala wa umma ambazo zinahakikisha kua watendaji wa umma wanafanya kazi kwa uwazi na uaminifu kwa manufaa ya wananchi .Kuna sababu kadhaa ambazo zinaweza kufanya Tanzania iwe ngumu kufikia utawala bora. Hizi ni pamoja na:
Rushwa:
Rushwa imekuwa tatizo kubwa nchini Tanzania kwa muda mrefu sasa. Inaweza kuwa vigumu kwa serikali kuwa na utawala bora wakati rushwa inahusika katika shughuli nyingi za serikali. Ulaji Rushwa wanaweza kuongeza ukiukwaji wa haki za binadamu, ufisadi, na kutokuwepo kwa usawa katika huduma za umma. Rushwa inaweza kusababisha kupotoshwa kwa taarifa za umma na hivyo kuathiri maamuzi ya kisera, na hivyo kuathiri utawala bora.
Umasikini:
Tanzania ni mojawapo ya nchi maskini duniani. Hii inaweza kuathiri uwezo wa serikali kuwekeza katika miundombinu, huduma za kijamii na huduma za afya, na hivyo kuathiri ubora wa utawala. Takribani asilimia 28 ya watu wanaishi chini ya kiwango cha umaskini wa kitaifa.
Udhaifu wa taasisi za serikali:
Kuna malalamiko mengi yanayohusu udhaifu wa taasisi za serikali kama vile mahakama, idara za usalama na vyombo vya habari huru. Hii inaweza kuwa na athari kubwa kwa utawala bora kwa sababu taasisi hizi zinahitajika ili kuhakikisha uwajibikaji na utendaji wa serikali.
Uhuru wa vyombo vya habari.
Uhuru wa vyombo vya habari ni muhimu kwenye kukuza utawala bora kwa kua inawezesha wananchi kupata taarifa sahihi na za uhakika kuhusu masuala mbalimbali yanayohusu nchi yao na serikali yao.. Hata hivyo, nchini Tanzania, uhuru wa vyombo vya habari umekuwa ukififia kutokana na sheria na kanuni kali za vyombo vya habari. Kuna matukio mengi ambayo serikali imechukua hatua kali dhidi ya wanahabari ambao wamefichua ukiukwaji wa sheria na haki za binadamu nchini Tanzania.
Mfumo wa kisiasa:
Tanzania ina mfumo wa kisiasa ambao haujawahi kubadilika kwa muda mrefu. Hii inaweza kusababisha ukosefu wa ushindani wa kisiasa utawala wa kiongozi mmoja au chama kimoja kinachotawala kwa muda mrefu kinaweza kusababisha kuwepo kwa mfumo wa kidikteta, ukosefu wa uwajibikaji, kuzorota kwa demokrasia na kushindwa kutoa fursa kwa viongozi wapya kuchukua nafasi za uongozi. Nchini Tanzania, kwa mfano, chama cha mapinduzi (ccm) kimekuwa kikiongoza tangu uhuru wa nchi mwaka 1961.
Uwepo wa chama hicho madarakani kwa muda mrefu unaweza kusababisha kudhoofika kwa mifumo ya kisiasa, kiuchumi na kijamii, na kupungua kwa uwajibikaji na uwazi. Pia, kutobadilika kwa utawala kuna hatari ya kuwa na mfumo wa kibaguzi, ambapo watu wanaojitokeza kuwa wagombea wa nafasi za uongozi wanaweza kuwa wanatoka katika eneo fulani au kabila fulani na hivyo kusababisha upendeleo wa kisiasa.
Kutofanyia kazi report ya mkaguzi mkuu wa selikari cag:
Report ya mkaguzi mkuu wa serikali (cag) ni muhimu katika kudumisha utawala bora katika nchi yoyote ile, ikiwa ni pamoja na Tanzania. Ripoti hizi zinaonesha matumizi ya fedha za umma na mwenendo wa miradi ya serikali, na zinaweza kutoa ufahamu juu ya masuala yanayohusu uwajibikaji na utawala bora. Hata hivyo, ni kweli kwamba mara nyingi ripoti hizi za cag zinapuuzwa na hakuna hatua zinazochukuliwa dhidi ya wanaohusika na ubadhirifu wa fedha za umma. Hii inachangia katika ufisadi na ukosefu wa uwajibikaji katika utawala. Kuna matukio mengi ambayo viongozi hawawajibiki ipasavyo kwa kushindwa kutimiza majukumu yao kikamilifu, na kukiukwa kwa sheria na taratibu za nchi. Kutokutawajibishwa kwa viongozi kunaweza pia kusababisha kushuka kwa ufanisi wa utumishi wa umma na kushuka kwa ubora wa huduma za umma.
