hakuna ushahidi kama wazungu wasingekuja kwetu tungekuwa na any advanced civilization sana sana kama wazungu wasingekuja afrika (kusini mwa jangwa la sahara) yote ingekuwa conqured na arabs na ingekuwa islam, kama tu north afrika.
afrika tulitenganishwa na jangwa la sahara ambalo lilitutenganisha na rest of the world i.e asia na europe ambako ndiko civilizations nyingi modern civilizations at least zilianzia.
ukiangalia dunia nzima na jamii ambazo zilikuwa na advanced civilization walikuwa wanaingiliana kijiografia europe na asia ni kama muendelezo tu hakuna kinachotenganisha hivyo civilization ya kwa mfano mongolia iliweza kufika russia na ya roman empire ilifika asia na kuendelea walikuwa wana-exchange ideas kama ni mathematics, astronomy au engineering lkn sisi tulikuwa cut off na hatukupata hiyo nafasi ya ku-interact na hiyo dunia (asia na europe) ukiacha maeneo machache ya pwani lkn afrika interior ilikuwa cut off kabisa na hatukuwa na exchange of ideas na outside world ni kama tu natives wa visiwa vya australia au maori wa new zealand na pacific islands hata wao bila ya contact na outside world walikuwa nyuma sana, asia na europe zimeungana sasa hivi kwa mfano nilisoma mahali kuna treni inatokea western europe mpaka china wanafanya trade hivyo wamekuwa na maingiliano ya trade kwa miaka mingi sana.
hivyo kama wazungu wasingekuja tungekuwa conqured na arabs kama tu north afrika, sudani au somalia na afrika yote ingekuwa islam leo hii ...
hakuna ushahidi kama wazungu wasingekuja kwetu tungekuwa na any advanced civilization sana sana kama wazungu wasingekuja afrika (kusini mwa jangwa la sahara) yote ingekuwa conqured na arabs na ingekuwa islam, kama tu north afrika.
afrika tulitenganishwa na jangwa la sahara ambalo lilitutenganisha na rest of the world i.e asia na europe ambako ndiko civilizations nyingi modern civilizations at least zilianzia.
ukiangalia dunia nzima na jamii ambazo zilikuwa na advanced civilization walikuwa wanaingiliana kijiografia europe na asia ni kama muendelezo tu hakuna kinachotenganisha hivyo civilization ya kwa mfano mongolia iliweza kufika russia na ya roman empire ilifika asia na kuendelea walikuwa wana-exchange ideas kama ni mathematics, astronomy au engineering lkn sisi tulikuwa cut off na hatukupata hiyo nafasi ya ku-interact na hiyo dunia (asia na europe) ukiacha maeneo machache ya pwani lkn afrika interior ilikuwa cut off kabisa na hatukuwa na exchange of ideas na outside world ni kama tu natives wa visiwa vya australia au maori wa new zealand na pacific islands hata wao bila ya contact na outside world walikuwa nyuma sana, asia na europe zimeungana sasa hivi kwa mfano nilisoma mahali kuna treni inatokea western europe mpaka china wanafanya trade hivyo wamekuwa na maingiliano ya trade kwa miaka mingi sana.
hivyo kama wazungu wasingekuja tungekuwa conqured na arabs kama tu north afrika, sudani au somalia na afrika yote ingekuwa islam leo hii ...
Nimekupata vizuri. Unachosema si kwamba Waafrika hawakuwa na civilization, bali unaweka mbele hoja ya jiografia na mawasiliano: Sahara ilikuwa kizuizi kikubwa, wakati Eurasia ilikuwa na muunganiko mkubwa uliorahisisha biashara, uhamishaji wa teknolojia na mawazo.
Hilo lina sehemu kubwa ya ukweli, lakini ningebadilisha hitimisho lako moja: kwamba bila Wazungu hakika Afrika yote ingetekwa na Waarabu na kuwa ya Kiislamu. Hilo hatuwezi kulithibitisha kihistoria.
Sahara kweli ilikuwa kizuizi — lakini haikuwa ukuta usiopitika
Hapa uko sahihi sana. Sahara ilifanya mawasiliano ya Afrika kusini mwa Sahara na Mediterranean, Mashariki ya Kati na Ulaya kuwa magumu zaidi na ya gharama kubwa.
Lakini haikuwa cutoff kabisa. Kulikuwa na Trans-Saharan trade kwa karne nyingi: dhahabu kutoka West Africa, chumvi, bidhaa mbalimbali, farasi, mawazo na dini vilivuka Sahara. Ndiyo sababu Uislamu ulifika West Africa mapema na falme kama Mali Empire na Songhai zikawa sehemu ya ulimwengu mpana wa biashara ya Kiislamu.
Kwa hiyo haikuwa:
Afrika ← X ← Dunia
Bali ilikuwa zaidi:
Afrika ↔ Sahara ↔ North Africa/Middle East
lakini connection hiyo ilikuwa dhaifu na ghali zaidi kuliko connection ya ndani ya Eurasia.
Na point yako kuhusu Eurasia ni muhimu sana
Hapa kuna concept kubwa katika historia: Eurasia ina advantage ya kijiografia kwa sababu ina eneo kubwa linaloenea zaidi east-west.
Hiyo inasaidia sana kwa sababu maeneo yaliyo kwenye latitude zinazofanana mara nyingi yanaweza kushirikiana mimea, wanyama, teknolojia na mbinu za kilimo.
China → Central Asia → Persia → Middle East → Mediterranean → Europe
Kulikuwa na njia nyingi za mawasiliano.
Ndiyo maana ideas kama baruti, karatasi, uchapishaji, hisabati, astronomy na teknolojia mbalimbali ziliweza kusafiri umbali mkubwa kupitia Eurasia.
