Dalton Elijah
JF-Expert Member
- Jul 19, 2022
- 968
- 1,978
Hivi sasa Tanzania imaeanza mchakato wa kampeni kuelekea uchaguzi mkuu wa Tanzania mwezi oktoba 2025 hivi majuzi Mgombea Urais kwa tiketi ya Chama Cha mapinduzi (CCM)na Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania Dkt Samia Suluhu Hassan amesema kuwa deni la Tanzania mpaka kufikia 2024 ndilo deni dogo la taifa kwa ukanda wa Afrika Mashariki ikilinganishwa na wastani wa deni hilo kwa nchi zote za Afrika Mashariki.
Aliyasema hayo Agosti 28, wakati wa ufunguzi wa kampeni za CCM kitaifa zilizozinduliwa katika viwanja vya Tanganyika Pakers, Jijini Dar es Salaam na kwamba deni zima la mataifa yote duniani limefika asilimia 93.
Amenukuliwa akisema kuwa “Ndugu wananchi deni la taifa hadi kufikia mwaka 2024, Deni la serikali zote duniani lilikuwa asilimia 93 ya pato lote la dunia ukichukua serikali zote za dunia, wakati pato la serikali zote za Afrika lilikuwa asilimia 67 ya pato lote ndani ya bara la Afrika, kwa ukanda wa Afrika Mashariki deni hili lilifika asilimia 67 kwa wastani wa pato la taifa kwa nchi zote za Afrika Mashariki”
Deni la nje la Tanzania limeongezeka kwa kiasi kikubwa na kufikia Dola za Kimarekani Milioni 35,039.8 Februari 2025, kutoka Dola za Kimarekani Milioni 34,551.4 Januari 2025, kwa mujibu wa Benki Kuu ya Tanzania. Hili linaashiria ongezeko la mwezi kwa mwezi la takriban dola Milioni 488.4 au 1.41%. Deni la nje limekua kwa kasi, na kufikia wastani wa dola za Kimarekani Milioni 20,062.78 kutoka 2011
Deni la nje la Tanzania limeongezeka kwa kiasi kikubwa na kufikia Dola za Kimarekani Milioni 35,039.8 Februari 2025, kutoka Dola za Kimarekani Milioni 34,551.4 Januari 2025, kwa mujibu wa Benki Kuu ya Tanzania. Hili linaashiria ongezeko la mwezi kwa mwezi la takriban dola Milioni 488.4 au 1.41% . Deni la nje limekua kwa kasi, na kufikia wastani wa Dola za Kimarekani Milioni 20,062.78 kutoka 2011 hadi 2025, likiwa na rekodi ya juu ya Dola za Kimarekani Milioni 34,936.5 mwezi Februari 2025 na kiwango cha chini cha Dola za Kimarekani Milioni 2,469.7 mwezi Desemba 2011. Hili linaonyesha ongezeko kubwa linalotokana na miradi ya maendeleo, nishati na miundombinu kwa miaka mingi.
Deni la Nje la Tanzania katika Muktadha
Deni la nje la Tanzania ni kiashiria muhimu cha nafasi yake kiuchumi ndani ya Afrika na Afrika Mashariki. Ili kutoa uelewa wa kina, hebu tulinganishe deni la nje la Tanzania na nchi nyingine za Afrika na Afrika Mashariki, tuchambue uwiano wake wa deni na Pato la Taifa, na tuchunguze mambo yanayochangia deni lake.
Kulinganisha na Nchi za Kiafrika
Data iliyotolewa inaorodhesha deni la nje kwa nchi kadhaa za Kiafrika, na takwimu zinabadilishwa hadi Dola Milioni inapohitajika kwa kulinganisha. Kutumia data ya hivi karibuni kutoka kwa jedwali na kuongezea na muktadha wa ziada:
Licha ya hivyo haya ndio mataifa ambayo yanaongoza kuchangia misaada nchini Tanzania taarifa hizi zinapatikana hapa.
