Uzi maalum wa kupeana Likes: Comment chochote upate "Like"

WADUDU NA MAGONJWA KUNDE

KUDHIBITI WADUDU WAHARIBIFU WA KUNDE
Wadudu waharibifu wa zao la Kunde wako katika makundi mawili:-
1. Kundi la kwanza ni la wadudu wanaoshambulia mimea ikiwa shambani. Ina maana mmea hushambuliwa baada ya kuona hali inapokomaa na kutoa mbegu. Kundi la wadudu hawa lina tabia ya kufyonza (Sap = supu) ya mmea kwenye majani, matawi, mashina, maua hata mbegu hasa zikiwa changa kama vitunda. Njia hii ndiyo pekee kwa wadudu wa kundi hili kujipatia mlo ili waishi na kuzaliana. Katika kundi la pili kuna wadudu wenye tabia ya kukata mashina na kuangusha mimea michanga na wengine hutafuna majani na maua. Zaidi ya uharibifu katika kula mimea, wadudu wengi ni hifadhi ya viini vya magonjwa ya virusi.
 
2.Kundi la pili ni la wadudu waharibifu baada ya mavuno kuwekwa ghalani. Athari ya wadudu hawa inapelekea wakulima kupoteza chakula ghalani pia kupunguza chakula ghalani pia kupunguza ubora wa mazao yanapopelekwa sokoni mfano Mahindi yanapofunguliwa soko lake ni duni. Jamii za wadudu na athari zao zinaelezwa katika aya zifuatazo:-
 
1. KUNDE:
(ii) Foliage beetle (Ootherca mutabilis)


Wadudu hawa hushambulia mimea ya kunde baada ya mbegu kuota (Seedling stage). Wakiwa kwenye hatua ya mdudu kamili (adult stage) hushambulia majani kwa kula sehemu kati ya vihimili vya majani (area between leaf veins).
Mashambulizi ya wadudu wengi husababisha mmea kupoteza majani yote na hatimaye mmea kufa.
Kuzuia jamii ya wadudu hawa:
Dawa za chemikali aina ya endosulfan, Karate n.k. huagamiza mashambulizi kwa mpulizo mmoja.
 
(i) Aphids (Aphis gaccivora)

Hawa ni kati ya wadudu wenye kusababisha hasara kubwa katika zao la kunde. Wanapendelea kula mvunga wa majani (under leaf), sehemu za vishina na hata vitumba (pools) vya mbegu. Athari za mashambulizi: Mmea hudumaa, majani husinyaa na kukunjamana pia hupukutika kabla hayajazeeka hatimaye mmea hufa.

Kuzuia Aphids: Dawa za chemikali aina ya phosphomiolon na dimethoate kwa cc 40 katika lita 10 za maji.
 
(iii) Flower thrips (Megalurothrips sjostedti)

Hatua ya mdudu kamili hushambulia maua. Mimea ikishambuliwa sana haizai matunda kwasababu maua yameharibika. Mashambulizi yakiwa makubwa zao lote huangamia.

Kuzuia: Kwa kutumia chemikali aina ya Cypermethrin – kiwango cha cc 40 katika lita 10 za maji.
 
(iv) Podborers (Maruca testulalis)


Wadudu hawa hula mvungu wa majani, ganda la shina na vitumba vya mbegu katika hatua ya kukomaa. Athari: Mmea hudumaa, umbo la majani huharibika (olistorted leaves) na hupukutika kabla ya kuzeeka. Mimea mingi hasa michanga hufa.
 
Uzuiaji: Kwa kutumia chemikali aina ya phosphomidon na dimethoate kwa kiwango cha cc 40 katika lita 10 za maji.
(v) Podsucking bugs (Anoplemenia,dentires, Acanthomia SPP)
Wadudu hawa hushambulia mikunde katika hatua ya kuweka vitumba (pods). Hasara, inayosababishwa, na wadudu hawa hufikia 90%. Madhara makubwa huletwa na hatua ya wadudu kamili (adult stage/ kwa kufyonza “Sap = Supu” ya vitumba teketeke ambavyo husinyaa na kukauka bila kukomaa wala kuwa na mbegu.
 
Kuzuia: Kwa kutumia chemikali za Endosulfan au dimethoate kwa kiwango cha cc 40 katika lita 10 za maji.

(vi) Cowpea storage weevils (Callosobrunchus macuhates callosobrun ams chinensis).
 
Mashambulizi ya wadudu hawa wawili huanzia shambani wakati kunde zimekaribia kukomaa. Wadudu hutaga mayai kwenye vitumba vilivyokomaa. Mayai yakiangauliwa, funza hupenya kupitia kwenye matobo yanayosababishwa na wadudu wengine. Funza wakianguliwa hushambulia mbegu na uharibifu hufikia 70% ya mbegu safi.
 
