Iwapo ni kijana mwili una mahitaji maalumu ili kudhamini makuzi ya kiafya wakati wa utu uzima na wakati unapoelekea kwenye uzee unahitaji kuwa na wastani wa uzito unaolingana na mwili.
Vilevile wajawazito na wale wanaonyonyesha, nao pia wana mahitaji ya vyakula vyao maalumu tofauti kabisa na wanawake wengine.
Uchunguzi wa kitiba uliofanywa unaonyesha kuwa hali ya kiafya ya mama mjamzito huwa na athari mbalimbali kwa mtoto atakayezaliwa. Vilevile kuna ushahidi mkubwa kuwa magonjwa sugu ya watu wazima huanzia wakati mtoto bado akiwa tumboni mwa mama yake. Kwa hivyo wajawazito wanashauriwa kuzingatia vyakula wanavyokula kabla na baada ya kushika mimba.
Ulaji bora una umuhimu mbalimbali ikiwa ni pamoja na kuimarisha mfumo wa kinga mwilini na kufanya mwili kupambana kirahisi na magonjwa, kujenga siha nzuri (afya bora), kuleta furaha na amani, kusaidia ukuaji wa mwili na akili, kuleta nguvu na kusaidia mwili kufanya kazi vizuri.
Ulaji bora hutokana na kula chakula chenye mchanganyiko wa angalau chakula kimoja kutoka katika makundi matano ya vyakula. Chakula hicho kinatakiwa kiwe cha kutosha kukidhi mahitaji ya mwili. Ulaji bora unatakiwa kuzingatia mahitaji ya mwili kutokana na jinsi, umri, mzunguko wa maisha (mfano: utoto, ujana, uzee) hali ya kifiziolojia (mfano: ujauzito, kunyonyesha), kazi au shughuli na hali ya afya. Ulaji bora huchangia katika kudumisha uzito wa mwili unaotakiwa na kupunguza maradhi, yakiwemo magonjwa sugu yasiyoambukizwa.
Vidokezo muhimu vya kusaidia ili kufanikisha ulaji bora ni kula mlo kamili mara tatu kwa siku. Hii hukuwezesha kupata virutubisho muhimu vinavyohitajika mwilini. Mlo kamili hutokana na kuchanganya angalau chakula kimoja kutoka katika kila kundi la vyakula na viliwe kwa kiasi cha kutosha.
Makundi ya vyakula kama vile vyakula vya nafaka, mizizi na ndizi. Mfano, vyakula vya nafaka ni mahindi, ngano, mchele, ulezi, mtama na uwele. Mizizi ni viazi vitamu, viazi mviringo, magimbi, viazi vikuu, mihogo. Ndizi inajumlisha ndizi zote za kupika.
Kundi la pili ni la vyakula jamii ya kunde na vya asili ya wanyama. Mfano maharage, kunde, njugu mawe, mbaazi, njegere, choroko, karanga, dengu na fiwi. Vyakula vya asili ya wanyama ni pamoja na nyama aina zote, samaki, maziwa, jibini, dagaa, mayai na wadudu wanaoliwa kama kumbikumbi, senene na nzige.
Kundi la tatu ni jamii ya mbogamboga zinazojumuisha majani ya maboga, kunde, matembele, mchicha, sukuma-wiki, spinachi, kisamvu, mchunga, figiri, mnafu na mlenda.
Nyingine ni karoti, bamia, nyanya, biringanyi, maboga, matango, nyanya chungu na mamung’unya.
Kundi la nne ni matunda mfano mapera, mabungo, ubuyu, ukwaju, nanasi, embe, machungwa, mafenesi, mastafeli, machenza, zambarau, matopetope, mapesheni, mapapai, mikoche, maembe na ng’ong’o.
Kundi la tano ni mafuta na sukari. Mfano ni siagi, mafuta ya kupikia, mbegu zitoazo mafuta kama ufuta, korosho, kweme, karanga na sukari.
Ulaji wa mbogamboga na matunda husaidia kuimarisha mfumo wa kinga mwilini, hivyo kujikinga na maradhi mbalimbali. Vyakula hivi pia huupatia mwili makapi mlo ambayo humfanya mtu ajisikie kushiba na kufanya mtu ale kwa kiasi, hivyo kupunguza uwezekano wa kuwa na uzito uliozidi au unene.
JamiiForums uses cookies to help personalise content, tailor your experience and to keep you logged in if you register.
By continuing to use this site, you are consenting to our use of cookies.