Jedwali hili linaonyesha wasambazaji 10 wakuu wa Tanzania wa usaidizi wa nchi mbili (ikijumuisha misaada, mikopo yenye masharti tofauti tofauti, na mikopo ya mauzo ya nje). Pesa za PRC zinawakilisha ahadi pekee, badala ya malipo, kuanzia 2012-2021. Takwimu nyingine zote zinawakilisha malipo kati ya 2012 na 2022. Thamani zote ni za kudumu za USD 2022. Chanzo: ForeignAssistance.gov (2012-2022), Seti ya Data ya Fedha ya AidData ya Global Chinese Development, Toleo la 3.0.
Taarifa zifuatazo zinaonesha madeni ya nchi za afrika mashariki
Deni la Uganda
Deni la umma la Uganda limepanda hadi viwango ambavyo havijawahi kushuhudiwa, na kufikia shilingi (UGX) trilioni 96.1 ($25.3 bilioni au asilimia 52 ya Pato la Taifa) kufikia Juni 2023, kulingana na ripoti ya Mkaguzi Mkuu wa Hesabu iliyotolewa hivi karibuni. Kati ya hizo trilioni 44.6 ni za ndani huku trilioni 52.8 zikitoka nje. Kiasi hiki hakijumuishi mikopo ya UGX trilioni 7 inayosubiri kuidhinishwa na Bunge. Huku Uganda inkadiliwa kuwa na raia miliion 45 kwa hiyo kila raia anada deni la UGX Million 2.5
Deni la Rwanda
Deni la umma la Rwanda kwa Mwaka wa Fedha wa 2025/26 linatarajiwa kuwaFrw 7,032.5 bilioni, pamoja na bajeti inayojumuisha Frw 4,352.9 bilioni kwa matumizi ya kawaida na Frw 2,679.5 bilioni kwa ajili ya matumizi ya mtaji, kulingana na tangazo la Juni 2025 la Wizara ya Fedha na Mipango ya Kiuchumi (Minecofin).
Maelezo kuhusu uhimilivu wa deni la Rwanda
Matokeo ya awali ya uchambuzi wa uhimilivu wa deni yanaonyesha kuwa hatari ya deni la Rwanda bado ni ndogo huku thamani ya sasa ya deni kwa Pato la Taifa ikifikia 32.9% dhidi ya kiwango cha 50%. Sehemu ya mikopo ya masharti nafuu katika jumla ya hisa ya deni ilifikia 63% hadi mwisho wa 2018 ikilinganishwa na kiwango cha 57.4% hadi mwisho wa 2017. Shukrani kwa mkakati wa deni la nchi wa kuongeza ukopaji wa masharti nafuu kwa ajili ya kukopa kibiashara.
Deni la taifa Tanzania
Deni la Taifa la Tanzania, Kufikia Machi 2025, limeongezeka hadi Tsh, trilioni 107.7 kutoka trilioni 91.7 Machi 2024, ikiwa ni ongezeko la asilimia 14.9. Kwa mujibu wa takwimu za idadi ya watu, ambapo kila Mtanzania sasa anadaiwa takribani Shilingi 1,668,176.80. Hii inatokana na ongezeko la idadi ya watu nchini kutoka 61,718,700 mwaka 2023 hadi kufikia watu 64,241,822 mwaka 2024, kwa mujibu wa makadirio ya Serikali.
Hata hivyo, katika thamani ya Dola za Marekani, pato hilo limepungua kidogo kutoka USD 1,276.8 mwaka 2023 hadi USD 1,227.4 mwaka 2024, hali inayoweza kuhusishwa na mabadiliko ya viwango vya ubadilishaji wa fedha au mwenendo wa soko la kimataifa.
wakati Rais wa Nne, Dk. Jakaya Kikwete alipokuwa anamaliza muda wake mwaka 2015, Deni la Taifa lilikuwa Sh. trilioni 41.82 wakati uchumi wa taifa ukiwa Sh. trlioni 84.28. Hii inaonesha kuwa, katika kipindi cha Dk. Kikwete, Deni la Taifa liliongezeka kwa asilimia 282.6 (zaidi ya mara mbili na nusu) kulinganisha na deni lililoachwa na Rais Mkapa.
