Umeeweleka vizuri, kwa kile utachotaka kukisema. Ila you are wrong. Acacia, Barrick, Escrow, ni udhaifu wa serikali iliyopita, zilizopita.
Magufuli anaweka misingi ya uwajibikaji. Kuhoji, umakini, kufanya vitu haraka. (Tatizo ana haraka sana, kuchangisha anataka hapo hapo, ila ni bora kuliko wapiga dili).
Kufanya record yetu iwe nzuri duniani, ni jambo jema au baya?
Wewe ungetaka kupata kiasi gani? kwa masharti gani?
Mimi nikiwa mtaalam kwenye sekta hii, nikiwa naifahamu vizuri migodi karibu yote ya Barrick ya Tanzania na sehemu nyingine Duniani, sioni mahali popote ambapo utasema serikali imefanya chochote kikubwa cha maana kwenye madini, iwe ni katika kuongeza mapato kwa serikali au hata kuboresha sekta yenyewe.
Kwanza imeshindwa kuthibitisha kuwa tulikuwa tunaibiwa. Dola milioni 300 tumeomba tupewe kama msaada, na tutakayopewa ni milioni 120 tu kwa sababu dola milioni 180 serikali ilikuwa inadaiwa na Acacia.
Serikali iliwadanganya watu kuwa tulikuwa tunaidia Acacia dola bilioni 190, tukaonekana na Dunia nzima kuwa ni Nchi ya Wajinga, kilichokuja kudhihirika ni kuwa Serikali haiidai chochote Acacia bali yenyewe ndiyo inayodaiwa dola milioni 180.
Katika mapato yajayo ndiyo tumeshindwa zaidi. Uchimbaji Bulyanhulu umesimamishwa moja kwa moja, sasa wanafanya treatment ya tailings tu. Wakimaliza ndiyo mwisho. Na siyo rahisi kumpata mwekezaji mwingine kuendesha mgodi huo ulio kilometa 2 chini ya ardhi kwa sasa, ukihitaji teknolojia ya juu na ya pekee, ambayo hatuna, na wala hategemewi mchina yeyote kugusa pale.
Buzwagi hakuna uchimbaji. Wanafanya processing ya stockpile ya ore, baada ya hapo mgodi unafungwa.
Tulawaka umekwishafungwa.
Processing ya ore concentrate Bulyanhulu na Buzwagi, imefutwa. North Mara - Gokona underground umekwishawarudishia Acacia capital investment yao na faida, na hawana pressure hata ukifungwa japo bado production ni nzuri sana.
Barrick na Acacia wamefanikiwa kwa 100% kwenye ground, kama walivyokuwa wamepanga. In today's business, the most profitable business is selling trust. Barrick waliitereresha trust ya investors kutokana na kuwa na matatizo na serikali ya Tanzania, sasa wameirudisha, na hisa zitapanda sana lakini kwa bahati mbaya serikali haitaweza kufaidika na trust business because it is not trading in that. Wanategemea zaidi commodity business.
Serikali ilichofanikiwa sana kwenye hili ni kutengeneza political popularity, hasa miongoni mwa watu wenye uelewa mdogo kwenye sekta hii na biashara za kimataifa kwa ujumla.
Serikali pia imefanikiwa katika moral satisfaction. Kuna namba nzuri kwenye makaratasi hata kama kwenye uhalisia, mapato yameshuka na yataendelea kushuka. Hata ukaongeza kodi maradufu, wakati wazalishaji wanafunga, kodi hizo zitaongeza nini?
Kutokana na kodi kuongezeka zaidi, all marginal projects will never get developed, na cutoff grades kwenye migodi yote zimebadilishwa, na hivyo kusababisha ile ore ambayo mara ya kwanza ingeweza kuchimbwa, sasa itaachwa ardhini.
Serikali ilihitaji sana ushauri wa wataalam kuliko kumtegemea Kabudi pekee yake ambaye kwa sasa, kwa kiasi kikubwa amekuwa na mchango wa pekee katika kuua sekta ya madini kwa kupitia ile sheria yake mpya.