NAMNA YA KUZUIA MAGONJWA YA ZAO LA KUNDE:
Magonjwa hatari yanasababishwa na vimelea vya virusi na vya bacteria aina tabia na uzuiaji wa magonjwa haya ni kama ifuatavyo:-
 
(i) Cowper aphid-born mosaic virus

Ugonjwa huu husababishwa na virusi na hupelekea mkulima kupata hasara ya 13 – 87% ya zao. Dalili za ugonjwa huu ni michirizi ya rangi ya kijani iliyochanganyika na njano au ya ugoro (mosaic & mottling) kwenye majani.
Kuzuia: Kwa kutumia aina za kunde zenye kustamili ugonjwa huu kama Tumaini, Fahari na Vuli.
 
(ii) Bacterial blight (Xanthomonus vignicola)

Ugonjwa huu hushambulia sana miche na kiasi cha 60% ya miche yote hufa.
Dalili: Majani,vitumba au mashina ya mimea iliyoathirika huwa na vidonda vyenye rangi kati ya njano ya chungwa. Katika mashambulizi makubwa vidonda vidogo huungana (merge – coleasce) na eneo kubwa la majani huharibika. Ugonjwa hushamiri katika kipindi cha mvua nyingi (Kifuku) na umwagiliaji kwa juu (Overhead irrigation).

Kuzuia: Tumia mbegu zinazovumilia ugonjwa kama Tumaini, Fahari na Vuli.
(iii) Bacterial blight (Xanthomonas Spp)
 
(iii) Bacterial blight (Xanthomonas Spp)

Ugonjwa hushambulia aina ya kunde pori na zinazolimwa.
Dalili: Vidonda vidogo huonekana uvunguni mwa majani. Katika mimea dhaifu (more susceptible) vidonda huungana na kuwa na umbo la duara lenye ukubwa wa: kipenyo cha 1-3 cm. Mwanzoni vidonda huonekana kufutuka mvunguni mwa jani kadiri vinapokomaa huwa na rangi ya kahawia upande wa juu na majani. Baada ya muda vidonda hukauka na hubakisha migonyeo sehemu zilizoathirika. Majani mengi yaliyathirika hubadilika kuwa njano na baadaye huanguka / hupukutika.
 
Ueneaji: Ugonjwa huenea kwa kasi wakati wa kifuku (mvua nyingi) na umwagiliaji unapokuwa wa juu. (overhead irrigation). Kimelea cha bacteria huyu hudumu kwenye punje (mbegu). Kwa hiyo mbegu za namna hii huota zikiwa na viini vya ugonjwa.
Kuzuia: Kutumia mbegu zenye kustahimili ugonjwa huu kama Tumaini, Fahari na Vuli
 
(iv)Powdery Mildew (Ukungu)

Dalili-Majani yanakuwa na vidoti vya njano ambavyo vinabadilika kuwa vya kahawia au kijivu haraka na ambapo kunakuwa na unga unga katika majani.
Kinga na tiba-Panda mbegu zinazostahimili ukungu,Pulizia dawa za ukungu (Fungicide).
anza kupuliza wiki tatu baada ya mimea kuota na kuendelea kulingana na hali halisi ya ugonjwa.
 
UVUNAJI
Vuna kunde zako baada ya kukomaa na kuanza kukauka kwa kung'oa mashina au kuchuma kwa mikono.Kisha zisambaze kunde zako au amshina yako juani ili zikauke zaidi na uweze kuziondoa kwa urahisi kutoka katika maganda yake.Unaweza kuondoa maganda uyake kwa mkono au kuupigapiga taratibu au kwa kutwanga katika kinu taratibu bila kuzipasua kunde.
 
Mikono, viganja na vidole ni kati ya sehemu muhimu katika mwili wa mwanamke. Mikono hutumika kujiremba pamoja na majukumu mengine mengi. Mikono isipotunzwa vizuri ni rahisi sana kuharibika, kupoteza mvuto wake wa asili na kuharibu afya ya kucha. Hitaji la urembo wakati mwingine humsukuma msichana katika matumizi ya vipodozi vya kupaka kwenye kucha zake ili kukamilisha urembo wake.
 
Reactions: Soe
Pamoja na kuwa kucha nzuri huongeza urembo, mvuto na furaha ya mwanamke lakini pia ni vizuri kukumbuka kuwa afya ni muhimu kuliko urembo na uzuri. Afya ya mwili na kucha za mwanamke kwa ujumla hutegemea chakula bora chenye protein, madini, vitamini na keratin na siyo rangi na vipodozi.
 
Reactions: Soe
Kwa ajili ya afya bora ya kucha, inashauriwa kula mboga za majani, korosho, asali na matunda kwa wingi kila siku. Usafi wa kucha kila siku kwa kuziosha kwa maji ya uvuguvugu na sabuni laini pamoja na brashi ndogo ya mikono huimarisha afya ya kucha. Kucha pia zinaweza kusafishwa kwa maji ya mmea wa mshubiri (Aloevera), kitunguu saumu kilichopondwa pondwa au kitunguu maji kisha viganja na vidole vikaushwe vizuri na kupaka losheni.
 
Reactions: Soe
You must log in or register to reply here.
Menu
Log in
Register
Cookies are required to use this site. You must accept them to continue using the site. Learn more…