Vilevile, Pato la Taifa lilikua kwa Sh. trilioni 62.88 sawa na asilimia 293.8 kutoka Sh. trlioni 21.44 hadi kufikia Sh. trilioni 84.28.
Katika kipindi cha Rais wa Tano, Dk. John Magufuli, Deni la Taifa liliongezeka hadi Sh. trilioni 72.3 kufikia mwezi Machi 2021 ikiwa ni ongezeko la Sh. 39 trilioni sawa na asilimia 72.8. Deni la Taifa lilikuwa ni asilimia 53.3 ya Pato la Taifa la Sh. trilioni 135.5 mwaka 2021.
Aidha, Deni la Taifa limefikia Sh. trilioni 111.3 mwezi Juni 2024. Ni ongezeko la Sh. trilioni 28.7 sawa na asilimia 54, ambapo uchumi wa taifa unatarajiwa kuwa wa thamani ya Sh. trilioni 230.91.
Deni la taifa la kenya
Kulingana na ripoti hiyo, deni la nje la Kenya limepanda kutoka $5,327.88 bilioni (KSh 5.33 trilioni) Aprili 2025 hadi $5,308.18 bilioni (KSh 5.32 trilioni) Mei 2025. Wakati uo huo, thamani ya deni la ndani iliongezeka kutoka $6,164.10 bilioni (KSh 6.16 trilioni) hadi $6,203.54 bilioni (KSh 6.2 trilioni).
Katika soko la ndani, taasisi za benki zinachukua sehemu kubwa zaidi ya mikopo inayotolewa na serikali (45.12%), ikifuatiwa na mifuko ya pensheni (28.82%), wawekezaji wengine (12.90%), kampuni za bima (7.24%) na mashirika ya umma (5.92
Zaidi ya hayo, uwiano wa deni la Kenya kwa Pato la Taifa kwa sasa ulifikia 67.4% kufikia Desemba 2024, 17.4% pointi juu ya kiwango kilichopendekezwa na IMF cha 50.0% kwa nchi zinazoendelea. Hasa, deni la umma la Kenya lilirekodi CAGR ya miaka 5 ya 9.0% hadi Kshs 11.5 tn kufikia Mei 2025, na kupita wastani wa ukuaji wa uchumi wa miaka 5 wa 4.7% kufikia Machi 2025, na Shirika la Fedha la Kimataifa (IMF) likikadiria ukuaji wa Kenya wa 2025 katika 2025 katika Pato la Taifa la 2025 hadi 20% ya Pato la Taifa hadi kushuka kwa Pato la Taifa la Aprili 20.
Deni la Burundi
Burundi imerekodi Deni la Serikali kwa Pato la Taifa la asilimia 13.10 ya Pato la Taifa mwaka 2024. Deni la Serikali kwa Pato la Taifa nchini Burundi lilikuwa wastani wa asilimia 78.12 ya Pato la Taifa kuanzia mwaka 1991 hadi 2024, na kufikia kiwango cha juu kabisa cha asilimia 172.70 ya Pato la Taifa mwaka 2004 na rekodi ya chini ya asilimia 3 ya Pato la Taifa mwaka 2004. 2024.
Deni la Nje nchini Burundi liliongezeka hadi 1900532.26 BIF Milioni mwezi Aprili kutoka 1888773.29 BIF Milioni Machi 2025. Deni la Nje nchini Burundi lilikuwa wastani wa BIF Milioni 1051734.16 kutoka 2005 hadi 2025, na kufikia rekodi ya juu kabisa ya Milioni 53202 mnamo Aprili 20200 na Burundi. chini ya 413843.37 BIF Milioni mwezi Januari 2011
Kando na hilo tumeangazia Uwiano wa deni la umma kwa Pato la Taifa
Deloitte meonyesha kuwa uwiano wa deni la umma la Afrika Mashariki kwa Pato la Taifa kwa wastani wa 53.3%, unaochangiwa na kuongezeka kwa hamu ya madeni ya nchi mbalimbali.