Kuna hatua kadhaa ambazo Tanzania inaweza kuchukua ili kuboresha mazingira ya uwajibikaji na utawala bora. Baadhi ya hatua hizo ni:
Kuimarisha sheria na kanuni: serikali inapaswa kuhakikisha kuwa kuna sheria na kanuni zilizopo zinazoweka misingi ya uwajibikaji na utawala bora. Sheria na kanuni hizo zinapaswa kuhakikisha kuwa watumishi wa umma wanafuata kanuni na taratibu katika kazi zao na kusimamia vyema rasilimali za umma.
Kuimarisha uwazi: serikali inapaswa kuweka sera na mikakati ya kuimarisha uwazi katika shughuli za serikali. Hii inaweza kufanyika kwa kuhakikisha kuwa taarifa muhimu zinapatikana kwa urahisi na wakati muafaka kwa umma. Taarifa hizi zinaweza kuhusu fedha za umma, mikataba ya serikali, na maamuzi muhimu ya serikali.
Kuimarisha uwajibikaji: serikali inapaswa kuhakikisha kuwa kuna mfumo mzuri wa kusimamia uwajibikaji wa watumishi wa umma. Hii inaweza kufanyika kwa kuhakikisha kuwa kuna mfumo wa tathmini ya utendaji kazi wa watumishi, kuna utaratibu wa kusimamia maadili ya kazi na kuna adhabu kali kwa watumishi wa umma wanaokiuka sheria na taratibu.
Kuimarisha ushiriki wa wananchi: serikali inapaswa kuhakikisha kuwa wananchi wanashirikishwa katika maamuzi muhimu yanayohusu nchi yao. Hii inaweza kufanyika kwa kutoa fursa za kushiriki katika michakato ya maamuzi, kuanzisha mfumo wa ukaguzi wa wananchi na kuhakikisha kuwa kuna njia za kuwasilisha malalamiko na kutoa maoni.
Kuimarisha uadilifu: serikali inapaswa kuhakikisha kuwa watumishi wa umma wanafuata maadili ya kazi na hawatangulizi maslahi yao binafsi. Hii inaweza kufanyika kwa kutoa mafunzo ya maadili na kuhakikisha kuwa kuna adhabu kali kwa watumishi wa umma wanaokiuka maadili.
Kuimarisha mfumo wa ukaguzi: serikali inapaswa kuhakikisha kuwa kuna mfumo wa ukaguzi wa shughuli za serikali ili kudhibiti matumizi mabaya ya fedha za umma na kuhakikisha kuwa miradi inatekelezwa kwa ufanisi. Mfumo huu wa ukaguzi unapaswa kuwa huru na usioegemea upande wowote.
Kuendeleza teknolojia na ufikiaji wa habari: teknolojia inaweza kutumika kwa kiasi kikubwa ili kukuza uwajibikaji na utawala bora. Serikali inapaswa kuhakikisha kuwa teknolojia inatumika vizuri katika kutoa huduma kwa wananchi, na kuhakikisha kuwa taarifa za umma zinapatikana kwa urahisi.
Kuwaelimisha wananchi: elimu ni muhimu sana katika kukuza uwajibikaji na utawala bora. Watu wanapaswa kuelimishwa juu ya haki zao na wajibu wao, na jinsi wanavyoweza kushiriki katika kusimamia utawala bora. Serikali na mashirika ya kiraia yanaweza kufanya kazi kwa pamoja katika kutoa elimu kwa umma.
Kwa kumalizia, uwajibikaji na utawala bora ni muhimu sana katika kukuza maendeleo ya Tanzania. Kwa kuzingatia mambo haya matano, tunaweza kuweka mazingira mazuri ya kuendeleza utawala bora na uwajibikaji, na hatimaye kufikia malengo yetu ya kimaendelea.
Upvote
2