1. Wapo wasimamizi Supervisors je wawasimamia hao wafanyakazi ipasanyo?
2. Vituo vya kupaki na kuanzia safari mabasi (depots) viwe ndani ya manispaa zote yaani Ilala., Kinondoni, Temeke, Ubungo na Kimara au Mbezi.
3. Mabasi haya tiyari yana njia maalum (bus routes) ambazo hazipaswi kutumiwa na chombo kingine chochote) ikionekana gari au pikipiki au kibajaji anapigwa adhabu kwani kamera maalum zitakuwa zikiangazia usalama wa mabasi na madereva pamoja na performance.
4. Hili wazo zuri kwani kiwanda cha vipuri vitasaidia kuokoa fedha za manunuzi na uagizaji wa vipuri hivyo kutoka nje. Pia viwanda vya ndani vitasaidia kupanua ajira kwa vijana wa kutoka VETA. Sambamba na hilo karakana za mabasi haya ziwe na uangalizi mkali kuhusu wizi wa vipuri na vifaa vingine.
5. Madereva waendelee na kazi yao ya udereva na mafundi wawe ni wale wale walopita VETA na kuwa na vyeti vya ufundi ili kusaidia kukuza ajira.
Wanachojaribu kufanya ni kitu kama hiko ☝️huo ni utaratibu wa railway operation panapo private lines.
Hiyo ni biashara kichaa serikali ina gharamia na kujenga miuondombinu; utumiaji ni private.
Kabla ujapewa route (private business) kuna condition. Kutumia route serikali inapiga kwanza hesabu zake za mrejesho wa deni la gharama za miundombinu, ina anticipate costs za road maintenance annually na passenger volume (kwa demand ya peak hours) ili wafahamu waletę mabasi mangapi kwa schedule ya dakika ngapi za kusubiri ili kusiwe na msongamano vituoni.
Swala maintance na upkeep la miundombinu linakuwa la serikali (nadhani ndio msingi wa DART na swala operation ya mabasi ni private (sometimes kuna ubia wa serikali).
Sasa kabla ujapewa route private operators hesabu zako zinaanza; ‘Track Access Costs’ (TAC’s) ni kama toll charge. TAC include fixed costs ya ‘Infrastructure charge costs’ (ICC) hizi ni gharama za deni ambazo serikali inabidi ilipe kwa ujenzi wa barabara, jumlisha na maintance costs za matumizi ya barabara. Kwa kifupi (TAC = ICC + maintance costs) hizo ni fixed na variable costs unazoanza nazo.
Sasa uje kwa operator on top TAC’s na yeye ana services costs zake na fines labda kama akishindwa kutoa huduma mfano mabasi mengi yapo garage anasababisha bottle neck ya usafiri kwa abiria kwa sababu za uzembe.
Panapo ruzuku ya serikali imetumika kwenye ununuzi wa mabasi asilimia zao ya faida kama ni 30% utajua utakapoitoa, kama wafanyakazi wako wote wanachukuliwa ni waajiriwa wa serikali mishahahara yao na pension zao lazima ulipe. Ni biashara kichaa wao wakiona private companies zinaendesha railway huko kwa wazungu wanadhani ni rahisi tu, condition zake za kupewa hizo route huko not for faint hearted individuals.
Kwa kifupi ni kwamba ukienda kununua mabasi ambayo ni salvage value kutoka kwa kampuni moja huko uarabuni au sijui nchi gani iliyoendelea, hapo ujue huna biashara kuna sababu za msingi sana kwa nini wao wanabadili. Washakamua life ya hayo mabasi na kurudisha hela yao, hiyo salvage value ni kwa sababu baada ya hapo hayo magari hayahitaji regular schedule maintenance kwenda mbele maana yake yataanza kuwa na matatizo ya engine failure.
Sasa nchi zilizoendelea hayafanyi biashara kichaa wanauza mapema na kubadili hawa wawekezaji wetu uchwara wanaenda nunua hayo mabasi at salvage price, wanafanya cosmetic changes lakini si muda mrefu mabasi yanaishia garage.
This is why saa zingine uwa nawaita hawa watu wa serikali hasa civil servants ni mataahira, watch this space sio muda mrefu na haya mabasi wanayoyaleta yatakuwa chali.
Busara ni huyo mama Kilaza kuachia ngazi nchi inachezewa sana, watu wanalilia hizi tender za PPP hata huo weledi wenyewe wa biashara hawana.
Banana republic, taahira kama Kafulila atakushauri jambo gani la maana zaidi ya ujinga tu anao ongea.