Ifuatayo ni orodha ya nchi za Afrika Mashariki, makadirio ya ukuaji wa Pato la Taifa, mfumuko wa bei na deni la umma kama asilimia ya Pato la Taifa mwaka 2025.
Kenya na Rwanda zinaongoza kati ya nchi zenye uwiano wa juu wa deni kwa Pato la Taifa.
Nchi Ukuaji wa Pato la Taifa mwaka 2025 (%) Mfumuko wa bei mwaka 2025 (%) Deni la Umma kama % ya Pato la Taifa
Kenya 5.0 4.5 70.0
Uganda 6.9 3.8 50.8
Tanzania 6.0 3.4 49.5
Rwanda 6.7 6.7 75.5
Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo (DRC) 5.9 6.1 16.1
Aliyasema hayo Agosti 28, wakati wa ufunguzi wa kampeni za CCM kitaifa zilizozinduliwa katika viwanja vya Tanganyika Pakers, Jijini Dar es Salaam na kwamba deni zima la mataifa yote duniani limefika asilimia 93.
Amenukuliwa akisema kuwa “Ndugu wananchi deni la taifa hadi kufikia mwaka 2024, Deni la serikali zote duniani lilikuwa asilimia 93 ya pato lote la dunia ukichukua serikali zote za dunia, wakati pato la serikali zote za Afrika lilikuwa asilimia 67 ya pato lote ndani ya bara la Afrika, kwa ukanda wa Afrika Mashariki deni hili lilifika asilimia 67 kwa wastani wa pato la taifa kwa nchi zote za Afrika Mashariki”
Deni la nje la Tanzania limeongezeka kwa kiasi kikubwa na kufikia Dola za Kimarekani Milioni 35,039.8 Februari 2025, kutoka Dola za Kimarekani Milioni 34,551.4 Januari 2025, kwa mujibu wa Benki Kuu ya Tanzania. Hili linaashiria ongezeko la mwezi kwa mwezi la takriban dola Milioni 488.4 au 1.41%. Deni la nje limekua kwa kasi, na kufikia wastani wa dola za Kimarekani Milioni 20,062.78 kutoka 2011
Deni la nje la Tanzania limeongezeka kwa kiasi kikubwa na kufikia Dola za Kimarekani Milioni 35,039.8 Februari 2025, kutoka Dola za Kimarekani Milioni 34,551.4 Januari 2025, kwa mujibu wa Benki Kuu ya Tanzania. Hili linaashiria ongezeko la mwezi kwa mwezi la takriban dola Milioni 488.4 au 1.41% . Deni la nje limekua kwa kasi, na kufikia wastani wa Dola za Kimarekani Milioni 20,062.78 kutoka 2011 hadi 2025, likiwa na rekodi ya juu ya Dola za Kimarekani Milioni 34,936.5 mwezi Februari 2025 na kiwango cha chini cha Dola za Kimarekani Milioni 2,469.7 mwezi Desemba 2011. Hili linaonyesha ongezeko kubwa linalotokana na miradi ya maendeleo, nishati na miundombinu kwa miaka mingi.
Deni la Nje la Tanzania katika Muktadha
Deni la nje la Tanzania ni kiashiria muhimu cha nafasi yake kiuchumi ndani ya Afrika na Afrika Mashariki. Ili kutoa uelewa wa kina, hebu tulinganishe deni la nje la Tanzania na nchi nyingine za Afrika na Afrika Mashariki, tuchambue uwiano wake wa deni na Pato la Taifa, na tuchunguze mambo yanayochangia deni lake.
Kulinganisha na Nchi za Kiafrika
Data iliyotolewa inaorodhesha deni la nje kwa nchi kadhaa za Kiafrika, na takwimu zinabadilishwa hadi Dola Milioni inapohitajika kwa kulinganisha. Kutumia data ya hivi karibuni kutoka kwa jedwali na kuongezea na muktadha wa ziada:
- Afrika Kusini : 168,379 USD Milioni (Des 2024) – Deni la nje la juu zaidi katika mkusanyiko wa data, linaonyesha nafasi ya Afrika Kusini kama mojawapo ya nchi zenye uchumi mkubwa zaidi barani Afrika.