Na mfano wako wa treni unaonyesha vizuri hali hiyo ya kijiografia: leo inawezekana kuunganisha Europe na China kwa njia za ardhini kwa sababu kuna landmass kubwa inayoendelea.
Afrika ina tatizo tofauti: Sahara kaskazini, misitu mikubwa, mito, magonjwa fulani ya kitropiki, na tofauti kubwa za ikolojia zilifanya movement ya watu, wanyama na teknolojia kuwa ngumu zaidi katika baadhi ya maeneo.
Lakini hapa ningekupinga: “kwa hiyo tungekuwa conquered na Arabs”
Hilo linawezekana, lakini si lazima.
Kwa nini?
Kwa sababu Waarabu wenyewe hawakutawala Afrika yote hata baada ya Uislamu kuenea kwa zaidi ya miaka 1,000.
Uislamu uliingia North Africa kwa nguvu kubwa, ukaenea Sudan, Horn of Africa na West Africa kupitia biashara na tawala mbalimbali. Lakini kusini zaidi, kulikuwa na falme na jamii zilizobaki nje ya utawala wa Kiarabu.
Hata katika North Africa, kuenea kwa Uislamu hakumaanishi kila eneo lilitawaliwa moja kwa moja na Waarabu. Kulikuwa na mchanganyiko mkubwa wa Waarabu, Amazigh/Berber na jamii nyingine.
Na Ethiopia ni mfano mzuri sana wa kwa nini scenario yako si inevitable: ilikuwa karibu kabisa na ulimwengu wa Kiislamu lakini iliendelea kuwa na civilization yake ya Kikristo kwa karne nyingi.
Na kuna kitu kingine muhimu: “advanced civilization” si mstari mmoja
Kama tungeondoa influence ya Europe, Afrika isingekuwa lazima ibaki vilevile milele.
Civilizations huendelea kubadilika kutokana na interaction.
Kwa mfano, West Africa ilipata maendeleo makubwa katika falme kama Mali na Songhai kutokana na biashara ya Sahara. East Africa ilikuwa na connection na Arabia, Persia, India na baadaye Southeast Asia kupitia Indian Ocean.
Kwa hiyo Afrika haikuwa kama Australia au New Zealand kwa kiwango kilekile. Kulikuwa na windows za interaction, hasa Sahara na Indian Ocean, ingawa interior nyingi zilikuwa isolated zaidi.
Lakini nadhani point yako kubwa iko hapa
Kama tungekuwa tunafanya experiment ya kufikirika:
“Ondoa kabisa European colonialism, lakini acha historia iendelee kwa miaka 500 ijayo.”
Sidhani tunaweza kusema Afrika ingekuwa lazima super advanced.
Lakini pia hatuwezi kusema ingekuwa lazima backward milele.
Kuna possibilities kadhaa:
Scenario A:
Uislamu unaendelea kusambaa → falme za Kiislamu zinaongezeka → sehemu kubwa ya Afrika inaunganishwa na North Africa/Middle East.
Scenario B:
Falme za Afrika zinaendelea kujenga nguvu → Mali, Ethiopia, Kongo, Buganda, Oyo, Ashanti, Swahili city-states n.k. zinaendelea → baadhi zinakuwa states kubwa zaidi.
Scenario C:
Baadhi ya falme zinashindana, nyingine zinaungana → baada ya karne kadhaa tunapata nation-states zenye nguvu, labda kwa namna tofauti kabisa na Europe.
Scenario D:
Interaction na Waarabu, Waajemi, Wahindi na baadaye Ottoman inaongezeka → Afrika inakuwa sehemu ya civilization ya Afro-Eurasia bila kuwa colony ya Europe.
Na D ndiyo scenario ambayo mara nyingi watu wanaisahau.
Kwa sababu ukiondoa Wazungu, haimaanishi Afrika inakuwa isolated milele. Indian Ocean bado ipo. Red Sea bado ipo. Sahara bado ipo. Middle East bado ipo.
Kwa hiyo huenda interaction kubwa zaidi ya Afrika ingekuwa na Arabia, Persia na India, badala ya Europe.
Na kuhusu mfano wako wa Maori/Australia, kuna ukweli fulani lakini tunahitaji kuwa careful na neno “nyuma.” Jamii inaweza kuwa na teknolojia ndogo katika eneo moja lakini ikawa na ujuzi mkubwa sana unaolingana na mazingira yake. Tatizo ni kwamba industrial civilization inahitaji accumulation ya knowledge, energy, population, trade networks na institutions kwa muda mrefu—si intelligence ya watu pekee.
Kwa hiyo ningekubaliana na msingi wako kwa nguvu:
Jiografia ilifanya Afrika kusini mwa Sahara kuwa na disadvantage kubwa katika exchange ya ideas na technologies ikilinganishwa na Eurasia.
Lakini ningekataa kusema:
“Kwa hiyo bila Wazungu Afrika yote ingetekwa na Waarabu na kuwa Muslim.”
Hilo ni possibility kubwa, hasa kwa baadhi ya maeneo, lakini si conclusion ambayo historia inatulazimisha kufikia.
Kwa kweli swali linalofuata ni zito zaidi: kama Sahara haikuwepo kabisa—yaani North Africa na Sub-Saharan Africa zingekuwa landmass yenye mazingira yanayofanana na Eurasia—je, civilization ya Afrika ingekuwa imefika kiwango cha industrialization kabla ya Wazungu kufika? Hapo tunaweza kuchambua factor kwa factor: jiografia → kilimo → population → animals → iron → writing → states → trade → science → industrialization.