- Misri : Dola za Kimarekani Milioni 155,204 (Sep 2024) – Uchumi mwingine mkubwa wenye ukopaji mkubwa kutoka nje, unaoendeshwa na miundombinu na miradi ya nishati.
- Angola : 50,260 USD Million (Des 2023) - Deni kubwa kutokana na uwekezaji unaohusiana na mafuta na kutegemea ufadhili wa nje.
- Nigeria : Dola za Kimarekani Milioni 42,900 (Sep 2024) – Taifa kubwa linalozalisha mafuta lenye deni kubwa la nje, ingawa ni la chini kuliko uwiano wa Tanzania kwa Pato la Taifa.
- Tanzania : Dola za Kimarekani Milioni 34,056 (Machi 2025) - Inaorodheshwa kati ya safu ya juu ya nchi za Afrika katika suala la deni la nje, ikionyesha ajenda yake kabambe ya maendeleo.
- Ghana : Dola za Kimarekani Milioni 28,300 (Desemba 2024) – Chini kuliko Tanzania, lakini Ghana inakabiliwa na hatari kubwa ya deni kutokana na uwiano mkubwa wa deni kwa Pato la Taifa.
- Rwanda : 7,916 USD Million (Des 2023) - Jirani wa Afrika Mashariki na deni la nje la chini sana kuliko Tanzania.
- Kenya : Bilioni 5,057 KES (takriban Dola za Kimarekani Milioni 37,173 kwa kiwango cha ubadilishaji cha 1 KES = 0.00735 USD, Des 2024) – Ikilinganishwa na Tanzania, lakini juu zaidi, inayoakisi uchumi mkubwa wa Kenya.
- Burundi : 1,873,263 BIF Milioni (takriban Dola za Kimarekani Milioni 650 kwa kiwango cha ubadilishaji cha 1 BIF = 0.000347 USD, Des 2024) – Kiwango cha chini sana, kinachoakisi uchumi mdogo wa Burundi.
Licha ya hivyo haya ndio mataifa ambayo yanaongoza kuchangia misaada nchini Tanzania taarifa hizi zinapatikana hapa.
AidData | Investing in Tanzania's People
Valuing the U.S.-Tanzia Partnership for Prosperity
docs.aiddata.org
Jedwali hili linaonyesha wasambazaji 10 wakuu wa Tanzania wa usaidizi wa nchi mbili (ikijumuisha misaada, mikopo yenye masharti tofauti tofauti, na mikopo ya mauzo ya nje). Pesa za PRC zinawakilisha ahadi pekee, badala ya malipo, kuanzia 2012-2021. Takwimu nyingine zote zinawakilisha malipo kati ya 2012 na 2022. Thamani zote ni za kudumu za USD 2022. Chanzo: ForeignAssistance.gov (2012-2022), Seti ya Data ya Fedha ya AidData ya Global Chinese Development, Toleo la 3.0.
| Jina la Muuzaji wa Usaidizi wa Nchi Mbili | 2012-2022, Jumla ya Mamilioni ya USD | Malipo ya 2021, Mamilioni ya USD | |
| 1 | Marekani (Marekani) | 7,402.3 | 515.1 |
| 2 | Jamhuri ya Watu wa Uchina* (PRC) | 3,075.18 | 167.88 |
| 3 | Uingereza (Uingereza) | 2,520.05 | 90.27 |
| 4 | Japani | 1,274.58 | 44.67 |
| 5 | Uswidi | 1,184.42 | 89.34 |
| 6 | Kanada | 1,076.30 | 52.33 |
| 7 | Korea Kusini | 783.12 | 63.30 |
| 8 | Denmark | 771.46 | 54.61 |
| 9 | Ujerumani | 762.51 | 66.77 |
| 10 | Norway | 748.33 | 55.26 |
Taarifa zifuatazo zinaonesha madeni ya nchi za afrika mashariki
Deni la Uganda
Deni la umma la Uganda limepanda hadi viwango ambavyo havijawahi kushuhudiwa, na kufikia shilingi (UGX) trilioni 96.1 ($25.3 bilioni au asilimia 52 ya Pato la Taifa) kufikia Juni 2023, kulingana na ripoti ya Mkaguzi Mkuu wa Hesabu iliyotolewa hivi karibuni. Kati ya hizo trilioni 44.6 ni za ndani huku trilioni 52.8 zikitoka nje. Kiasi hiki hakijumuishi mikopo ya UGX trilioni 7 inayosubiri kuidhinishwa na Bunge. Huku Uganda inkadiliwa kuwa na raia miliion 45 kwa hiyo kila raia anada deni la UGX Million 2.5
Deni la Rwanda
Deni la umma la Rwanda kwa Mwaka wa Fedha wa 2025/26 linatarajiwa kuwaFrw 7,032.5 bilioni, pamoja na bajeti inayojumuisha Frw 4,352.9 bilioni kwa matumizi ya kawaida na Frw 2,679.5 bilioni kwa ajili ya matumizi ya mtaji, kulingana na tangazo la Juni 2025 la Wizara ya Fedha na Mipango ya Kiuchumi (Minecofin).
Maelezo kuhusu uhimilivu wa deni la Rwanda
Matokeo ya awali ya uchambuzi wa uhimilivu wa deni yanaonyesha kuwa hatari ya deni la Rwanda bado ni ndogo huku thamani ya sasa ya deni kwa Pato la Taifa ikifikia 32.9% dhidi ya kiwango cha 50%. Sehemu ya mikopo ya masharti nafuu katika jumla ya hisa ya deni ilifikia 63% hadi mwisho wa 2018 ikilinganishwa na kiwango cha 57.4% hadi mwisho wa 2017. Shukrani kwa mkakati wa deni la nchi wa kuongeza ukopaji wa masharti nafuu kwa ajili ya kukopa kibiashara.
Deni la taifa Tanzania
Deni la Taifa la Tanzania, Kufikia Machi 2025, limeongezeka hadi Tsh, trilioni 107.7 kutoka trilioni 91.7 Machi 2024, ikiwa ni ongezeko la asilimia 14.9. Kwa mujibu wa takwimu za idadi ya watu, ambapo kila Mtanzania sasa anadaiwa takribani Shilingi 1,668,176.80. Hii inatokana na ongezeko la idadi ya watu nchini kutoka 61,718,700 mwaka 2023 hadi kufikia watu 64,241,822 mwaka 2024, kwa mujibu wa makadirio ya Serikali.
Hata hivyo, katika thamani ya Dola za Marekani, pato hilo limepungua kidogo kutoka USD 1,276.8 mwaka 2023 hadi USD 1,227.4 mwaka 2024, hali inayoweza kuhusishwa na mabadiliko ya viwango vya ubadilishaji wa fedha au mwenendo wa soko la kimataifa.
wakati Rais wa Nne, Dk. Jakaya Kikwete alipokuwa anamaliza muda wake mwaka 2015, Deni la Taifa lilikuwa Sh. trilioni 41.82 wakati uchumi wa taifa ukiwa Sh. trlioni 84.28. Hii inaonesha kuwa, katika kipindi cha Dk. Kikwete, Deni la Taifa liliongezeka kwa asilimia 282.6 (zaidi ya mara mbili na nusu) kulinganisha na deni lililoachwa na Rais Mkapa.
Vilevile, Pato la Taifa lilikua kwa Sh. trilioni 62.88 sawa na asilimia 293.8 kutoka Sh. trlioni 21.44 hadi kufikia Sh. trilioni 84.28.
Katika kipindi cha Rais wa Tano, Dk. John Magufuli, Deni la Taifa liliongezeka hadi Sh. trilioni 72.3 kufikia mwezi Machi 2021 ikiwa ni ongezeko la Sh. 39 trilioni sawa na asilimia 72.8. Deni la Taifa lilikuwa ni asilimia 53.3 ya Pato la Taifa la Sh. trilioni 135.5 mwaka 2021.
Aidha, Deni la Taifa limefikia Sh. trilioni 111.3 mwezi Juni 2024. Ni ongezeko la Sh. trilioni 28.7 sawa na asilimia 54, ambapo uchumi wa taifa unatarajiwa kuwa wa thamani ya Sh. trilioni 230.91.
Deni la taifa la kenya
Kulingana na ripoti hiyo, deni la nje la Kenya limepanda kutoka $5,327.88 bilioni (KSh 5.33 trilioni) Aprili 2025 hadi $5,308.18 bilioni (KSh 5.32 trilioni) Mei 2025. Wakati uo huo, thamani ya deni la ndani iliongezeka kutoka $6,164.10 bilioni (KSh 6.16 trilioni) hadi $6,203.54 bilioni (KSh 6.2 trilioni).
Katika soko la ndani, taasisi za benki zinachukua sehemu kubwa zaidi ya mikopo inayotolewa na serikali (45.12%), ikifuatiwa na mifuko ya pensheni (28.82%), wawekezaji wengine (12.90%), kampuni za bima (7.24%) na mashirika ya umma (5.92
Zaidi ya hayo, uwiano wa deni la Kenya kwa Pato la Taifa kwa sasa ulifikia 67.4% kufikia Desemba 2024, 17.4% pointi juu ya kiwango kilichopendekezwa na IMF cha 50.0% kwa nchi zinazoendelea. Hasa, deni la umma la Kenya lilirekodi CAGR ya miaka 5 ya 9.0% hadi Kshs 11.5 tn kufikia Mei 2025, na kupita wastani wa ukuaji wa uchumi wa miaka 5 wa 4.7% kufikia Machi 2025, na Shirika la Fedha la Kimataifa (IMF) likikadiria ukuaji wa Kenya wa 2025 katika 2025 katika Pato la Taifa la 2025 hadi 20% ya Pato la Taifa hadi kushuka kwa Pato la Taifa la Aprili 20.
Deni la Burundi
Burundi imerekodi Deni la Serikali kwa Pato la Taifa la asilimia 13.10 ya Pato la Taifa mwaka 2024. Deni la Serikali kwa Pato la Taifa nchini Burundi lilikuwa wastani wa asilimia 78.12 ya Pato la Taifa kuanzia mwaka 1991 hadi 2024, na kufikia kiwango cha juu kabisa cha asilimia 172.70 ya Pato la Taifa mwaka 2004 na rekodi ya chini ya asilimia 3 ya Pato la Taifa mwaka 2004. 2024.
Deni la Nje nchini Burundi liliongezeka hadi 1900532.26 BIF Milioni mwezi Aprili kutoka 1888773.29 BIF Milioni Machi 2025. Deni la Nje nchini Burundi lilikuwa wastani wa BIF Milioni 1051734.16 kutoka 2005 hadi 2025, na kufikia rekodi ya juu kabisa ya Milioni 53202 mnamo Aprili 20200 na Burundi. chini ya 413843.37 BIF Milioni mwezi Januari 2011
Kando na hilo tumeangazia Uwiano wa deni la umma kwa Pato la Taifa
Deloitte meonyesha kuwa uwiano wa deni la umma la Afrika Mashariki kwa Pato la Taifa kwa wastani wa 53.3%, unaochangiwa na kuongezeka kwa hamu ya madeni ya nchi mbalimbali.
Ifuatayo ni orodha ya nchi za Afrika Mashariki, makadirio ya ukuaji wa Pato la Taifa, mfumuko wa bei na deni la umma kama asilimia ya Pato la Taifa mwaka 2025.
Kenya na Rwanda zinaongoza kati ya nchi zenye uwiano wa juu wa deni kwa Pato la Taifa.
Nchi Ukuaji wa Pato la Taifa mwaka 2025 (%) Mfumuko wa bei mwaka 2025 (%) Deni la Umma kama % ya Pato la Taifa
Kenya 5.0 4.5 70.0
Uganda 6.9 3.8 50.8
Tanzania 6.0 3.4 49.5
Rwanda 6.7 6.7 75.5
Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo (DRC) 5.9 6.1 16.1